Inleiding financieel management
1 | Inleiding
De gehele economie kunnen we verdelen in drie onderdelen:
Macro-economie De economie als geheel, waarbij we
vaak op het niveau van een heel land
kijken
Meso-economie Een stukje smaller. Daarbij draait het
om een bepaalde bedrijfstak en de
factoren die daarop van invloed zijn
Micro-economie Het kleinste niveau, waarbij het gaat
om beslissingen op bedrijfsniveau
Het vakgebied bedrijfseconomie houdt zich bezig met economische
handelingen die door een bedrijf worden uitgevoerd. Met een bedrijf bedoelen
we een partij die goederen en/of diensten produceert en/of verleent. De focus ligt
daarbij op de financiële kant van het bedrijf, ook wel onderneming genoemd.
Bedrijfseconomie behoort tot de micro-economie.
We kunnen bedrijven in drie categorieën verdelen:
Handelsbedrijven Een handelsbedrijf koopt producten in
en verkoopt deze producten weer.
Hierbij verandert het product zelf niet,
zoals in een supermarkt.
Productiebedrijven Een productiebedrijf gebruikt
materialen en/of grondstoffen om er
een nieuw product van te maken.
Denk aan een bierbrouwerij.
Dienstverlenende bedrijven Een dienstverlenend bedrijf verleent
diensten. Voorbeelden zijn een kapper,
fysiotherapeut en een hotel.
Het belangrijkste doel van bedrijven is: een duurzaam voortbestaan
(continuïteit).
Profitorganisaties Het maken van winst is een
voorwaarde om voortbestaan op lange
termijn te realiseren
Non-profitorganisaties Hebben doorgaans een
maatschappelijk doel waarbij
bedrijfseconomische doelstellingen
minder belangrijk zijn.
Financieel management is een onderdeel van de bedrijfseconomie. Het draait
om het opleveren van financiële informatie, vaak in de vorm van financiële
inzichten. Zeer belangrijke overzichten zijn de resultatenrekening en de
balans.
Resultatenrekening Laat zien of een onderneming winst of
verlies maakt. Dit resultaat heeft
direct invloed op het bestaansrecht
1
, van een onderneming. Het resultaat is
daarnaast nodig voor de
belastingaangifte.
Balans Een overzicht van alle bezittingen en
schulden van een onderneming op een
bepaald moment. De balans is een
verplicht onderdeel van de jaarlijks
door een bedrijf te publiceren
jaarverslag.
Liquiditeitsoverzicht Wordt niet gepubliceerd, maar is voor
een bedrijf intern wel van groot
belang. Op dit overzicht staan de
inkomende en uitgaande geldstromen.
Zo kan een onderneming goed
bijhouden hoeveel geld er ontvangen
en uitgegeven wordt.
Wanneer een onderneming start, moet er een ondernemingsplan opgesteld
worden. Hierin staat uitgewerkt hoe het ondernemingsconcept (naar
verwachting) succesvol kan zijn. Het ondernemingsplan wordt vaak gebruikt om
financiering voor de onderneming te krijgen.
Financiële resultaten, zowel gerealiseerde als verwachte resultaten, kunnen
worden beoordeeld en geanalyseerd aan de hand van een ratioanalyse. Met
deze analyse is het mogelijk om de resultaten van een bedrijf te beoordelen.
De balans bestaat uit bezittingen (activa) en schulden (passiva). Bij bezittingen
kunnen we onderscheid maken tussen vaste activa (duurzame activa) en
vlottende activa.
Vaste activa Hebben doorgaans een hoge warde, er
moet veel geld in geïnvesteerd
worden. Bijvoorbeeld een pand of een
nieuwe machine.
Vlottende activa Vormen het werkkapitaal van de
onderneming. Het geld en de
bezittingen die nodig zijn om de
ondernemingsactiviteiten van dag tot
dag draaiende te houden.
De passiva worden gevormd door eigen vermogen (ingebracht door de
ondernemer en/of eigenaren) en vreemd vermogen (afkomstig van bijvoorbeeld
de bank of leveranciers).
Financiële overzichten worden gebruikt door iedereen die belang heeft bij de
resultaten van een bedrijf: de stakeholders.
! Verwar de term stakeholder (belanghebbende) niet met de term shareholder
(aandeelhouder)
2
,2 | Relaties met andere vakgebieden
Naast financieel management maken ook management accounting en financial
accounting onderdeel uit van bedrijfseconomie. Management accounting
draait om het verzamelen van informatie en nagaan of een bedrijf op koers ligt
om haar doelstellingen te halen. Het is vooral toekomstgericht en draait om
interne informatieverstrekking richting het management van een onderneming.
Rechtsvorm zonder Als ondernemer ben je met het
rechtspersoonlijkheid privévermogen aansprakelijk voor de
schulden van het bedrijf
Rechtsvorm met rechtspersoonlijkheid Is hierbij meestal niet het geval. De
rechtspersoon met
rechtspersoonlijkheid kan zelf
contracten afsluiten en handelen,
zoals een echt persoon.
3 | Bedrijven zonder rechtspersoonlijkheid
Rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid:
- De eenmanszaak
- Vennootschap onder firma
- Commanditaire vennootschap
- Maatschap
Eenmanszaak
Algemeen - Het is de meest gekozen
rechtsvorm
- Een persoon is volledig
verantwoordelijk voor de
onderneming
- De eigenaar is zowel ondernemer
als baas
- Wanneer de eigenaar stopt, houdt de
onderneming op te bestaan
onzekerheid over continuïteit
Juridisch - Er is geen rechtspersoonlijkheid
de onderneming is alleen een naam
waaronder de ondernemer werkt
- Privévermogen en
ondernemingsvermogen zijn niet
gescheiden
3
, - De ondernemer is hoofdelijk
aansprakelijk voor alle schulden
Financieel - Eigen vermogen: geld dat de
ondernemer zelf inbrengt
- Vreemd vermogen: leningen bij bank
of andere partijen
- Winst = belast als
inkomstenbelasting
- In de meeste gevallen moet ook
omzetbelasting (btw) worden
afgedragen
Overig De ondernemer mag personeel in
dienst nemen
Vennootschap onder firma (vof)
Algemeen - Lijkt op een eenmanszaak, maar met
twee of meer eigenaren (vennoten)
- De vennoten zijn gezamenlijk
eigenaar en baas
- Het is aan te raden (maar niet
verplicht) een
vennootschapscontract op te
stellen:
- Hierin staan afspraken over taken,
bevoegdheden, winstverdeling etc.
Financieel Iedere vennoot brengt vermogen in:
- In geld, of
- In natura (bijv. pand, meubels,
auto)
- Iedere vennoot betaalt
inkomstenbelasting over zijn/haar
aandeel in de winst
Commanditaire vennootschap (cv)
Deze vennootschap is vergelijkbaar met de vof. Een belangrijk verschil ligt in het
feit dat er twee soorten vennoten zijn: beherende vennoten en stille
vennoten.
Beherende vennoten Houden zich bezig met de dagelijkse
gang van zaken in de onderneming. Zij
zijn hoofdelijk aansprakelijk voor alle
schulden van de onderneming.
Stille vennoten (ook wel Brengen alleen kapitaal in en
commanditaire vennoten) bemoeien zich niet met de
bedrijfsvoering. Stille vennoten zijn
beperkt aansprakelijk. Ze zijn alleen
met hun inbreng (in kapitaal)
aansprakelijk. Schuldeisers kunnen
4