Biologie samenvatting H11
Paragraaf 11.1
Hypofyse
De hypofyse is een hormoonklier. Een hormoonklier geeft hormonen af aan het bloed naar alle organen.
Doelwitorganen zijn de organen die reageren op het hormoon.
Man
Zaadcellen zijn de voorplantingscellen van de man. De productie van zaadcellen komt op gang door hormonen uit
de hypofyse. Daardoor gebeuren 2 dingen:
1. De zaadballen/teelballen gaan zaadcellen maken, dan is een jonge vruchtbaar
2. De zaadballen/teelballen gaan het hormoon testosteron maken, waardoor de secundaire
geslachtskenmerken ontstaan zoals schaamhaar.
De bijballen slaan de zaadcellen op. Bij een zaadlozing vervoert de zaadleider de zaadcellen. Het zaadblaasje en de
prostaat voegen vocht toe (sperma). Het sperma verlaat het lichaam via de urinebuis. Wanneer een jongen seksueel
opgewonden wordt, krijgt hij een erectie: zijn penis wordt stijf doordat er extra bloed naar het zwellichaam gaat.
Vrouw
Eicellen zijn de voortplantingscellen van een vrouw. Meisjes worden geboren met ongeveer 400 000 onrijpe eicellen.
Een meisje is vruchtbaar als deze eicellen rijp worden. Hormonen uit de hypofyse geven de eierstokken dan een
seintje. De eicellen rijpe in de eierstokken en worden vervoerd naar de baarmoeder door de eileiders. In de
eierstokken wordt het geslachtshormoon oestrogeen geproduceerd, waardoor de secundaire geslachtskenmerken
ontstaan. Een meisje wordt eens in de 28 dagen ongesteld ofwel ze heeft haar menstruatie. Dit gebeurt er tijdens die
cyclus:
1. Er rijpt een eicel in een van de eierstokken; het blaasje waarin de eicel ligt, de follikel, neemt vocht met
voedingsstoffen op en groeit.
2. Het baarmoederslijmvlies wordt dikker; er komen meer bloedvaten in het, waardoor de baarmoeder geschikt
is voor een baby om te groeien.
3. Ovulatie; na ongeveer 14 dagen zitten er voldoende voedingsstoffen in de eicel en is de eicel rijp. De follikel
barst open de rijpe eicel komt in de eileider (eisprong/ovulatie). De eicel blijft 12-24 uur in de eileider leven.
De eicel gaat ondertussen richting de baarmoeder. De dagen rond de eisprong noem je de vruchtbare
periode.
4. Menstruatie; Meestal vindt er geen bevruchting plaats en gaat de eicel dood. Het verdikte
baarmoederslijmvlies is dan niet meer nodig en laat twee weken later los.
Menstruatiecyclus
Vier verschillende hormonen regelen de menstruatiecyclus. Twee hormonen zijn afkomstig uit de hypofyse. De
andere twee hormonen komen vanuit de follikel:
1. Eerst geeft de hypofyse het hormoon FSH (follikelstimulerend hormoon). Dit hormoon stimuleert de groei
van de follikel.
2. De groeiende follikel produceert voor de ovulatie vooral oestrogeen. Dit remt de productie van FSH,
waardoor er geen nieuwe eicellen rijpen. Tegelijkertijd stimuleert oestrogeen de groei van het
baarmoederslijmvlies. Als er veel oestrogeen in het bloed zit, stimuleert dit ook de productie van LH
(luteïniserend hormoon). Hierdoor treedt de ovulatie op.
3. Na de ovulatie zorgt LH ervoor dat de lege follikel in de eierstok groeit en geel gekleurd vet opneemt. Vanaf
dat moment noem je dit het gele lichaam of corpus luteum. Het produceert nu naast oestrogeen vooral
progesteron. Dit remt de productie van FSH en LH af. Ook zorgt het ervoor dat er geen nieuwe eicellen rijpen
en komt er ook geen ovulatie. Bovendien stimuleert progesteron de verdere groei en doorbloeding van het
baarmoederslijmvlies dat dus van omvang toeneemt.
4. Als de eicel niet bevrucht wordt, neemt de productie van oestrogeen en progesteron af. Hierdoor komt de
menstruatie opgang. Als dit gestopt is, start de hypofyse weer met de productie van FSH en begint de cyclus
weer opnieuw.
Paragraaf 11.1
Hypofyse
De hypofyse is een hormoonklier. Een hormoonklier geeft hormonen af aan het bloed naar alle organen.
Doelwitorganen zijn de organen die reageren op het hormoon.
Man
Zaadcellen zijn de voorplantingscellen van de man. De productie van zaadcellen komt op gang door hormonen uit
de hypofyse. Daardoor gebeuren 2 dingen:
1. De zaadballen/teelballen gaan zaadcellen maken, dan is een jonge vruchtbaar
2. De zaadballen/teelballen gaan het hormoon testosteron maken, waardoor de secundaire
geslachtskenmerken ontstaan zoals schaamhaar.
De bijballen slaan de zaadcellen op. Bij een zaadlozing vervoert de zaadleider de zaadcellen. Het zaadblaasje en de
prostaat voegen vocht toe (sperma). Het sperma verlaat het lichaam via de urinebuis. Wanneer een jongen seksueel
opgewonden wordt, krijgt hij een erectie: zijn penis wordt stijf doordat er extra bloed naar het zwellichaam gaat.
Vrouw
Eicellen zijn de voortplantingscellen van een vrouw. Meisjes worden geboren met ongeveer 400 000 onrijpe eicellen.
Een meisje is vruchtbaar als deze eicellen rijp worden. Hormonen uit de hypofyse geven de eierstokken dan een
seintje. De eicellen rijpe in de eierstokken en worden vervoerd naar de baarmoeder door de eileiders. In de
eierstokken wordt het geslachtshormoon oestrogeen geproduceerd, waardoor de secundaire geslachtskenmerken
ontstaan. Een meisje wordt eens in de 28 dagen ongesteld ofwel ze heeft haar menstruatie. Dit gebeurt er tijdens die
cyclus:
1. Er rijpt een eicel in een van de eierstokken; het blaasje waarin de eicel ligt, de follikel, neemt vocht met
voedingsstoffen op en groeit.
2. Het baarmoederslijmvlies wordt dikker; er komen meer bloedvaten in het, waardoor de baarmoeder geschikt
is voor een baby om te groeien.
3. Ovulatie; na ongeveer 14 dagen zitten er voldoende voedingsstoffen in de eicel en is de eicel rijp. De follikel
barst open de rijpe eicel komt in de eileider (eisprong/ovulatie). De eicel blijft 12-24 uur in de eileider leven.
De eicel gaat ondertussen richting de baarmoeder. De dagen rond de eisprong noem je de vruchtbare
periode.
4. Menstruatie; Meestal vindt er geen bevruchting plaats en gaat de eicel dood. Het verdikte
baarmoederslijmvlies is dan niet meer nodig en laat twee weken later los.
Menstruatiecyclus
Vier verschillende hormonen regelen de menstruatiecyclus. Twee hormonen zijn afkomstig uit de hypofyse. De
andere twee hormonen komen vanuit de follikel:
1. Eerst geeft de hypofyse het hormoon FSH (follikelstimulerend hormoon). Dit hormoon stimuleert de groei
van de follikel.
2. De groeiende follikel produceert voor de ovulatie vooral oestrogeen. Dit remt de productie van FSH,
waardoor er geen nieuwe eicellen rijpen. Tegelijkertijd stimuleert oestrogeen de groei van het
baarmoederslijmvlies. Als er veel oestrogeen in het bloed zit, stimuleert dit ook de productie van LH
(luteïniserend hormoon). Hierdoor treedt de ovulatie op.
3. Na de ovulatie zorgt LH ervoor dat de lege follikel in de eierstok groeit en geel gekleurd vet opneemt. Vanaf
dat moment noem je dit het gele lichaam of corpus luteum. Het produceert nu naast oestrogeen vooral
progesteron. Dit remt de productie van FSH en LH af. Ook zorgt het ervoor dat er geen nieuwe eicellen rijpen
en komt er ook geen ovulatie. Bovendien stimuleert progesteron de verdere groei en doorbloeding van het
baarmoederslijmvlies dat dus van omvang toeneemt.
4. Als de eicel niet bevrucht wordt, neemt de productie van oestrogeen en progesteron af. Hierdoor komt de
menstruatie opgang. Als dit gestopt is, start de hypofyse weer met de productie van FSH en begint de cyclus
weer opnieuw.
