Opgave 1 – Vermogensaanwas (exitheffingen)
Mme. Jeune (63) heeft de Franse nationaliteit en is geboren in Parijs, maar woont sinds jaar en dag in
Leiden. Ze houdt alle aandelen in de in Nederland gevestigde Stokbrood B.V. (Du Pain). Ook is ze de
directeur van deze vennootschap. Vanuit Stokbrood wordt een goedlopende lunchroom uitgeoefend.
Mme. Jeune verkreeg de aandelen in Stokbrood destijds voor (omgerekend) € 10.000.
Mme. Jeune denkt eraan te stoppen met werken en terug te gaan naar Frankrijk om daar van haar
pensioen te genieten. Ze voegt de daad bij het woord. Het runnen van de onderneming laat ze
voortaan over aan haar meest trouwe werkneemster, mevrouw Bon, die bij die gelegenheid een fraaie
promotie maakt. Mme. Jeune verhuist naar Parijs. Ten tijde van de verhuizing van Leiden naar Parijs
zijn de aandelen van Mme Jeune in Stokbrood € 110.000 waard. Wanneer Mme Jeune de Nederlandse
grens oversteekt, krijgt ze van de Nederlandse belastinginspecteur een aanslag in de
inkomstenbelasting opgelegd. ‘Emigratieheffing’, bromt de inspecteur: een belastingaanslag ter
hoogte van € 25.000: 25% over € 100.000, het verschil tussen de aankoopprijs en de waarde van de
aandelen op het moment van de emigratie naar Parijs. ‘Maar’, zegt de inspecteur, ‘u heeft geluk, u
hoeft de belasting niet meteen te betalen mevrouw, pas als u de aandelen op een later moment
verkoopt.’ Nou, dat scheelt dan weer.
Mme Jeune is toch wel verbaasd. Ze begrijpt er niets van. ‘Maar ik heb mijn aandelen toch niet nu al
verkocht? Mag Nederland dit wel? Zijn hierover geen afspraken gemaakt met Frankrijk? Als ik van
Leiden naar Amsterdam zou zijn verhuisd, dan had ik toch ook geen belastingaanslag ontvangen?’
Twee jaar later verkoopt Mme. Jeune het aandelenbezit in Stokbrood aan mevrouw Bon voor de
waarde ervan op dat moment, € 170.000. Komt de Nederlandse belastinginspecteur weer langs! Dat
ze alsnog die 25% belasting moet betalen over die € 100.000. En daarbovenop ontvangt ze ook nog
eens een belastingaanslag inkomstenbelasting ter hoogte van € 15.000: 25% over de waardestijging
van de aandelen sinds haar verhuizing: het verschil tussen € 170.000 en € 110.000. Of ze die € 15.000
ook nog even wil betalen.
Mme Jeune begint het nu wel erg vervelend te vinden allemaal. € 40.000 belasting betalen in
Nederland. Is dat niet wat al te bont?
Vraag a
Is in de gegeven omstandigheden sprake van een fiscale behandeling in Nederland in strijd met het vrije
verkeer c.q. zou dit naar uw mening het geval moeten zijn?
Uitwerking
Stel dat Mme. Jeune Nederlandse is. Voor de eerste stap van het beslisschema betekent dat het
volgende:
• Personele werkingssfeer: Mme. Jeune is onderdaan van Nederland (lidstaat)
• Geografische werkingssfeer: er is een grensoverschrijdende beweging
• Materiële werkingssfeer: uit de zaken N. en LASTEYRIE volgt dat de vrijheid van vestiging in
het geding is.
Stap 2: is er sprake van een belemmering? Ja, er is sprake van een belemmering, want iemand die
binnen Nederland verhuist wordt niet geconfronteerd met een exitheffing. Je wordt dus als
aanmerkelijkbelanghouder belemmerd om de grens over te gaan.
Mme. Jeune (63) heeft de Franse nationaliteit en is geboren in Parijs, maar woont sinds jaar en dag in
Leiden. Ze houdt alle aandelen in de in Nederland gevestigde Stokbrood B.V. (Du Pain). Ook is ze de
directeur van deze vennootschap. Vanuit Stokbrood wordt een goedlopende lunchroom uitgeoefend.
Mme. Jeune verkreeg de aandelen in Stokbrood destijds voor (omgerekend) € 10.000.
Mme. Jeune denkt eraan te stoppen met werken en terug te gaan naar Frankrijk om daar van haar
pensioen te genieten. Ze voegt de daad bij het woord. Het runnen van de onderneming laat ze
voortaan over aan haar meest trouwe werkneemster, mevrouw Bon, die bij die gelegenheid een fraaie
promotie maakt. Mme. Jeune verhuist naar Parijs. Ten tijde van de verhuizing van Leiden naar Parijs
zijn de aandelen van Mme Jeune in Stokbrood € 110.000 waard. Wanneer Mme Jeune de Nederlandse
grens oversteekt, krijgt ze van de Nederlandse belastinginspecteur een aanslag in de
inkomstenbelasting opgelegd. ‘Emigratieheffing’, bromt de inspecteur: een belastingaanslag ter
hoogte van € 25.000: 25% over € 100.000, het verschil tussen de aankoopprijs en de waarde van de
aandelen op het moment van de emigratie naar Parijs. ‘Maar’, zegt de inspecteur, ‘u heeft geluk, u
hoeft de belasting niet meteen te betalen mevrouw, pas als u de aandelen op een later moment
verkoopt.’ Nou, dat scheelt dan weer.
Mme Jeune is toch wel verbaasd. Ze begrijpt er niets van. ‘Maar ik heb mijn aandelen toch niet nu al
verkocht? Mag Nederland dit wel? Zijn hierover geen afspraken gemaakt met Frankrijk? Als ik van
Leiden naar Amsterdam zou zijn verhuisd, dan had ik toch ook geen belastingaanslag ontvangen?’
Twee jaar later verkoopt Mme. Jeune het aandelenbezit in Stokbrood aan mevrouw Bon voor de
waarde ervan op dat moment, € 170.000. Komt de Nederlandse belastinginspecteur weer langs! Dat
ze alsnog die 25% belasting moet betalen over die € 100.000. En daarbovenop ontvangt ze ook nog
eens een belastingaanslag inkomstenbelasting ter hoogte van € 15.000: 25% over de waardestijging
van de aandelen sinds haar verhuizing: het verschil tussen € 170.000 en € 110.000. Of ze die € 15.000
ook nog even wil betalen.
Mme Jeune begint het nu wel erg vervelend te vinden allemaal. € 40.000 belasting betalen in
Nederland. Is dat niet wat al te bont?
Vraag a
Is in de gegeven omstandigheden sprake van een fiscale behandeling in Nederland in strijd met het vrije
verkeer c.q. zou dit naar uw mening het geval moeten zijn?
Uitwerking
Stel dat Mme. Jeune Nederlandse is. Voor de eerste stap van het beslisschema betekent dat het
volgende:
• Personele werkingssfeer: Mme. Jeune is onderdaan van Nederland (lidstaat)
• Geografische werkingssfeer: er is een grensoverschrijdende beweging
• Materiële werkingssfeer: uit de zaken N. en LASTEYRIE volgt dat de vrijheid van vestiging in
het geding is.
Stap 2: is er sprake van een belemmering? Ja, er is sprake van een belemmering, want iemand die
binnen Nederland verhuist wordt niet geconfronteerd met een exitheffing. Je wordt dus als
aanmerkelijkbelanghouder belemmerd om de grens over te gaan.
