Samenvatting Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht, Strafrecht

Hoofdstuk 1 inleiding

1.2 Plaats van het strafrecht
Het strafrecht houdt zich bezig met het bestraffen van personen die een strafbaar feit
hebben gepleegd.
 Regelt wie straf kan krijgen en waarvoor

De staat heeft een monopolie om te straffen
 Een strafzaak is altijd tussen een burger en de overheid (publiekrecht)

Staat
Strafrecht

Burger Burger
Civiel recht


Ook het bestuursrecht regelt de verhouding tussen burger en overheid

Bestuursrecht
 Regelt onder meer de wijze waarop het openbaar bestuur moet functioneren bij het
nemen van beslissingen die de burger direct of indirect raken
o Het afgeven van een horeca vergunning door de gemeente of een beslissing
van de centrale overheid tot het aanleggen van een nieuwe spoorlijn

In het civiel recht kan een burger een andere burger voor de rechter ‘slepen’ door hem door
een advocaat een dagvaarding te laten sturen. De kwestie komt dan voor een onafhankelijke
rechter die een bindende beslissing neemt

De enige die een verdachte van een strafbaar feit voor een (straf)rechter kan brengen is de
Officier van Justitie
 Hij is de vertegenwoordiger van het staatsorgaan dat belast is met de vervolging van
verdachte (het openbaar ministerie, OM)

Als er tijdens de uitspraak in het strafrecht een geldboete wordt opgelegd, dan verdwijnt dat
geld in de staatskas. Als je een schadeverhouding wil verhalen moet je daarna nog door naar
het civiele recht. Dat is een ingewikkeld, tijdrovend en geldverslindend proces
 Daarom bestaat er binnen het strafrechtelijke systeem een mogelijkheid voor
slachtoffers van strafbare feiten om als ‘benadeelde partij’ schadevergoeding te
verzoeken aan de strafrechter

1.3 Doel van straffen
Het opleggen van straffen heeft 2 vormelijkste doelen: vergelden en preventie

,Vergelding
 De dader heeft kwaad afgeroepen over de samenleving en daarom roept de
samenleving kwaad af over hem

Preventie
 Mensen willen geen straf, dus zullen zij gedrag dat mogelijk tot straf leidt, zoveel
mogelijk proberen te voorkomen. Het opleggen van straffen zou er zo voor moeten
zorgen dat er minder strafbare feiten gepleegd worden

Speciale preventie
 Een dader die in aanraking is gekomen met de gevolgen van het overschrijden van
een strafrechtelijke norm, zal de volgende keer wel twee keer nadenken, voordat hij
nog iets dergelijks doet
o Moet voorkomen, of ontmoedigen dat de gestrafte wederom de fout in gaat
 Het opleggen van voorwaardelijke straffen

Generale preventie
 Heeft als uitgangspunt dat ook anderen dan de gestrafte lering trekken uit het feit
dat er voor het plegen van een strafbaar feit straf opgelegd kan worden
o De gestrafte moet een voorbeeld zijn dat potentiele wetsovertreders afschrikt

1.4 Materieel strafrecht, formeel strafrecht en sanctierecht

Materieel strafrecht
 Men heeft het over de vraag wat is en strafbaar feit?
 Hebben betrekking op de grenzen van de strafrechtelijke aansprakelijkheid
 Bepaald welk gedrag niet toegestaan is en welke personen daarvoor kunnen worden
gestraft
o Wetboek van Strafrecht

Formele strafrecht
 Bepaalt welke regels moeten worden gevolgd wanneer een norm van het materiele
strafrecht (vermoedelijk) is overtreden
 Geeft bijvoorbeeld de regels voor bevoegdheden van de politie, duur van de
voorlopige hechtenis, de inhoud van dagvaarding en het instellen van hoger beroep
o Wetboek van Strafvordering

Sanctie recht
 Heeft betrekking op de voorwaarden waaronder bepaalde straffen mogen worden
opgelegd en ten uitvoer gelegd
o Wetboek van Strafrecht en Wetboek van Strafvordering

1.5 Commuun en bijzonder strafrecht

Commune strafrecht
 Het strafrecht dat is opgenomen in de wetboeken (Sr &Sv)

,Bijzondere strafrecht
 Het strafrecht dat te vinden is in andere wetten, zoals Wegenverkeerswet 1994, Wet
wapens en munitie en de Opiumwet
 Hierin treft men de strafbepalingen aan die behoren tot het materiële strafrecht,
maar ook vaak de bevoegdheden hebben die behoren tot het formele strafrecht

Algemene plaatselijke verordening (APV)
 Hierin worden allerlei gedragingen strafbaar gesteld die in die gemeente niet
toegelaten zijn. Kan per gemeente verschillen

1.6 De opbouw van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering
Wetboek van Strafrecht
 Boek 1  algemene leerstukken van materieel strafrecht
 Boek 2  misdrijven
 Boek 3  overtredingen

Wetboek van Strafvordering
 Boek 1  belangrijkste bevoegdheden tijdens het opsporingsonderzoek
 Boek 2  vervolgingsbeslissing van de officier van justitie en de hele procedure voor
de berechting van een verdachte door de rechtbank
 Boek 3  rechtsmiddelen; een middel om de beslissing aan te vechten bij een
hogere instantie

1.7 De invloed van internationaal en supranationaal recht
Supranationaal
 Regels die een internationale organisatie oplegt waar de lidstaten bij die organisatie
zich aan moeten houden. Ook de uitspraken van het EHRM

, Hoofdstuk 2 inleiding materieel strafrecht

2.1 Plaats en structuur van strafbepalingen

Het materieel strafrecht bepaald welk gedrag strafbaar is
 De wordt in de eerste plaats aangegeven door de wet

De strafbepaling in de meest volledige vorm bestaat uit:
 Een delictsomschrijving
o Geeft aan welke ongewenste gedraging de wetgever strafbaar heeft willen
stellen
 Een kwalificatie-aanduiding
o Maakt duidelijk hoe het gedrag in juridisch opzicht moet worden benoemd
 Een strafbedreiging
o Bepaald welke soort straf mag worden opgelegd en wat het maximale daarbij
is
 Vb. art. 225 lid 1 Sr

Niet alle strafbepalingen kennen een dergelijke duidelijke omschrijving van het strafbare
gedrag en een kwalificatie-aanduiding
 In veel artikelen van Sr ontbreekt de kwalificatie-aanduiding of wordt deze geacht
besloten te liggen in de delictsomschrijving  art. 300 lid 1 Sr

2.2 De opbouw van het strafbare feit in vier componenten
2.2.1 Het vierlagenmodel
Een strafbaar feit bestaat uit de vier componenten van het vierlagenmodel

1. Menselijke gedraging (MG);
2. Wettelijke delictsomschrijving (DO);
3. Wederrechtelijkheid (W);
4. Schuld (als verwijtbaarheid, V);

2.2.2 De menselijke gedraging
Menselijke gedraging
 De gedraging moet zijn verricht door een mens
o Personen (mensen)
o Rechtspersonen (stichtingen, gemeentes ect.)
 Het moet een gedraging zijn
o Niemand is strafbaar voor het hebben van bepaalde gedachtes
o Pas wanneer iemand de gedachte uitvoert is het strafbaar
o Ook het nalaten om actief op te treden is in sommige gevallen strafbaar

Strafprocessueel perspectief
 De menselijke gedraging zal uiteindelijk tot uitdrukking moeten komen in de
tenlastelegging
o Een processtuk waarin staat beschreven welke gedraging de verdachte,
volgens de OvJ, zou hebben verricht