Samenvatting Klinische organisatie en werkveld
Hoorcollege 1: GGZ volwassenen organisatie en beleid
Doel van de GGZ
De gezondheidszorg is alleen voor mensen die ziek (mensen met een
DSM-5 stoornis) zijn. Dus wel voor mensen met een depressie, maar niet
voor iemand die eenzaam is
Voordelen
- Beheersing patientvolume en kosten
- Kan namelijk ten koste gaan van mensen die het echt nodig hebben
→ Conclusie er is een beperkt budget voor de GGZ
Nadelen
- DSM-classificatie is niet altijd betrouwbaar
- DSM-classificatie zegt weinig over de ernst of impact van de
klachten
→ beter is zorgzwaarte = symptomen maar ook ernst/impact van de
klachten
Wat is een psychische aandoening?
Klachten → iedereen ervaart ze soms (stress, slapeloosheid)
Aandoening → wanneer klachten ernstig, langdurig of ontregeld zijn
Er is sprake van een stoornis:
- Psychisch lijden
- Beperkingen in dagelijks functioneren
- Symptomen dienen niet verklaard te worden door normale
omstandigheden (rouw)
- Lang aanhouden
Aantallen in de GGZ
- Circa 20-25% van volwassenen (2,4-3 miljoen) hebben een DSM-
stoornis per jaar
- Ruim 1 miljoen patiënten zijn in zorg bij de GGZ per jaar, er hangt
dus nog steeds schaamte en stigma rond.
o Vooral vrouwen ervaren vaker depressie of angst
o Mannen grijppen vaker naar alcohol, drugs of vertonen
impulsief gedrag
- Ongeveer 5% van de totale gezondheidszorgbudget
- Media-effect = aandacht kan leiden tot overherkenning (mensen
denken dat zij het ook hebben), maar ook tot meer bereidheid om
hulp te zoeken → zelfdiagnose
,Zorgstelsel: zoeken naar een manier voor kwalitatief goede, maar ook
efficiente zorg
Situatie tussen 2014 en 2021 na Situatie vanaf 2022 na grote
grote wijzigingen in GGZ stelsel (1e wijzigingen in GGZ stelsel (2e
stelselwijziging) stelselwijziging)
- Minder ‘bedden’ → minder Administratief & financieel
opnames, kortere opnames - Minder registratie
- Meer kortdurende ipv - Vergoeding op basis van
langdurende ambulante zorg zorgprestaties (bijv. consult)
Doel: betere zorg & minder kosten o Geen onderscheid
- Zorg moet beter: kwaliteit, directe en indirecte tijd
toegankelijkheid en Zorg gekoppeld aan zorgzwaarte
betaalbaar en niet DSM
- Dus ‘ziekte’ wordt anders
gedefinieerd
- Gemeten met HONOS (19
vragen)
Zorglijnen
1. Huisarts = eerste lijn = gratis
a. Luisterend oor, medicatie en verwijzing naar POH. Beoordeelt
de ernst van de klachten
i. Verwijst naar de psycholoog. Een verwijsbrief bevat:
beschrijving van de klachten, eerder hulpverlening,
medicijnen en lichamelijke klachten
b. Sinds 2014 extra financiering om POH-GGZ aan te nemen
2. GGZ = tweede lijn = aanspreken eigen risico in Nederland (in
Vlaanderen valt het vaak wel in de verzekering, afhankelijk van de
situatie)
a. Zelfstandige praktijken; alleen ambulante zorg: basis ggz
en specialistische ggz
i. Basis GGZ = ontstaan in 2014, na 2022 vrijwel
verdwenen. Meeste patiënten met milde/lichte
problematiek hebben voldoende aan kortere ambulante
behandelingen.
1. Kort: 300 minuten
2. Middel: 500 minuten
3. Instensief: 750 minuten
4. Chronisch: 750 minuten (dit zijn patiënten met
Ernstige Psychiatrische Aandoeningen (EPA))
ii. Specialistische zorg = zorg die langer mag duren voor
meer ernstige patienten. Vaak intensievere
behandelingen (dagbehandeling). Kan ook voor EPA
patienten en FACT teams
, b. GGZ-instellingen; ambulant, dagbehandeling, opname,
crisisdienst
3. Ultragespecialiseerde zorg = derde lijn
a. Zorg die relatief weinig voorkomt = regionaal of landelijk
georganiseerd. Bijv. kliniek voor eetstoornissen
In Vlaanderen: psycholoog bij huisarts → CGG (hanteren tarieven naar
inkomen van client)
Psycholoog en psychiater
Aspect Psycholoog Psychiater
Opleiding Psychologie Geneeskunde +
specialisatie
psychiatrie
Focus Gedrag, emoties en Medische kant van
gedachten psychische stoornis
Medicijnen Nee Ja
voorschrijven
Therapie Psychotherapie Medicatie + soms
(gesprekstherapie) psychotherapie
Werkplek Vaak praktijk, soms Vaak klinieken,
kliniek ziekenhuizen of
crisissituatie
Rouw is een natuurlijke reactie. Rouw en depressie lijken op elkaar,
maar bij depressie blijf je zitten in de somberheid. Hiervoor is steun nodig
en eventuele medicatie (samenwerking psycholoog en psychiater)
Classificatie vs diagnose
Classificatie koppelt klachten aan een bestaande categorie
Diagnose kijkt ook naar de oorzaken en omstandigheden – individueler
Voordelen Nadelen
Zorgt voor gemeenschappelijke taal Overlap tussen stoornissen
tussen hulpverleners
Helpt bij onderzoek en behandeling Geen rekening met persoonlijke
context
Duidelijke criteria → houvast Kan leiden tot overdiagnose of
modeziekten
Nuttig voor verzekeraars en Invloed van cultuur, commercie
vergoeding en tijdsgeest
Hulp bij keuze behandeling Geeft soms misleidend beeld
van “echte ziekte”
Verdeling na stelselwijziging 2014
Meer geld voor POH-GGZ en basis GGZ, zodat meer mensen daar naartoe
gaan i.p.v. specialistische zorg (basis GGZ na 2022 vrijwel verdwenen).
, Verwachting
- Meer mensen naar POH en basis GGZ, minder mensen naar
specialistische GGZ
Uitkomst
- POH-GGZ sterk toegenomen, basis GGZ lichte stijging en
specialistische GGZ nauwelijks daling
Knelpunten in de GGZ
- Toename patiënten, vooral lichte problematiek
- Personeelstekort
- Lange wachttijden
- GGZ richt zich op 1 diagnose i.p.v complexe problematiek →
patiënten worden van het kastje naar de muur gestuurd, omdat er
weinig integraal overzicht is
- EPA-patiënten blijven vaak te lang in de zorg
Wat levert alle zorg op?
Genomen over 78 instellingen
- Baat: 36-84%, gemiddeld 50-60%
- Onveranderd: 14-53%
- Verslechterd: 0-15%
Verschil zit in: patientpopulatie, kwaliteit hulpverlening, andere soort
therapie. Tevredenheid gemiddeld 4 van de 5
Grootste knelpunt: wachttijden
- Meer middelen → meer therapeuten
- Efficientere behandelingen
o Eerder afronden EPA
o Meer online behandelingen
- Betere samenwerking tussen zorgvormen
Zorgvormen
Psychische hulp thuis
- Crisissituaties, mensen die moeite hebben het huis te verlaten en
die veel steun nodig hebben
- Vergroot zelfstandigheid en betrokkenheid van de omgeving
Ambulante vorm
- 1 a 2 keer per week naar gesprekken
Klinische of residentiele zorg
- (tijdelijke) opname
- Crisis, detoxificatie of ernstig
Hoorcollege 1: GGZ volwassenen organisatie en beleid
Doel van de GGZ
De gezondheidszorg is alleen voor mensen die ziek (mensen met een
DSM-5 stoornis) zijn. Dus wel voor mensen met een depressie, maar niet
voor iemand die eenzaam is
Voordelen
- Beheersing patientvolume en kosten
- Kan namelijk ten koste gaan van mensen die het echt nodig hebben
→ Conclusie er is een beperkt budget voor de GGZ
Nadelen
- DSM-classificatie is niet altijd betrouwbaar
- DSM-classificatie zegt weinig over de ernst of impact van de
klachten
→ beter is zorgzwaarte = symptomen maar ook ernst/impact van de
klachten
Wat is een psychische aandoening?
Klachten → iedereen ervaart ze soms (stress, slapeloosheid)
Aandoening → wanneer klachten ernstig, langdurig of ontregeld zijn
Er is sprake van een stoornis:
- Psychisch lijden
- Beperkingen in dagelijks functioneren
- Symptomen dienen niet verklaard te worden door normale
omstandigheden (rouw)
- Lang aanhouden
Aantallen in de GGZ
- Circa 20-25% van volwassenen (2,4-3 miljoen) hebben een DSM-
stoornis per jaar
- Ruim 1 miljoen patiënten zijn in zorg bij de GGZ per jaar, er hangt
dus nog steeds schaamte en stigma rond.
o Vooral vrouwen ervaren vaker depressie of angst
o Mannen grijppen vaker naar alcohol, drugs of vertonen
impulsief gedrag
- Ongeveer 5% van de totale gezondheidszorgbudget
- Media-effect = aandacht kan leiden tot overherkenning (mensen
denken dat zij het ook hebben), maar ook tot meer bereidheid om
hulp te zoeken → zelfdiagnose
,Zorgstelsel: zoeken naar een manier voor kwalitatief goede, maar ook
efficiente zorg
Situatie tussen 2014 en 2021 na Situatie vanaf 2022 na grote
grote wijzigingen in GGZ stelsel (1e wijzigingen in GGZ stelsel (2e
stelselwijziging) stelselwijziging)
- Minder ‘bedden’ → minder Administratief & financieel
opnames, kortere opnames - Minder registratie
- Meer kortdurende ipv - Vergoeding op basis van
langdurende ambulante zorg zorgprestaties (bijv. consult)
Doel: betere zorg & minder kosten o Geen onderscheid
- Zorg moet beter: kwaliteit, directe en indirecte tijd
toegankelijkheid en Zorg gekoppeld aan zorgzwaarte
betaalbaar en niet DSM
- Dus ‘ziekte’ wordt anders
gedefinieerd
- Gemeten met HONOS (19
vragen)
Zorglijnen
1. Huisarts = eerste lijn = gratis
a. Luisterend oor, medicatie en verwijzing naar POH. Beoordeelt
de ernst van de klachten
i. Verwijst naar de psycholoog. Een verwijsbrief bevat:
beschrijving van de klachten, eerder hulpverlening,
medicijnen en lichamelijke klachten
b. Sinds 2014 extra financiering om POH-GGZ aan te nemen
2. GGZ = tweede lijn = aanspreken eigen risico in Nederland (in
Vlaanderen valt het vaak wel in de verzekering, afhankelijk van de
situatie)
a. Zelfstandige praktijken; alleen ambulante zorg: basis ggz
en specialistische ggz
i. Basis GGZ = ontstaan in 2014, na 2022 vrijwel
verdwenen. Meeste patiënten met milde/lichte
problematiek hebben voldoende aan kortere ambulante
behandelingen.
1. Kort: 300 minuten
2. Middel: 500 minuten
3. Instensief: 750 minuten
4. Chronisch: 750 minuten (dit zijn patiënten met
Ernstige Psychiatrische Aandoeningen (EPA))
ii. Specialistische zorg = zorg die langer mag duren voor
meer ernstige patienten. Vaak intensievere
behandelingen (dagbehandeling). Kan ook voor EPA
patienten en FACT teams
, b. GGZ-instellingen; ambulant, dagbehandeling, opname,
crisisdienst
3. Ultragespecialiseerde zorg = derde lijn
a. Zorg die relatief weinig voorkomt = regionaal of landelijk
georganiseerd. Bijv. kliniek voor eetstoornissen
In Vlaanderen: psycholoog bij huisarts → CGG (hanteren tarieven naar
inkomen van client)
Psycholoog en psychiater
Aspect Psycholoog Psychiater
Opleiding Psychologie Geneeskunde +
specialisatie
psychiatrie
Focus Gedrag, emoties en Medische kant van
gedachten psychische stoornis
Medicijnen Nee Ja
voorschrijven
Therapie Psychotherapie Medicatie + soms
(gesprekstherapie) psychotherapie
Werkplek Vaak praktijk, soms Vaak klinieken,
kliniek ziekenhuizen of
crisissituatie
Rouw is een natuurlijke reactie. Rouw en depressie lijken op elkaar,
maar bij depressie blijf je zitten in de somberheid. Hiervoor is steun nodig
en eventuele medicatie (samenwerking psycholoog en psychiater)
Classificatie vs diagnose
Classificatie koppelt klachten aan een bestaande categorie
Diagnose kijkt ook naar de oorzaken en omstandigheden – individueler
Voordelen Nadelen
Zorgt voor gemeenschappelijke taal Overlap tussen stoornissen
tussen hulpverleners
Helpt bij onderzoek en behandeling Geen rekening met persoonlijke
context
Duidelijke criteria → houvast Kan leiden tot overdiagnose of
modeziekten
Nuttig voor verzekeraars en Invloed van cultuur, commercie
vergoeding en tijdsgeest
Hulp bij keuze behandeling Geeft soms misleidend beeld
van “echte ziekte”
Verdeling na stelselwijziging 2014
Meer geld voor POH-GGZ en basis GGZ, zodat meer mensen daar naartoe
gaan i.p.v. specialistische zorg (basis GGZ na 2022 vrijwel verdwenen).
, Verwachting
- Meer mensen naar POH en basis GGZ, minder mensen naar
specialistische GGZ
Uitkomst
- POH-GGZ sterk toegenomen, basis GGZ lichte stijging en
specialistische GGZ nauwelijks daling
Knelpunten in de GGZ
- Toename patiënten, vooral lichte problematiek
- Personeelstekort
- Lange wachttijden
- GGZ richt zich op 1 diagnose i.p.v complexe problematiek →
patiënten worden van het kastje naar de muur gestuurd, omdat er
weinig integraal overzicht is
- EPA-patiënten blijven vaak te lang in de zorg
Wat levert alle zorg op?
Genomen over 78 instellingen
- Baat: 36-84%, gemiddeld 50-60%
- Onveranderd: 14-53%
- Verslechterd: 0-15%
Verschil zit in: patientpopulatie, kwaliteit hulpverlening, andere soort
therapie. Tevredenheid gemiddeld 4 van de 5
Grootste knelpunt: wachttijden
- Meer middelen → meer therapeuten
- Efficientere behandelingen
o Eerder afronden EPA
o Meer online behandelingen
- Betere samenwerking tussen zorgvormen
Zorgvormen
Psychische hulp thuis
- Crisissituaties, mensen die moeite hebben het huis te verlaten en
die veel steun nodig hebben
- Vergroot zelfstandigheid en betrokkenheid van de omgeving
Ambulante vorm
- 1 a 2 keer per week naar gesprekken
Klinische of residentiele zorg
- (tijdelijke) opname
- Crisis, detoxificatie of ernstig
