Inhoudsopgave
HC1: Introductiecollege............................................................................................................................... 2
HC2: De kracht van beleid om gezondheid te verbeteren .............................................................................. 3
Samenvatting literatuur mbt slides ...................................................................................................................... 3
Slides ..................................................................................................................................................................... 3
HC3 SEGV & Complexiteit ............................................................................................................................ 8
Samenvatting literatuur mbt slides ...................................................................................................................... 8
Slides ..................................................................................................................................................................... 9
HC4: Systeem in Kaart ............................................................................................................................... 12
Samenvatting literatuur mbt slides .................................................................................................................... 12
Slides ................................................................................................................................................................... 14
HC5: Van systeem denken naar systeem doen ............................................................................................ 20
Samenvatting literatuur mbt slides .................................................................................................................... 20
Slides ................................................................................................................................................................... 21
HC6: Sociale netwerk in kaart brengen ...................................................................................................... 26
Samenvatting literatuur mbt slides .................................................................................................................... 26
Slides ................................................................................................................................................................... 27
HC7: Integraal gezondheidsbeleid + publieke gezondheidszorgstelsel .......................................................... 29
Samenvatting literatuur mbt slides .................................................................................................................... 29
Slides ................................................................................................................................................................... 30
HC8: Publieke gezondheidszorg en geleidvormingsproces ........................................................................... 35
Samenvatting literatuur mbt slides .................................................................................................................... 35
Slides ................................................................................................................................................................... 35
HC8.5: SEGV (Pharos) ................................................................................................................................ 41
HC9: Analyse en evaluatie van gezondheidsbeleid ...................................................................................... 44
Samenvatting literatuur mbt slides .................................................................................................................... 44
Slides ................................................................................................................................................................... 44
HC10: Nationaal gezondheidsbeleid .......................................................................................................... 47
Samenvatting literatuur mbt slides .................................................................................................................... 47
Slides ................................................................................................................................................................... 48
HC11: Wetenschapper in beleidsland ........................................................................................................ 50
Samenvatting literatuur mbt slides .................................................................................................................... 50
Slides ................................................................................................................................................................... 51
1
,HC1: Introductiecollege
Charge Your Brainzzz: evaluatie van een school lesprogramma om slaap gezondheid in adolescenten te
vergroten.
Uitkomst: slaap is complex: Educatieprogramma niet voldoende om systeem te veranderen.
- Ze hebben meerdere interacterende determinanten
- Ze hebben niet 1 enkele oorzaak of oplossing
Vernieuwde Charge Your Brainzzz
Gezonde schoolaanpak
- Lespakket
- Oudercomponenten
- Screeningopslaaptekort
- Beleidsaanpassingen
Positieve effecten op slaapuitkomsten in een pilot evaluatie
2
,HC2: De kracht van beleid om gezondheid te verbeteren
Samenvatting literatuur mbt slides
RIVM – Effecten en lessen van preventief gezondheidsbeleid / VTV-2018 Synthese (website + pdf)
- De volksgezondheid in Nederland verbetert (hogere levensverwachting), maar vergrijzing leidt
tot meer chronische ziekten en complexere zorgvraag.
- Drie urgente maatschappelijke opgaven:
o Blijvend hoge ziektelast door hart- en vaatziekten en kanker
o Sterke groei van zelfstandig wonende ouderen met dementie en complexe problemen
o Toenemende mentale druk bij jongeren
- Preventie vereist een integrale, sectoroverstijgende aanpak (Health in All Policies), met
aandacht voor leefomgeving, sociale determinanten, technologie en samenwerking tussen
partijen.
- Er wordt ingezet op handelingsopties zoals integrale preventieprogramma’s, betere inrichting
van de leefomgeving, en slimme inzet van technologie (eHealth).
PDF – The Power / De kracht van beleid om gezondheid te verbeteren (Jaap Seidell)
- Beleidsmaatregelen zijn effectief om populatiegezondheid te verbeteren, vaak duurzamer dan
individuele interventies.
- Historische successen van preventie via beleid: rookverbod, vaccinatie, verkeersveiligheid,
zout- en transvetreductie, schoon drinkwater.
- Gezondheid wordt bepaald door een sociaal-ecologisch model: interactie tussen individu,
omgeving en maatschappelijke structuren.
- Beleidsinterventies beïnvloeden gedrag en normen, bereiken grote groepen en kunnen
ongelijkheid verkleinen.
- Nadruk op verschuiving van focus: van individuele leefstijl naar structurele omgevingsfactoren
(voeding, mobiliteit, woonomgeving).
Slides – beleidscollege / presentaties
- Visualiseren en illustreren de inhoud van bovengenoemde documenten.
- Tonen data over ziektelast (DALY), risicofactoren (roken, overgewicht, inactiviteit) en
sociaaleconomische gezondheidsverschillen.
- Leggen het conceptuele kader uit: sociaal-ecologisch model, Health in All Policies, rol van
overheid vs samenleving.
- Onderbouwen met voorbeelden hoe beleid praktisch bijdraagt aan gezondheidswinst (bijv.
rookvrije omgevingen, stedelijke inrichting, voedselbeleid).
Relatie tussen documenten en slides
- RIVM-rapporten geven de probleemanalyse en beleidsopgaven voor de Nederlandse
volksgezondheid.
- Seidell’s document biedt het theoretische fundament waarom beleid een krachtig instrument
is voor gezondheid.
- De slides vertalen beide naar onderwijs: ze koppelen cijfers, modellen en praktijkvoorbeelden
om inzicht te geven in hoe preventief beleid gezondheidswinst realiseert.
Kort gezegd:
- De RIVM-documenten beschrijven wat de problemen en opgaven zijn, Seidell legt uit waarom
en hoe beleid werkt, en de slides laten zien hoe dit in praktijk en onderwijs wordt toegepast.
Slides
Aantal chronisch zieken stijgt ook. Dit komt doordat we niet per se goed zijn in het genezen van veel
ziekten, maar wel heel goed in het bestrijden van de symptomen ervan.
Aantal mensen dat minimaal eens per jaar contact heeft met huisartsenpraktijk neemt toe.
Zorgkosten stijgen, nu iets meer dan 100 miljoen naar meer dan 120 miljoen in 2030.
3
, Nieuwe regering zegt preventie meer centraal maar kort op bijna alle potjes.
Succesvolle preventie campagnes in het verleden:
- Tegen tabak
- Screenen van hoge bloeddruk
- Verlaging cholesterol
- Vaccinatieprogramma’s
- Verwijderen van transvet
- Aids preventie
- Screening downsyndroom
Mensen denken dat klinische zorg een grote veroorzaker is van
goede gezondheid, in werkelijkheid is dat maar een klein deel. →
Highest burden of disease in NL: psychische stoornissen, hart- en
vaatziekten en kanker.
Welke leefstijl- en omgevingsfactoren hebben de grootste
invloed op ziekte en aandoeningen?
Roken (13,1%), ongezond milieu (5,7%) en overgewicht (5,2%).
Grote verschillen in gezonde levensverwachting:
Verwachting dat levensverwachting komende jaren nog stijgt. We zijn goed in symptoombestrijding,
niet in per se oplossen van ziektes en aandoeningen.
Aantal mensen met ziekte zal stijgen door: vergrijzing, eerdere diagnose, langere overleving.
Burden of Disease analysis (WHO) geeft een vergelijkbare uitkomst uit de analyse op mortaliteit, verlies
van gezondheid, verwondingen en risicofactoren. Deze wordt vaak uitgedrukt in DALY: combineert
verlies van levensjaren door vroeg sterfte en verloren jaren door verlies van gezondheid.
Per ziekte worden gecombineerd:
- Aantal mensen
- Ernst
- Mortaliteit
- Leeftijd van sterfte
Roken (veruit) en daarna overgewicht geven grootste ziektelast.
4
HC1: Introductiecollege............................................................................................................................... 2
HC2: De kracht van beleid om gezondheid te verbeteren .............................................................................. 3
Samenvatting literatuur mbt slides ...................................................................................................................... 3
Slides ..................................................................................................................................................................... 3
HC3 SEGV & Complexiteit ............................................................................................................................ 8
Samenvatting literatuur mbt slides ...................................................................................................................... 8
Slides ..................................................................................................................................................................... 9
HC4: Systeem in Kaart ............................................................................................................................... 12
Samenvatting literatuur mbt slides .................................................................................................................... 12
Slides ................................................................................................................................................................... 14
HC5: Van systeem denken naar systeem doen ............................................................................................ 20
Samenvatting literatuur mbt slides .................................................................................................................... 20
Slides ................................................................................................................................................................... 21
HC6: Sociale netwerk in kaart brengen ...................................................................................................... 26
Samenvatting literatuur mbt slides .................................................................................................................... 26
Slides ................................................................................................................................................................... 27
HC7: Integraal gezondheidsbeleid + publieke gezondheidszorgstelsel .......................................................... 29
Samenvatting literatuur mbt slides .................................................................................................................... 29
Slides ................................................................................................................................................................... 30
HC8: Publieke gezondheidszorg en geleidvormingsproces ........................................................................... 35
Samenvatting literatuur mbt slides .................................................................................................................... 35
Slides ................................................................................................................................................................... 35
HC8.5: SEGV (Pharos) ................................................................................................................................ 41
HC9: Analyse en evaluatie van gezondheidsbeleid ...................................................................................... 44
Samenvatting literatuur mbt slides .................................................................................................................... 44
Slides ................................................................................................................................................................... 44
HC10: Nationaal gezondheidsbeleid .......................................................................................................... 47
Samenvatting literatuur mbt slides .................................................................................................................... 47
Slides ................................................................................................................................................................... 48
HC11: Wetenschapper in beleidsland ........................................................................................................ 50
Samenvatting literatuur mbt slides .................................................................................................................... 50
Slides ................................................................................................................................................................... 51
1
,HC1: Introductiecollege
Charge Your Brainzzz: evaluatie van een school lesprogramma om slaap gezondheid in adolescenten te
vergroten.
Uitkomst: slaap is complex: Educatieprogramma niet voldoende om systeem te veranderen.
- Ze hebben meerdere interacterende determinanten
- Ze hebben niet 1 enkele oorzaak of oplossing
Vernieuwde Charge Your Brainzzz
Gezonde schoolaanpak
- Lespakket
- Oudercomponenten
- Screeningopslaaptekort
- Beleidsaanpassingen
Positieve effecten op slaapuitkomsten in een pilot evaluatie
2
,HC2: De kracht van beleid om gezondheid te verbeteren
Samenvatting literatuur mbt slides
RIVM – Effecten en lessen van preventief gezondheidsbeleid / VTV-2018 Synthese (website + pdf)
- De volksgezondheid in Nederland verbetert (hogere levensverwachting), maar vergrijzing leidt
tot meer chronische ziekten en complexere zorgvraag.
- Drie urgente maatschappelijke opgaven:
o Blijvend hoge ziektelast door hart- en vaatziekten en kanker
o Sterke groei van zelfstandig wonende ouderen met dementie en complexe problemen
o Toenemende mentale druk bij jongeren
- Preventie vereist een integrale, sectoroverstijgende aanpak (Health in All Policies), met
aandacht voor leefomgeving, sociale determinanten, technologie en samenwerking tussen
partijen.
- Er wordt ingezet op handelingsopties zoals integrale preventieprogramma’s, betere inrichting
van de leefomgeving, en slimme inzet van technologie (eHealth).
PDF – The Power / De kracht van beleid om gezondheid te verbeteren (Jaap Seidell)
- Beleidsmaatregelen zijn effectief om populatiegezondheid te verbeteren, vaak duurzamer dan
individuele interventies.
- Historische successen van preventie via beleid: rookverbod, vaccinatie, verkeersveiligheid,
zout- en transvetreductie, schoon drinkwater.
- Gezondheid wordt bepaald door een sociaal-ecologisch model: interactie tussen individu,
omgeving en maatschappelijke structuren.
- Beleidsinterventies beïnvloeden gedrag en normen, bereiken grote groepen en kunnen
ongelijkheid verkleinen.
- Nadruk op verschuiving van focus: van individuele leefstijl naar structurele omgevingsfactoren
(voeding, mobiliteit, woonomgeving).
Slides – beleidscollege / presentaties
- Visualiseren en illustreren de inhoud van bovengenoemde documenten.
- Tonen data over ziektelast (DALY), risicofactoren (roken, overgewicht, inactiviteit) en
sociaaleconomische gezondheidsverschillen.
- Leggen het conceptuele kader uit: sociaal-ecologisch model, Health in All Policies, rol van
overheid vs samenleving.
- Onderbouwen met voorbeelden hoe beleid praktisch bijdraagt aan gezondheidswinst (bijv.
rookvrije omgevingen, stedelijke inrichting, voedselbeleid).
Relatie tussen documenten en slides
- RIVM-rapporten geven de probleemanalyse en beleidsopgaven voor de Nederlandse
volksgezondheid.
- Seidell’s document biedt het theoretische fundament waarom beleid een krachtig instrument
is voor gezondheid.
- De slides vertalen beide naar onderwijs: ze koppelen cijfers, modellen en praktijkvoorbeelden
om inzicht te geven in hoe preventief beleid gezondheidswinst realiseert.
Kort gezegd:
- De RIVM-documenten beschrijven wat de problemen en opgaven zijn, Seidell legt uit waarom
en hoe beleid werkt, en de slides laten zien hoe dit in praktijk en onderwijs wordt toegepast.
Slides
Aantal chronisch zieken stijgt ook. Dit komt doordat we niet per se goed zijn in het genezen van veel
ziekten, maar wel heel goed in het bestrijden van de symptomen ervan.
Aantal mensen dat minimaal eens per jaar contact heeft met huisartsenpraktijk neemt toe.
Zorgkosten stijgen, nu iets meer dan 100 miljoen naar meer dan 120 miljoen in 2030.
3
, Nieuwe regering zegt preventie meer centraal maar kort op bijna alle potjes.
Succesvolle preventie campagnes in het verleden:
- Tegen tabak
- Screenen van hoge bloeddruk
- Verlaging cholesterol
- Vaccinatieprogramma’s
- Verwijderen van transvet
- Aids preventie
- Screening downsyndroom
Mensen denken dat klinische zorg een grote veroorzaker is van
goede gezondheid, in werkelijkheid is dat maar een klein deel. →
Highest burden of disease in NL: psychische stoornissen, hart- en
vaatziekten en kanker.
Welke leefstijl- en omgevingsfactoren hebben de grootste
invloed op ziekte en aandoeningen?
Roken (13,1%), ongezond milieu (5,7%) en overgewicht (5,2%).
Grote verschillen in gezonde levensverwachting:
Verwachting dat levensverwachting komende jaren nog stijgt. We zijn goed in symptoombestrijding,
niet in per se oplossen van ziektes en aandoeningen.
Aantal mensen met ziekte zal stijgen door: vergrijzing, eerdere diagnose, langere overleving.
Burden of Disease analysis (WHO) geeft een vergelijkbare uitkomst uit de analyse op mortaliteit, verlies
van gezondheid, verwondingen en risicofactoren. Deze wordt vaak uitgedrukt in DALY: combineert
verlies van levensjaren door vroeg sterfte en verloren jaren door verlies van gezondheid.
Per ziekte worden gecombineerd:
- Aantal mensen
- Ernst
- Mortaliteit
- Leeftijd van sterfte
Roken (veruit) en daarna overgewicht geven grootste ziektelast.
4
