WE ARE BELLINGCAT – Elliot
Higgings
Inhoudsopgave
Introduction............................................................................................................ 2
Chapter 1: Revolution on a laptop..........................................................................5
The discovery of online investigation..................................................................5
The press is dying, long live the news.................................................................7
Syria: the war that journalists could not cover..................................................10
Information wars and barrel bombs...................................................................14
Front page of the New York Times.....................................................................17
A Chemical-weapons breakthrough...................................................................19
How far can we take this?................................................................................. 22
Chapter 2: becoming Bellingcat........................................................................... 25
A team of detectives takes shape.....................................................................25
A gathering of strangers.................................................................................... 26
Deceit vs evidence............................................................................................ 28
The student who pointed at Moscow.................................................................31
Fingerprints of the murder weapon...................................................................33
Sleuthing around the globe............................................................................... 35
Chapter 3: firewall of facts................................................................................... 38
The fightback against digital dystopia...............................................................38
The counterfactual community..........................................................................40
Building the firewall........................................................................................... 43
Online hate spills offline.................................................................................... 47
Disarming the traps........................................................................................... 50
Involving the public........................................................................................... 54
Chapter 4: mice catch cat.................................................................................... 58
A spy story turns into a landmark case.............................................................58
Pushing the boundaries of open source.............................................................62
Blowing their cover............................................................................................ 64
The third man.................................................................................................... 66
Unit 29155 and ‘the laboratory’........................................................................68
The risks............................................................................................................ 71
Chapter 5: next steps........................................................................................... 74
The future of justice and the power of AI..........................................................74
1
, A blueprint for future wars................................................................................ 77
The perils and opportunities of artificial intelligence.........................................80
Where we go from here..................................................................................... 84
Introduction
In maart 2018 wordt de Britse regering in allerijl bijeen geroepen voor een
COBRA-crisisvergadering nadat de voormalige Russische dubbelagent Sergei
Skripal en zijn dochter Yulia in Salisbury vergiftigd blijken. Al snel vallen de
2
,verdenkingen op Rusland, gezien Skripals verleden als overgelopen ex-
inlichtingenofficier.
Achtergrond: eerdere Russische vergiftigingen
De tekst herinnert aan eerdere gevallen van vermoedelijke Kremlin-wraakacties,
vooral de moord op Alexander Litvinenko in 2006 met polonium-210. Rusland
ontkent in beide gevallen elke betrokkenheid, en minister Lavrov beschuldigt het
Westen van hysterie en propaganda.
Identificatie van de gebruikte stof
Het nabijgelegen Britse defensielab Porton Down onderzoekt monsters en
concludeert dat het zenuwgas Novichok A234 gebruikt is, een uiterst dodelijk
middel dat in de Sovjet-Unie werd ontwikkeld. Britse inlichtingendiensten
ontdekken dat Russische diensten communicatie tussen Skripal en zijn dochter
onderschepten, wat wijst op gerichte voorbereiding.
Diplomatieke reactie
Premier Theresa May stelt in het Lagerhuis dat Rusland binnen 48 uur moet
verklaren hoe een Russisch zenuwgas op Britse bodem in omloop kon komen.
Zonder verklaring zal het Verenigd Koninkrijk dit beschouwen als een onwettige
Russische aanval. Rusland reageert met tegenaanvallen in de media en
verspreidt via staatskanalen complottheorieën die twijfel moeten zaaien over de
toedracht. Het Westen reageert eensgezind: het VK, de VS en andere
bondgenoten zetten samen meer dan honderd Russische diplomaten (in
werkelijkheid inlichtingenofficieren) het land uit. Rusland zet op zijn beurt
westerse diplomaten uit.
Nieuw slachtoffer en bewijs van de gebruikte methode
Het onderzoek loopt vast door beperkt cameratoezicht bij Skripals huis. De politie
bestudeert duizenden uren videomateriaal en digitale gegevens, maar zonder
duidelijke doorbraak. Dan volgt een nieuwe tragedie: een lokale man vindt een
parfummetje — in werkelijkheid het door de daders weggegooide Novichok–
flesje — en geeft het aan zijn vriendin. Zij overlijdt, en forensisch onderzoek
bevestigt dat dezelfde zenuwstof aanwezig is. Het formaat van de hoeveelheid
wijst erop dat de daders veel meer mensen hadden kunnen doden.
De doorbraak: twee Russische reizigers
Zes maanden na de aanval publiceert de politie beelden van twee Russische
mannen die onder de namen Alexander Petrov en Ruslan Boshirov via
Gatwick naar het VK reisden en twee dagen achter elkaar Salisbury bezochten,
precies rond de vergiftiging. Hun gedrag en reispatroon zijn verdacht, dus de
autoriteiten hopen op herkenning door het publiek.
President Poetin reageert onmiddellijk: hij zegt dat Rusland de mannen kent en
dat ze onschuldig zijn. Een dag later verschijnen beide mannen op de Russische
staatszender RT, waar ze beweren toeristen te zijn. Hun verklaringen zijn
onnatuurlijk, houterig en inconsistent; op Bellingcats interne chat wordt direct
geconcludeerd dat ze liegen.
De rol van Bellingcat
3
,De tekst beschrijft hoe Bellingcat, een online collectief van open-source
onderzoeksjournalisten en vrijwilligers, systematisch digitale sporen analyseert:
sociale media, open databronnen, gelekte databases en satellietbeelden. Zodra
de beelden van de twee verdachten beschikbaar zijn, gebruiken ze deze
methoden om hun echte identiteit te achterhalen. Binnen enkele dagen
ontmaskeren ze de mannen als leden van de Russische militaire
inlichtingendienst GRU, onderdeel van een gespecialiseerd ‘kill team’.
Hun doorbraak levert wereldwijde media-aandacht op én scepsis — hoe kunnen
amateurs zulke zaken oplossen? De tekst antwoordt door te beschrijven hoe
open-source onderzoek sinds de opkomst van smartphones en sociale media
explosief is geëvolueerd: ongekend veel informatie is publiek toegankelijk, en
zowel schuldigen als onschuldigen laten digitale sporen achter zonder het te
beseffen.
Het ontstaan en de missie van open-source onderzoek
De auteur schetst de ontstaansgeschiedenis van Bellingcat: het begon met
individuen die vanuit hobby en nieuwsgierigheid online feiten vonden die zelfs
pers en experts misten. Gaandeweg ontstond een gemeenschap en een nieuwe
onderzoeksdiscipline: open-source intelligence (OSINT) of, preciezer, online
open-source investigation.
Bellingcat gebruikte deze methoden eerder om:
chemische aanvallen door het Syrische regime te bevestigen,
de daders van het neerhalen van vlucht MH17 te identificeren,
IS-sympathisanten in Europa te lokaliseren,
extreemrechtse daders in Charlottesville te ontmaskeren,
desinformatie tijdens COVID-19 tegen te gaan.
De bredere betekenis
De tekst plaatst dit alles in een groter kader:
Overheden vertrouwden traditioneel vooral op geheime bronnen, maar
volgens experts komt nu 90% van bruikbare inlichtingen uit open bronnen.
Door dalend vertrouwen in overheden, media en instituties is publiek
verifieerbaar bewijs essentieel.
In een tijd van online polarisatie en complottheorieën is transparantie
cruciaal: iedereen moet claims kunnen controleren.
Bellingcat staat symbool voor deze verschuiving: het functioneert als een
"intelligence agency for the people", een transparante, bewijsgebaseerde
tegenkracht tegen propaganda en desinformatie — toegankelijk voor elke
gewone burger die wil leren hoe je met digitale sporen misdaad en misleiding
kunt onthullen.
4
,Chapter 1: Revolution on a laptop
The discovery of online investigation
1. De “Slag van de Kameel”: geweld in Tahrir
Op 2 februari 2011, midden in de Egyptische revolutie, verschijnen bussen vol
door het regime georganiseerde knokploegen op Tahrirplein. Gewapend met
machetes, knuppels en scheermessen vallen zij de demonstranten aan die al
dagenlang protesteren tegen president Hosni Mubarak, die Egypte al dertig jaar
regeert. De aanval verloopt chaotisch en gewelddadig:
mannen te paard en zelfs op kamelen bestormen de demonstranten,
vanaf daken worden stenen en kokend water gegooid,
traangas vult het plein,
journalisten worden doelwit.
Het leger grijpt niet in; sommige soldaten zijn zo verscheurd dat een
tankcommandant ermee dreigt zichzelf te doden als hij niet mag ingrijpen. De
gevechten gaan tot in de nacht door.
2. Een nieuwe manier van verslaggeving: Andy Carvin
Terwijl de gevechten plaatsvinden, zit journalist Andy Carvin van NPR niet in
Caïro, maar achter zijn computer in Washington. Via sociale media reconstrueert
hij de gebeurtenissen bijna in realtime.
Hij volgt honderden tweets per minuut.
Hij bouwt een soort luchtbeeld in zijn hoofd op, alsof hij boven het plein
zweeft.
Hij twittert soms meer dan 1000 keer per dag, waardoor Twitter hem
zelfs tijdelijk blokkeert.
Zijn werkwijze—volledig afhankelijk van socialmediabronnen—roept scepsis op bij
traditionele journalisten, vooral omdat het moeilijk is om waarheid en
propaganda te onderscheiden. Dit leidt tot een centraal thema: hoe verifieer je
digitale informatie?
3. De auteur: van anonieme kantoorwerker tot obsessieve online-volger
De schrijver (Eliot Higgins, later oprichter van Bellingcat) volgt de Arabische
Lente vanuit zijn saaie kantoorbaan in Leicester.
Hij had ooit journalist willen worden, maar stopte met school en belandde
in oninspirerende administratieve banen.
Zijn leven speelt zich vooral online af—gamen, fora, nieuwsgaring.
Vooral de opstand in Libië boeit hem: de burgeroorlog tussen Gaddafi’s
regime en de rebellen.
Hij leest alles wat hij kan vinden: nieuwsartikelen, forumberichten, tweets,
YouTube-video’s, NGO-rapporten.
5
, 4. De Libië-oorlog via internet: informatie, propaganda en observatie
De burgeroorlog in Libië vormt de kern van zijn nieuw opkomende fascinatie.
De internetverbinding in Libië is vaak uitgeschakeld, dus er komen weinig
betrouwbare berichten naar buiten.
Enkele Twitteraccounts verspreiden claims, maar zijn sterk gepolariseerd:
pro-revolutie versus pro-Gaddafi.
Buitenlandse correspondenten op locatie leveren betere informatie, maar
kunnen slechts een deel van wat ze zien publiceren.
Voorbeelden:
De eerste berichten over de etnische zuivering van Tawergha komen
van vluchtige tweets van journalisten die brandende gebouwen zagen. Pas
later blijkt dat de bevolking van 10.000 uit wraak was verdreven en het
stadje grotendeels vernietigd.
De auteur begint deze losse info te verzamelen en deelt ze op het forum
Something Awful en in de commentsectie van de Guardian’s liveblog.
5. De geboorte van een methode: transparantie en bronvermelding
De auteur ontwikkelt een ethos dat later bepalend wordt voor Bellingcat:
altijd bronnen vermelden,
nooit overdrijven,
grenzen van kennis benoemen,
transparant zijn in hoe conclusies tot stand komen.
In een tijd waarin alternatieve media massaal beelden manipuleren of verkeerd
voorstellen, probeert hij juist nauwgezet vast te stellen wat klopt en wat niet.
6. Doorbraak: de eerste geolocatie
Op 12 augustus 2011 claimen Libische rebellen dat ze de stad Brega gedeeltelijk
hebben veroverd. Een video verschijnt op YouTube waarop een rebel door een
verlaten woonwijk loopt.
Een andere online commenter betwijfelt de autenticiteit van de video: hoe
weet je zeker dat dit Brega is?
De auteur laat dit niet los en besluit het te bewijzen.
Hij pauzeert de video keer op keer, tekent een kaartje van de straten, vergelijkt
dat met Google Maps en satellietbeelden.
Hij merkt dat alleen het oostelijke woongebied van Brega dezelfde
gebogen wegenstructuur heeft.
De details kloppen exact: de kruispunten, open terreinen, wegoriëntaties.
Hij concludeert: de video toont New Brega, het oosten van de stad.
Dit betekent dat zowel rebellen als Gaddafi’s troepen gelijk konden hebben in hun
beweringen—ze hielden elk een ander deel van de stad.
6
Higgings
Inhoudsopgave
Introduction............................................................................................................ 2
Chapter 1: Revolution on a laptop..........................................................................5
The discovery of online investigation..................................................................5
The press is dying, long live the news.................................................................7
Syria: the war that journalists could not cover..................................................10
Information wars and barrel bombs...................................................................14
Front page of the New York Times.....................................................................17
A Chemical-weapons breakthrough...................................................................19
How far can we take this?................................................................................. 22
Chapter 2: becoming Bellingcat........................................................................... 25
A team of detectives takes shape.....................................................................25
A gathering of strangers.................................................................................... 26
Deceit vs evidence............................................................................................ 28
The student who pointed at Moscow.................................................................31
Fingerprints of the murder weapon...................................................................33
Sleuthing around the globe............................................................................... 35
Chapter 3: firewall of facts................................................................................... 38
The fightback against digital dystopia...............................................................38
The counterfactual community..........................................................................40
Building the firewall........................................................................................... 43
Online hate spills offline.................................................................................... 47
Disarming the traps........................................................................................... 50
Involving the public........................................................................................... 54
Chapter 4: mice catch cat.................................................................................... 58
A spy story turns into a landmark case.............................................................58
Pushing the boundaries of open source.............................................................62
Blowing their cover............................................................................................ 64
The third man.................................................................................................... 66
Unit 29155 and ‘the laboratory’........................................................................68
The risks............................................................................................................ 71
Chapter 5: next steps........................................................................................... 74
The future of justice and the power of AI..........................................................74
1
, A blueprint for future wars................................................................................ 77
The perils and opportunities of artificial intelligence.........................................80
Where we go from here..................................................................................... 84
Introduction
In maart 2018 wordt de Britse regering in allerijl bijeen geroepen voor een
COBRA-crisisvergadering nadat de voormalige Russische dubbelagent Sergei
Skripal en zijn dochter Yulia in Salisbury vergiftigd blijken. Al snel vallen de
2
,verdenkingen op Rusland, gezien Skripals verleden als overgelopen ex-
inlichtingenofficier.
Achtergrond: eerdere Russische vergiftigingen
De tekst herinnert aan eerdere gevallen van vermoedelijke Kremlin-wraakacties,
vooral de moord op Alexander Litvinenko in 2006 met polonium-210. Rusland
ontkent in beide gevallen elke betrokkenheid, en minister Lavrov beschuldigt het
Westen van hysterie en propaganda.
Identificatie van de gebruikte stof
Het nabijgelegen Britse defensielab Porton Down onderzoekt monsters en
concludeert dat het zenuwgas Novichok A234 gebruikt is, een uiterst dodelijk
middel dat in de Sovjet-Unie werd ontwikkeld. Britse inlichtingendiensten
ontdekken dat Russische diensten communicatie tussen Skripal en zijn dochter
onderschepten, wat wijst op gerichte voorbereiding.
Diplomatieke reactie
Premier Theresa May stelt in het Lagerhuis dat Rusland binnen 48 uur moet
verklaren hoe een Russisch zenuwgas op Britse bodem in omloop kon komen.
Zonder verklaring zal het Verenigd Koninkrijk dit beschouwen als een onwettige
Russische aanval. Rusland reageert met tegenaanvallen in de media en
verspreidt via staatskanalen complottheorieën die twijfel moeten zaaien over de
toedracht. Het Westen reageert eensgezind: het VK, de VS en andere
bondgenoten zetten samen meer dan honderd Russische diplomaten (in
werkelijkheid inlichtingenofficieren) het land uit. Rusland zet op zijn beurt
westerse diplomaten uit.
Nieuw slachtoffer en bewijs van de gebruikte methode
Het onderzoek loopt vast door beperkt cameratoezicht bij Skripals huis. De politie
bestudeert duizenden uren videomateriaal en digitale gegevens, maar zonder
duidelijke doorbraak. Dan volgt een nieuwe tragedie: een lokale man vindt een
parfummetje — in werkelijkheid het door de daders weggegooide Novichok–
flesje — en geeft het aan zijn vriendin. Zij overlijdt, en forensisch onderzoek
bevestigt dat dezelfde zenuwstof aanwezig is. Het formaat van de hoeveelheid
wijst erop dat de daders veel meer mensen hadden kunnen doden.
De doorbraak: twee Russische reizigers
Zes maanden na de aanval publiceert de politie beelden van twee Russische
mannen die onder de namen Alexander Petrov en Ruslan Boshirov via
Gatwick naar het VK reisden en twee dagen achter elkaar Salisbury bezochten,
precies rond de vergiftiging. Hun gedrag en reispatroon zijn verdacht, dus de
autoriteiten hopen op herkenning door het publiek.
President Poetin reageert onmiddellijk: hij zegt dat Rusland de mannen kent en
dat ze onschuldig zijn. Een dag later verschijnen beide mannen op de Russische
staatszender RT, waar ze beweren toeristen te zijn. Hun verklaringen zijn
onnatuurlijk, houterig en inconsistent; op Bellingcats interne chat wordt direct
geconcludeerd dat ze liegen.
De rol van Bellingcat
3
,De tekst beschrijft hoe Bellingcat, een online collectief van open-source
onderzoeksjournalisten en vrijwilligers, systematisch digitale sporen analyseert:
sociale media, open databronnen, gelekte databases en satellietbeelden. Zodra
de beelden van de twee verdachten beschikbaar zijn, gebruiken ze deze
methoden om hun echte identiteit te achterhalen. Binnen enkele dagen
ontmaskeren ze de mannen als leden van de Russische militaire
inlichtingendienst GRU, onderdeel van een gespecialiseerd ‘kill team’.
Hun doorbraak levert wereldwijde media-aandacht op én scepsis — hoe kunnen
amateurs zulke zaken oplossen? De tekst antwoordt door te beschrijven hoe
open-source onderzoek sinds de opkomst van smartphones en sociale media
explosief is geëvolueerd: ongekend veel informatie is publiek toegankelijk, en
zowel schuldigen als onschuldigen laten digitale sporen achter zonder het te
beseffen.
Het ontstaan en de missie van open-source onderzoek
De auteur schetst de ontstaansgeschiedenis van Bellingcat: het begon met
individuen die vanuit hobby en nieuwsgierigheid online feiten vonden die zelfs
pers en experts misten. Gaandeweg ontstond een gemeenschap en een nieuwe
onderzoeksdiscipline: open-source intelligence (OSINT) of, preciezer, online
open-source investigation.
Bellingcat gebruikte deze methoden eerder om:
chemische aanvallen door het Syrische regime te bevestigen,
de daders van het neerhalen van vlucht MH17 te identificeren,
IS-sympathisanten in Europa te lokaliseren,
extreemrechtse daders in Charlottesville te ontmaskeren,
desinformatie tijdens COVID-19 tegen te gaan.
De bredere betekenis
De tekst plaatst dit alles in een groter kader:
Overheden vertrouwden traditioneel vooral op geheime bronnen, maar
volgens experts komt nu 90% van bruikbare inlichtingen uit open bronnen.
Door dalend vertrouwen in overheden, media en instituties is publiek
verifieerbaar bewijs essentieel.
In een tijd van online polarisatie en complottheorieën is transparantie
cruciaal: iedereen moet claims kunnen controleren.
Bellingcat staat symbool voor deze verschuiving: het functioneert als een
"intelligence agency for the people", een transparante, bewijsgebaseerde
tegenkracht tegen propaganda en desinformatie — toegankelijk voor elke
gewone burger die wil leren hoe je met digitale sporen misdaad en misleiding
kunt onthullen.
4
,Chapter 1: Revolution on a laptop
The discovery of online investigation
1. De “Slag van de Kameel”: geweld in Tahrir
Op 2 februari 2011, midden in de Egyptische revolutie, verschijnen bussen vol
door het regime georganiseerde knokploegen op Tahrirplein. Gewapend met
machetes, knuppels en scheermessen vallen zij de demonstranten aan die al
dagenlang protesteren tegen president Hosni Mubarak, die Egypte al dertig jaar
regeert. De aanval verloopt chaotisch en gewelddadig:
mannen te paard en zelfs op kamelen bestormen de demonstranten,
vanaf daken worden stenen en kokend water gegooid,
traangas vult het plein,
journalisten worden doelwit.
Het leger grijpt niet in; sommige soldaten zijn zo verscheurd dat een
tankcommandant ermee dreigt zichzelf te doden als hij niet mag ingrijpen. De
gevechten gaan tot in de nacht door.
2. Een nieuwe manier van verslaggeving: Andy Carvin
Terwijl de gevechten plaatsvinden, zit journalist Andy Carvin van NPR niet in
Caïro, maar achter zijn computer in Washington. Via sociale media reconstrueert
hij de gebeurtenissen bijna in realtime.
Hij volgt honderden tweets per minuut.
Hij bouwt een soort luchtbeeld in zijn hoofd op, alsof hij boven het plein
zweeft.
Hij twittert soms meer dan 1000 keer per dag, waardoor Twitter hem
zelfs tijdelijk blokkeert.
Zijn werkwijze—volledig afhankelijk van socialmediabronnen—roept scepsis op bij
traditionele journalisten, vooral omdat het moeilijk is om waarheid en
propaganda te onderscheiden. Dit leidt tot een centraal thema: hoe verifieer je
digitale informatie?
3. De auteur: van anonieme kantoorwerker tot obsessieve online-volger
De schrijver (Eliot Higgins, later oprichter van Bellingcat) volgt de Arabische
Lente vanuit zijn saaie kantoorbaan in Leicester.
Hij had ooit journalist willen worden, maar stopte met school en belandde
in oninspirerende administratieve banen.
Zijn leven speelt zich vooral online af—gamen, fora, nieuwsgaring.
Vooral de opstand in Libië boeit hem: de burgeroorlog tussen Gaddafi’s
regime en de rebellen.
Hij leest alles wat hij kan vinden: nieuwsartikelen, forumberichten, tweets,
YouTube-video’s, NGO-rapporten.
5
, 4. De Libië-oorlog via internet: informatie, propaganda en observatie
De burgeroorlog in Libië vormt de kern van zijn nieuw opkomende fascinatie.
De internetverbinding in Libië is vaak uitgeschakeld, dus er komen weinig
betrouwbare berichten naar buiten.
Enkele Twitteraccounts verspreiden claims, maar zijn sterk gepolariseerd:
pro-revolutie versus pro-Gaddafi.
Buitenlandse correspondenten op locatie leveren betere informatie, maar
kunnen slechts een deel van wat ze zien publiceren.
Voorbeelden:
De eerste berichten over de etnische zuivering van Tawergha komen
van vluchtige tweets van journalisten die brandende gebouwen zagen. Pas
later blijkt dat de bevolking van 10.000 uit wraak was verdreven en het
stadje grotendeels vernietigd.
De auteur begint deze losse info te verzamelen en deelt ze op het forum
Something Awful en in de commentsectie van de Guardian’s liveblog.
5. De geboorte van een methode: transparantie en bronvermelding
De auteur ontwikkelt een ethos dat later bepalend wordt voor Bellingcat:
altijd bronnen vermelden,
nooit overdrijven,
grenzen van kennis benoemen,
transparant zijn in hoe conclusies tot stand komen.
In een tijd waarin alternatieve media massaal beelden manipuleren of verkeerd
voorstellen, probeert hij juist nauwgezet vast te stellen wat klopt en wat niet.
6. Doorbraak: de eerste geolocatie
Op 12 augustus 2011 claimen Libische rebellen dat ze de stad Brega gedeeltelijk
hebben veroverd. Een video verschijnt op YouTube waarop een rebel door een
verlaten woonwijk loopt.
Een andere online commenter betwijfelt de autenticiteit van de video: hoe
weet je zeker dat dit Brega is?
De auteur laat dit niet los en besluit het te bewijzen.
Hij pauzeert de video keer op keer, tekent een kaartje van de straten, vergelijkt
dat met Google Maps en satellietbeelden.
Hij merkt dat alleen het oostelijke woongebied van Brega dezelfde
gebogen wegenstructuur heeft.
De details kloppen exact: de kruispunten, open terreinen, wegoriëntaties.
Hij concludeert: de video toont New Brega, het oosten van de stad.
Dit betekent dat zowel rebellen als Gaddafi’s troepen gelijk konden hebben in hun
beweringen—ze hielden elk een ander deel van de stad.
6
