Colleges Recht
College 1, jeugdstrafrecht en civiel recht
Civielrecht= burgerlijk recht, (burgers onderling)
Burgerlijk recht is onder te verdelen in:
1. Personen- en familierecht
2. Vermogensrecht
3. Rechtspersonen recht
Koppeling met gespreksvoering civiel- en strafrechtelijk.
Bij civielrechtelijke kader: je gaat als jeugdbeschermer in gesprek met
een ouder van wei het kind recentelijk onder toezicht is gesteld (eerste
gesprek).
Bij strafrechtelijk kader: je gaat als jeugdreclasseerder in gesprek met
een jeugdige aan wie net de maatregel hulp en steun is opgelegd
(reclasseringstoezicht, eerste gesprek).
Vier kernbepalingen, de ‘general principles’:
ART 2. Non-discriminatie universeel
Alle kinderen hebben allemaal de rechten in het IVRK, om het even
wie ze zijn, waar ze vandaan komen, wat hun ouders doen, welke taal ze
spreken, wat hun religie of cultuur is, of ze nu een jongen of een meisje
zijn, of ze een handicap hebben, rijk of arm zijn. Geen enkel kind mag
oneerlijk worden behandeld.
ART 3. Belang van het kind
Alle volwassenen moeten ten allen tijde doen wat het beste is voor
kinderen. Als volwassenen beslissingen nemen, moeten ze nadenken
welke invloed deze beslissing op kinderen zal hebben. Het belang van het
kind is de eerste overweging.
ART 6. Recht op leven en ontwikkeling
Ieder kind heeft recht op leven, om te overleven en zich te
ontwikkelen.
ART 12. Recht om te worden gehoord
Kinderen hebben het recht hun mening te geven, dat volwassenen naar
hen luisteren en dat zij serieus worden genomen.
Horen kind, vanaf welke leeftijd?
LET op! anders dan in boek staat: Bij zittingen die gaan over scheiding,
omgangsregeling, ondertoezichtstelling, uithuisplaatsing, beslissing over
ouderlijk gezag: moeten kinderen vanaf 8 jaar sinds 1 juli 2025 een oproep van
de rechtbank krijgen om te worden gehoord door de rechter (was 12 jaar):
kindgesprek.
- Ouders zijn hierbij niet aanwezig.
Europees verdrag voor de rechten van de mens
Artikel 8: Recht op eerbiediging van privé-, familie- en gezinsleven
, 1. Een ieder heeft het recht op respect voor zijn privé leven, zijn familie- en
gezinsleven,
zijn woning en zijn correspondentie.
2. Geen inmenging van enig openbaar gezag is toegestaan in de
uitoefening van dit recht,
dan voor zover bij wet is voorzien en in een democratische samenleving
noodzakelijk
is in het belang van de nationale veiligheid, de openbare veiligheid of het
economisch welzijn van het land, het voorkomen van wanordelijkheden en
strafbare feiten, de bescherming van de gezondheid of de goede zeden of voor
de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen.
Welke rechten in het geding in het civielrechtelijke gedwongen kader?
1. Rechten van ouders om hun kinderen naar eigen inzichten op te voeden.
2. Recht van kinderen op een gezonde en evenwichtige ontwikkeling.
Gedwongen kader civiel
Jeugdbeschermingsmaatregelen/kinderbeschermingsmaatregelen:
• Impliceren overheidsingrijpen in privé leven van gezinnen (gezag wordt
beperkt/ontnomen)
• Impliceert oordeel over ‘goed-genoeg-ouderschap’
Nb: De term "goed genoeg ouderschap" heeft te maken met het voldoende
ondersteunen van de ontwikkeling van een kind, zonder dat ouders perfect
hoeven te zijn. Het gaat erom dat ouders responsief genoeg zijn (nb: kunnen
reageren op prikkel of signaal) op de behoeften van hun kind, zowel emotioneel
als fysiek, en een veilige en stabiele omgeving bieden.
Gezag van belang bij kinderbeschermingsmaatregelen
Het gezag heeft betrekking op de persoon van de minderjarige, het bewind
over zijn vermogen en zijn vertegenwoordiging in burgerlijke handelingen.
Art 1:245 BW
alle minderjarigen staan onder gezag
• Opvoeden en verzorgen
• Beheer van vermogen
• Verrichten van juridische handelingen namens kind
Beslissingen bij gezag (verzorgen en opvoeden) o.a.:
• Bij wie en waar woont kind?
• Keuze school/opleiding
• Wel/geen godsdienst/levensovertuiging
• Medische behandelingen
• Aanvraag paspoort/ID-kaart
• Kind meenemen naar buitenland
• Wijze begraven/cremeren etc.
Juridisch ouderschap
Familierechtelijke betrekking/afstamming
Een juridische relatie tussen ouder en kind waaruit rechten en
plichten ontstaan
Levenslange band tussen ouder en kind
, (Behalve bij adoptie: dan wordt juridische band ouders kind verbroken en
ontstaat
een nieuwe band met de adoptie ouders)
Gevolgen juridisch ouderschap
• Omgang
• Onderhoudsverplichting
• Geslachtsnaam
• Wettelijk erfgenaam
• Nationaliteit
• (veelal ook gezag zie hier voor)
Kinderbeschermingsmaatregelen
- De ondertoezichtstelling (OTS) (al dan niet met een uithuisplaatsing (UHP))
en de voorlopige OTS (VOTS)
- Beëindiging van gezag (voogdij) en de voorlopige voogdij (VoVo)
Enkele uitgangspunten:
• Kinderbeschermingsmaatregelen hebben te maken met gezag
• De maatregel is een uiterste middel (art 8 EVRM) Ultimum remedium
(laatste redmiddel)
• De hulp dient zo weinig mogelijk in de bestaande verhoudingen in te
grijpen (eigen kracht uitgangspunt Jeugdwet)
• Het belang van het kind moet het ingrijpen via een maatregel van
kinderbescherming noodzakelijk maken (o.a. art 3 IVRK).
• Minderjarigen moeten betrokken worden in
kinderbeschermingsmaatregelen (o.a. art 12 IVRK)
• Moet sprake zijn van proportionaliteit (=dat er een redelijke verhouding
moet zijn tussen het doel en het ingezette middel).
*art 8: Een ieder heeft recht op respect voor zijn privé leven, zijn familie- en
gezinsleven.
Ondertoezichtstelling (OTS)
• De ondertoezichtstelling is een jeugdbeschermingsmaatregel (duur max 1
jaar, kan worden verlengd)
• De ondertoezichtstelling is bedoeld om te zorgen dat een kind veilig kan
opgroeien.
• Wordt verplichte hulp en steun geboden om de bedreigingen in de
ontwikkeling van het kind weg te nemen.
• Ook wordt er toezicht gehouden op het kind.
• Ouder houdt zelf het gezag en blijft verantwoordelijk voor het kind, maar
heeft minder de regie als het gaat om ontwikkeling en veiligheid van het
kind
• Gezinsvoogd (als vertegenwoordiger van GI) kijkt en denkt mee, en neemt
samen met de ouder de beslissingen (gezinsvoogd overlegt bij belangrijke
beslissingen ook met haar team etc.).
Gronden* voor een OTS
De kinderrechter kan een minderjarige onder toezicht stellen van een
gecertificeerde instelling (gronden) indien (artikel 1:255 (BW) ):
, • een minderjarige zodanig opgroeit dat hij in zijn ontwikkeling ernstig
wordt bedreigd
• ouders de zorg die nodig is om die bedreiging op te heffen niet voldoende
accepteren (m.a.w.: vrijwillige hulp helpt niet (meer) voldoende /deze niet
volledig wordt geaccepteerd) èn
• verwacht wordt dat ouders in staat zijn om, binnen een voor het kind
aanvaardbare termijn, hun opvoedingsverantwoordelijkheid (verzorging
en opvoeding) zelf te dragen.
* Nb: Gronden zijn juridische redenen of omstandigheden die volgens de wet
aanwezig moeten zijn voordat een kinderrechter een OTS kan uitspreken. Het zijn
de wettelijke vereisten waaraan voldaan moet zijn.
Aanvaardbare termijn
• Bekijk de omstandigheden per kind en per gezin
• De ‘aanvaardbare termijn’ is voor ieder kind en ieder gezin anders.
• Dit gaat over de vraag: Wat is voor dit kind gelet op zijn ontwikkelingsfase,
geschiedenis en persoon, een termijn die hij, zonder dat dit schade aan
zijn ontwikkeling oplevert, de onzekerheid aan kan over de vraag waar hij
verder zal opgroeien? (stabiliteit en continuïteit)
• Factoren die daarin meespelen zijn onder meer:
o de hechting van het kind aan zijn huidige gezin,
o hechting van het kind aan het gezin van afkomst,
o loyaliteit van het kind,
o ingezette hulpverlening en resultaten daarvan.
• Deze omstandigheden moeten per gezin worden bekeken en laten zich niet
uitdrukken in een minimale of maximale duur van deze termijn.
Jeugd- en gezinsbeschermer/gezinsvoogd en OTS
Ondertoezichtstelling (OTS)
De gezinsvoogd houdt namens de gecertificeerde instelling (GI) toezicht op
het kind
beperking van het gezag
Ouders zijn niet meer geheel vrij in het nemen van opvoedkundige
beslissingen: ze moeten zich gedragen naar de aanwijzingen van de GI
(gezinsvoogd)
De gezinsvoogd moet vanaf de start van de OTS:
• zicht krijgen op de elementen waar de bedreiging voor het kind uit bestaat
(signalering en risicotaxatie),
• in de gaten houden welk risico het kind loopt bij het voortduren van de
bestaande situatie (het volgen)
• hier actie op ondernemen (risicomanagement).
Gezinsvoogd geeft dus regiefunctie!
Uitvoering van de OTS
De GI wijst één van zijn medewerkers aan als gezinsvoogd.
Taak gezinsvoogd o.a.:
- toezicht houden en
- hulp en steun verlenen bij de opvoeding
College 1, jeugdstrafrecht en civiel recht
Civielrecht= burgerlijk recht, (burgers onderling)
Burgerlijk recht is onder te verdelen in:
1. Personen- en familierecht
2. Vermogensrecht
3. Rechtspersonen recht
Koppeling met gespreksvoering civiel- en strafrechtelijk.
Bij civielrechtelijke kader: je gaat als jeugdbeschermer in gesprek met
een ouder van wei het kind recentelijk onder toezicht is gesteld (eerste
gesprek).
Bij strafrechtelijk kader: je gaat als jeugdreclasseerder in gesprek met
een jeugdige aan wie net de maatregel hulp en steun is opgelegd
(reclasseringstoezicht, eerste gesprek).
Vier kernbepalingen, de ‘general principles’:
ART 2. Non-discriminatie universeel
Alle kinderen hebben allemaal de rechten in het IVRK, om het even
wie ze zijn, waar ze vandaan komen, wat hun ouders doen, welke taal ze
spreken, wat hun religie of cultuur is, of ze nu een jongen of een meisje
zijn, of ze een handicap hebben, rijk of arm zijn. Geen enkel kind mag
oneerlijk worden behandeld.
ART 3. Belang van het kind
Alle volwassenen moeten ten allen tijde doen wat het beste is voor
kinderen. Als volwassenen beslissingen nemen, moeten ze nadenken
welke invloed deze beslissing op kinderen zal hebben. Het belang van het
kind is de eerste overweging.
ART 6. Recht op leven en ontwikkeling
Ieder kind heeft recht op leven, om te overleven en zich te
ontwikkelen.
ART 12. Recht om te worden gehoord
Kinderen hebben het recht hun mening te geven, dat volwassenen naar
hen luisteren en dat zij serieus worden genomen.
Horen kind, vanaf welke leeftijd?
LET op! anders dan in boek staat: Bij zittingen die gaan over scheiding,
omgangsregeling, ondertoezichtstelling, uithuisplaatsing, beslissing over
ouderlijk gezag: moeten kinderen vanaf 8 jaar sinds 1 juli 2025 een oproep van
de rechtbank krijgen om te worden gehoord door de rechter (was 12 jaar):
kindgesprek.
- Ouders zijn hierbij niet aanwezig.
Europees verdrag voor de rechten van de mens
Artikel 8: Recht op eerbiediging van privé-, familie- en gezinsleven
, 1. Een ieder heeft het recht op respect voor zijn privé leven, zijn familie- en
gezinsleven,
zijn woning en zijn correspondentie.
2. Geen inmenging van enig openbaar gezag is toegestaan in de
uitoefening van dit recht,
dan voor zover bij wet is voorzien en in een democratische samenleving
noodzakelijk
is in het belang van de nationale veiligheid, de openbare veiligheid of het
economisch welzijn van het land, het voorkomen van wanordelijkheden en
strafbare feiten, de bescherming van de gezondheid of de goede zeden of voor
de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen.
Welke rechten in het geding in het civielrechtelijke gedwongen kader?
1. Rechten van ouders om hun kinderen naar eigen inzichten op te voeden.
2. Recht van kinderen op een gezonde en evenwichtige ontwikkeling.
Gedwongen kader civiel
Jeugdbeschermingsmaatregelen/kinderbeschermingsmaatregelen:
• Impliceren overheidsingrijpen in privé leven van gezinnen (gezag wordt
beperkt/ontnomen)
• Impliceert oordeel over ‘goed-genoeg-ouderschap’
Nb: De term "goed genoeg ouderschap" heeft te maken met het voldoende
ondersteunen van de ontwikkeling van een kind, zonder dat ouders perfect
hoeven te zijn. Het gaat erom dat ouders responsief genoeg zijn (nb: kunnen
reageren op prikkel of signaal) op de behoeften van hun kind, zowel emotioneel
als fysiek, en een veilige en stabiele omgeving bieden.
Gezag van belang bij kinderbeschermingsmaatregelen
Het gezag heeft betrekking op de persoon van de minderjarige, het bewind
over zijn vermogen en zijn vertegenwoordiging in burgerlijke handelingen.
Art 1:245 BW
alle minderjarigen staan onder gezag
• Opvoeden en verzorgen
• Beheer van vermogen
• Verrichten van juridische handelingen namens kind
Beslissingen bij gezag (verzorgen en opvoeden) o.a.:
• Bij wie en waar woont kind?
• Keuze school/opleiding
• Wel/geen godsdienst/levensovertuiging
• Medische behandelingen
• Aanvraag paspoort/ID-kaart
• Kind meenemen naar buitenland
• Wijze begraven/cremeren etc.
Juridisch ouderschap
Familierechtelijke betrekking/afstamming
Een juridische relatie tussen ouder en kind waaruit rechten en
plichten ontstaan
Levenslange band tussen ouder en kind
, (Behalve bij adoptie: dan wordt juridische band ouders kind verbroken en
ontstaat
een nieuwe band met de adoptie ouders)
Gevolgen juridisch ouderschap
• Omgang
• Onderhoudsverplichting
• Geslachtsnaam
• Wettelijk erfgenaam
• Nationaliteit
• (veelal ook gezag zie hier voor)
Kinderbeschermingsmaatregelen
- De ondertoezichtstelling (OTS) (al dan niet met een uithuisplaatsing (UHP))
en de voorlopige OTS (VOTS)
- Beëindiging van gezag (voogdij) en de voorlopige voogdij (VoVo)
Enkele uitgangspunten:
• Kinderbeschermingsmaatregelen hebben te maken met gezag
• De maatregel is een uiterste middel (art 8 EVRM) Ultimum remedium
(laatste redmiddel)
• De hulp dient zo weinig mogelijk in de bestaande verhoudingen in te
grijpen (eigen kracht uitgangspunt Jeugdwet)
• Het belang van het kind moet het ingrijpen via een maatregel van
kinderbescherming noodzakelijk maken (o.a. art 3 IVRK).
• Minderjarigen moeten betrokken worden in
kinderbeschermingsmaatregelen (o.a. art 12 IVRK)
• Moet sprake zijn van proportionaliteit (=dat er een redelijke verhouding
moet zijn tussen het doel en het ingezette middel).
*art 8: Een ieder heeft recht op respect voor zijn privé leven, zijn familie- en
gezinsleven.
Ondertoezichtstelling (OTS)
• De ondertoezichtstelling is een jeugdbeschermingsmaatregel (duur max 1
jaar, kan worden verlengd)
• De ondertoezichtstelling is bedoeld om te zorgen dat een kind veilig kan
opgroeien.
• Wordt verplichte hulp en steun geboden om de bedreigingen in de
ontwikkeling van het kind weg te nemen.
• Ook wordt er toezicht gehouden op het kind.
• Ouder houdt zelf het gezag en blijft verantwoordelijk voor het kind, maar
heeft minder de regie als het gaat om ontwikkeling en veiligheid van het
kind
• Gezinsvoogd (als vertegenwoordiger van GI) kijkt en denkt mee, en neemt
samen met de ouder de beslissingen (gezinsvoogd overlegt bij belangrijke
beslissingen ook met haar team etc.).
Gronden* voor een OTS
De kinderrechter kan een minderjarige onder toezicht stellen van een
gecertificeerde instelling (gronden) indien (artikel 1:255 (BW) ):
, • een minderjarige zodanig opgroeit dat hij in zijn ontwikkeling ernstig
wordt bedreigd
• ouders de zorg die nodig is om die bedreiging op te heffen niet voldoende
accepteren (m.a.w.: vrijwillige hulp helpt niet (meer) voldoende /deze niet
volledig wordt geaccepteerd) èn
• verwacht wordt dat ouders in staat zijn om, binnen een voor het kind
aanvaardbare termijn, hun opvoedingsverantwoordelijkheid (verzorging
en opvoeding) zelf te dragen.
* Nb: Gronden zijn juridische redenen of omstandigheden die volgens de wet
aanwezig moeten zijn voordat een kinderrechter een OTS kan uitspreken. Het zijn
de wettelijke vereisten waaraan voldaan moet zijn.
Aanvaardbare termijn
• Bekijk de omstandigheden per kind en per gezin
• De ‘aanvaardbare termijn’ is voor ieder kind en ieder gezin anders.
• Dit gaat over de vraag: Wat is voor dit kind gelet op zijn ontwikkelingsfase,
geschiedenis en persoon, een termijn die hij, zonder dat dit schade aan
zijn ontwikkeling oplevert, de onzekerheid aan kan over de vraag waar hij
verder zal opgroeien? (stabiliteit en continuïteit)
• Factoren die daarin meespelen zijn onder meer:
o de hechting van het kind aan zijn huidige gezin,
o hechting van het kind aan het gezin van afkomst,
o loyaliteit van het kind,
o ingezette hulpverlening en resultaten daarvan.
• Deze omstandigheden moeten per gezin worden bekeken en laten zich niet
uitdrukken in een minimale of maximale duur van deze termijn.
Jeugd- en gezinsbeschermer/gezinsvoogd en OTS
Ondertoezichtstelling (OTS)
De gezinsvoogd houdt namens de gecertificeerde instelling (GI) toezicht op
het kind
beperking van het gezag
Ouders zijn niet meer geheel vrij in het nemen van opvoedkundige
beslissingen: ze moeten zich gedragen naar de aanwijzingen van de GI
(gezinsvoogd)
De gezinsvoogd moet vanaf de start van de OTS:
• zicht krijgen op de elementen waar de bedreiging voor het kind uit bestaat
(signalering en risicotaxatie),
• in de gaten houden welk risico het kind loopt bij het voortduren van de
bestaande situatie (het volgen)
• hier actie op ondernemen (risicomanagement).
Gezinsvoogd geeft dus regiefunctie!
Uitvoering van de OTS
De GI wijst één van zijn medewerkers aan als gezinsvoogd.
Taak gezinsvoogd o.a.:
- toezicht houden en
- hulp en steun verlenen bij de opvoeding
