Interculturele psychologie
Hoofdstuk 1: Wat is culturele psychologie?
Hoofdstuk 2: De invloed van cultuur op taal,
cognitie en zelfbeeld
Hoofdstuk 3: Cultuur en intergroepsrelaties
Hoofdstuk 4: Cultuur en interpersoonlijke relaties
Hoofdstuk 5: Cultuur en persoonlijkheid
Hoofdstuk 6: Immigranten en hun acculturatie
Hoofdstuk 7: Cultuur en radicalisering
Hoofdstuk 8: Cultuur en opvoeding
Hoofdstuk 9: Onderwijs in een interculturele
context
1
,Interculturele psychologie
Hoofdstuk 1 – Wat is interculturele psychologie?
§ 1.1 Inleiding
Het belang om goed om te kunnen gaan met andere culturen neemt toe door globalisering.Er is meer
sprake van migratie dan ooit, in West-Europa is dit juist immigratie. Culturele diversiteit is tegenwoordig
een alledaags verschijnsel.
Etnocentrisme = de eigen omgeving, het eigen volk of de eigen cultuur is bewust ofonbewust de
maatstaf om de rest van de wereld te beoordelen.
Een cultureel relativistisch perspectief betekent niet alleen dat culturen gelijkwaardig zijn, maar ook
dat culturele groepen (binnen de grenzen van de grondwet) het recht hebben om hun eigen normen
en waarden te kiezen.
Elke cultuur moet de geestelijke en fysieke vrijheid van mensen respecteren.
§1.2 Definitie van cultuur
Subjectief aspect over cultuur = normen, waarden en opvattingen
Objectief aspect over cultuur = verwijst naar observeerbare producten van mensen; boeken,
gebouwen, apps
Herskovits’ betekenis van cultuur; ‘The man-made part of the environment.’
Volgens hemhoudt cultuur niet alleen immateriële zaken; schoolregels en tafelmanier, in maar ook
materiële zaken als moskeeën en bordelen.
Van Oudenhoven; ‘Cultuur is een door een gemeenschap gedeeld systeem van waarden, normen,
ideeën, attitudes, gedragingen, communicatiemiddelen en de producten ervan, die van generatie
op generatie worden overgeleverd.’
Gemeenschappen zijn bv. Stammen, naties, organisaties en bevolkingsgroepen. Productenzijn bv.
Instituties, gebouwen, wetten, woordenboeken, standaardtaal en social media.
§1.3 Elementen van cultuur
Belangrijke aspecten van cultuur;
Cultuur wordt niet door iedereen in gelijke mate verdeeld.
- Er zijn verschillen in hoe mensen binnen een cultuur de cultuur verwerken,
beoordelen, interpreteren, etc.
Cultuur beïnvloedt het gedrag van mensen in een gemeenschap, maar omgekeerd hebben ook
mensen invloed op de cultuur.
- Denk hierbij bv. Aan de #me-too actie, hiervan wordt een gemeenschap hechter enwordt
er wellicht iets veranderd aan de cultuur.
Cultuur is voortdurend in beweging (adaptief), dus staat niet stil (statisch).
- Cultuur past zich aan aan maatschappelijke ontwikkelingen, denk hierbij aan de
bekendheid van genderneutraliteit; hier was vroeger geen weet van.
Overdracht van cultuur vindt plaats door enculturatie en socialisering.
- Enculturatie = het leren van cultuurelementen (formeel en informeel);
taalverwerving is erg belangrijk.
- Socialisering = gerichte vorm van enculturatie. Denk aan inburgeringscurcussen, zokrijgen
immigranten op een gerichte manier wat zij niet krijgen via enculturatie.
2
, Interculturele psychologie
Cultuur en ras zijn geheel verschillende zaken
- Ras = fysieke kenmerken. Culturele groep = binnen een groep met overeenkomstige fysieke
kenmerken worden ook andere cultuurelementen gedeeld; taal of religie. Je kunt mensen het
best indelen op grond van hun culturele achtergrond i.p.v. ras.
Cultuur is niet ras maar cultuur en etniciteit zijn meer met elkaar verwante begrippen.
Cultuur is niet nationaliteit.
Hechtheid = de mate waarin sterke normen bestaan binnen een cultuur en sancties staan ophet
overtreden daarvan; gebieden zijn hechter wanneer ze dichtbevolkt zijn, agrarische gebieden zijn
hechter (gedwongen samenwerking). Gebieden zijn minder gehecht als ze dunbevolkt zijn,
gemeenschappen van jagers en verzamelaars.
§1.4 Over het ontstaan van culturele verschillen
Cultuur wordt doorgegeven aan generaties.
Triandis zijn eco-cultureel model; (hiermee beschrijft hij de invloed van cultuur op gedrag) ecologie –
cultuur – enculturatie – individuele eigenschappen – gedrag
Er is kritiek op dit model omdat de variabelen niet altijd gebeuren in dezelfde volgorde. Denkhierbij aan
de opwarming van de aarde, dat is een gevolg van menselijke gedragingen.
Daarnaast hoeven niet alle elementen te worden doorlopen; volgorde veranderingen,elementen die
weggelaten worden.
Ecologie = bijvoorbeeld het weer
Enculturatie = invloed van de cultuur op de persoon
§1.5 Cultuurdimensies
Cultuurdimensies = ecologische invloeden op cultuur.
Geert Hofstede noemt vier dimensies waarmee je nationale culturen kunt onderscheiden;
Machtsafstand; ongelijkheid van mensen in een bepaalde samenleving. Ongelijkheidin rijkdom,
macht, wetten en regels, etc. Je scoort hoog als er een grote machtsafstand is en laag als er
weinig machtsverschil is.
Onzekerheidsvermijding; behoefte aan zekerheid in een samenleving. Lage
onzekerheidsvermijding is als mensen het leven accepteren en eerder onbekende situaties
aangaan als bv. Een nieuwe baan. Een hoge onzekerheidsvermijding is wanneer mensen
behoefte hebben aan zekerheid. Men blijft graag op bekende weg.
Individualisme versus collectivisme; hoe sterk de band is tussen het individu en groepen (familie,
werk, buurt) in een samenleving. Individualistische samenleving zijndeze banden los, iedereen
komt op voor eigen belangen/van je naaste. Bij meer collectivistische samenlevingen dien je
als individu op te komen voor de belangen van de groep. Biedt loyaliteit en bescherming.
Masculiniteit versus femininiteit; sociale rollen die twee seksen in een samenlevingvervullen.
Mannen vooral gericht op; assertiviteit, prestaties, succes en geld verdienen. Vrouwen vooral
gericht op; zorg voor anderen, bescheidenheid, intuïtie enemoties. Masculiniteit is een groot
verschil, feminiene is een klein verschil.
Kritiek op deze cultuurdimensies; conclusies zijn hoofdzakelijk gebaseerd op IBM- medewerkers =
selectieprobleem. Hofstede gaat ervan uit dat culturele verschillen tussen IBM-medewerkers uit
verschillende landen per definitie nationale verschillen opleveren. Het laatste punt van kritiek is dat de
gegevens al meer dan 50 jaar oud zijn. Er zijn meer verschillen gekomen in culturen door de
globalisering en door de toenemende migratiestromen. Hofstede maakt niet duidelijk of het gaat om
een feitelijke cultuur of om eenwenselijke cultuur.
3
Hoofdstuk 1: Wat is culturele psychologie?
Hoofdstuk 2: De invloed van cultuur op taal,
cognitie en zelfbeeld
Hoofdstuk 3: Cultuur en intergroepsrelaties
Hoofdstuk 4: Cultuur en interpersoonlijke relaties
Hoofdstuk 5: Cultuur en persoonlijkheid
Hoofdstuk 6: Immigranten en hun acculturatie
Hoofdstuk 7: Cultuur en radicalisering
Hoofdstuk 8: Cultuur en opvoeding
Hoofdstuk 9: Onderwijs in een interculturele
context
1
,Interculturele psychologie
Hoofdstuk 1 – Wat is interculturele psychologie?
§ 1.1 Inleiding
Het belang om goed om te kunnen gaan met andere culturen neemt toe door globalisering.Er is meer
sprake van migratie dan ooit, in West-Europa is dit juist immigratie. Culturele diversiteit is tegenwoordig
een alledaags verschijnsel.
Etnocentrisme = de eigen omgeving, het eigen volk of de eigen cultuur is bewust ofonbewust de
maatstaf om de rest van de wereld te beoordelen.
Een cultureel relativistisch perspectief betekent niet alleen dat culturen gelijkwaardig zijn, maar ook
dat culturele groepen (binnen de grenzen van de grondwet) het recht hebben om hun eigen normen
en waarden te kiezen.
Elke cultuur moet de geestelijke en fysieke vrijheid van mensen respecteren.
§1.2 Definitie van cultuur
Subjectief aspect over cultuur = normen, waarden en opvattingen
Objectief aspect over cultuur = verwijst naar observeerbare producten van mensen; boeken,
gebouwen, apps
Herskovits’ betekenis van cultuur; ‘The man-made part of the environment.’
Volgens hemhoudt cultuur niet alleen immateriële zaken; schoolregels en tafelmanier, in maar ook
materiële zaken als moskeeën en bordelen.
Van Oudenhoven; ‘Cultuur is een door een gemeenschap gedeeld systeem van waarden, normen,
ideeën, attitudes, gedragingen, communicatiemiddelen en de producten ervan, die van generatie
op generatie worden overgeleverd.’
Gemeenschappen zijn bv. Stammen, naties, organisaties en bevolkingsgroepen. Productenzijn bv.
Instituties, gebouwen, wetten, woordenboeken, standaardtaal en social media.
§1.3 Elementen van cultuur
Belangrijke aspecten van cultuur;
Cultuur wordt niet door iedereen in gelijke mate verdeeld.
- Er zijn verschillen in hoe mensen binnen een cultuur de cultuur verwerken,
beoordelen, interpreteren, etc.
Cultuur beïnvloedt het gedrag van mensen in een gemeenschap, maar omgekeerd hebben ook
mensen invloed op de cultuur.
- Denk hierbij bv. Aan de #me-too actie, hiervan wordt een gemeenschap hechter enwordt
er wellicht iets veranderd aan de cultuur.
Cultuur is voortdurend in beweging (adaptief), dus staat niet stil (statisch).
- Cultuur past zich aan aan maatschappelijke ontwikkelingen, denk hierbij aan de
bekendheid van genderneutraliteit; hier was vroeger geen weet van.
Overdracht van cultuur vindt plaats door enculturatie en socialisering.
- Enculturatie = het leren van cultuurelementen (formeel en informeel);
taalverwerving is erg belangrijk.
- Socialisering = gerichte vorm van enculturatie. Denk aan inburgeringscurcussen, zokrijgen
immigranten op een gerichte manier wat zij niet krijgen via enculturatie.
2
, Interculturele psychologie
Cultuur en ras zijn geheel verschillende zaken
- Ras = fysieke kenmerken. Culturele groep = binnen een groep met overeenkomstige fysieke
kenmerken worden ook andere cultuurelementen gedeeld; taal of religie. Je kunt mensen het
best indelen op grond van hun culturele achtergrond i.p.v. ras.
Cultuur is niet ras maar cultuur en etniciteit zijn meer met elkaar verwante begrippen.
Cultuur is niet nationaliteit.
Hechtheid = de mate waarin sterke normen bestaan binnen een cultuur en sancties staan ophet
overtreden daarvan; gebieden zijn hechter wanneer ze dichtbevolkt zijn, agrarische gebieden zijn
hechter (gedwongen samenwerking). Gebieden zijn minder gehecht als ze dunbevolkt zijn,
gemeenschappen van jagers en verzamelaars.
§1.4 Over het ontstaan van culturele verschillen
Cultuur wordt doorgegeven aan generaties.
Triandis zijn eco-cultureel model; (hiermee beschrijft hij de invloed van cultuur op gedrag) ecologie –
cultuur – enculturatie – individuele eigenschappen – gedrag
Er is kritiek op dit model omdat de variabelen niet altijd gebeuren in dezelfde volgorde. Denkhierbij aan
de opwarming van de aarde, dat is een gevolg van menselijke gedragingen.
Daarnaast hoeven niet alle elementen te worden doorlopen; volgorde veranderingen,elementen die
weggelaten worden.
Ecologie = bijvoorbeeld het weer
Enculturatie = invloed van de cultuur op de persoon
§1.5 Cultuurdimensies
Cultuurdimensies = ecologische invloeden op cultuur.
Geert Hofstede noemt vier dimensies waarmee je nationale culturen kunt onderscheiden;
Machtsafstand; ongelijkheid van mensen in een bepaalde samenleving. Ongelijkheidin rijkdom,
macht, wetten en regels, etc. Je scoort hoog als er een grote machtsafstand is en laag als er
weinig machtsverschil is.
Onzekerheidsvermijding; behoefte aan zekerheid in een samenleving. Lage
onzekerheidsvermijding is als mensen het leven accepteren en eerder onbekende situaties
aangaan als bv. Een nieuwe baan. Een hoge onzekerheidsvermijding is wanneer mensen
behoefte hebben aan zekerheid. Men blijft graag op bekende weg.
Individualisme versus collectivisme; hoe sterk de band is tussen het individu en groepen (familie,
werk, buurt) in een samenleving. Individualistische samenleving zijndeze banden los, iedereen
komt op voor eigen belangen/van je naaste. Bij meer collectivistische samenlevingen dien je
als individu op te komen voor de belangen van de groep. Biedt loyaliteit en bescherming.
Masculiniteit versus femininiteit; sociale rollen die twee seksen in een samenlevingvervullen.
Mannen vooral gericht op; assertiviteit, prestaties, succes en geld verdienen. Vrouwen vooral
gericht op; zorg voor anderen, bescheidenheid, intuïtie enemoties. Masculiniteit is een groot
verschil, feminiene is een klein verschil.
Kritiek op deze cultuurdimensies; conclusies zijn hoofdzakelijk gebaseerd op IBM- medewerkers =
selectieprobleem. Hofstede gaat ervan uit dat culturele verschillen tussen IBM-medewerkers uit
verschillende landen per definitie nationale verschillen opleveren. Het laatste punt van kritiek is dat de
gegevens al meer dan 50 jaar oud zijn. Er zijn meer verschillen gekomen in culturen door de
globalisering en door de toenemende migratiestromen. Hofstede maakt niet duidelijk of het gaat om
een feitelijke cultuur of om eenwenselijke cultuur.
3
