Samenvatting Lesdoelen Medische Biologie moduletoets 3

Week 9
 Je kunt de rol van hormonen bij het handhaven van de homeostase uitleggen.
 Om homeostase te handhaven is communicatie nodig van elke cel in het
lichaam met zijn buurcellen en met cellen en weefsels verder weg in het
lichaam. Het grootste deel van deze communicatie vindt plaats door
middel van chemische signaalstoffen. Elke cel praat voortdurend met zijn
buurcellen door chemische stoffen aan de extracellulaire vloeistof af te
geven. Deze chemische stoffen vertellen de cel op elk willekeurig moment
wat de buurcellen aan het doen zijn. Het gevolg is dat de weefselfunctie op
plaatselijk niveau wordt gecoördineerd. Het hormoonstelsel speelt hier een
rol in.
 Voor veel levensprocessen is een langdurige communicatie tussen
cellen nodig. Dit wordt geregeld door het endocriene stelsel.
 Hormonen: chemische signaalstoffen die informatie en instructies
aan cellen onderling doorgeven.
 Je kunt het werkingsmechanisme en de regulatie van hormonen uitleggen.
 Een hormoon dat in het bloed wordt afgegeven, wordt door het hele
lichaam vervoerd.
 Elk hormoon heeft doelcellen: specifieke cellen die de receptoren hebben
die het hormonale bericht binden en lezen als het aankomt.
 Doordat doelcellen zich overal in het lichaam kunnen bevinden, kan de
stofwisseling van verschillende weefsels en organen tegelijkertijd door
één hormoon worden gewijzigd.
 Cellen kunnen tegelijkertijd op een aantal verschillende hormonen
reageren, mits ze de juiste receptoren hebben. Het resultaat is een
verdere modificatie van de celactiviteit. Geleidelijke veranderingen van
de hoeveelheid en de aard van de hormonen in de lichaamsvloeistoffen
kunnen leiden tot complexe veranderingen in de activiteit in de cel.
 Endocriene cellen zijn cellen die klierproducten aan de extracellulaire
vloeistof afgeven.
 Sommige chemische stoffen die door endocriene cellen worden
afgegeven, zijn alleen van invloed op buurcellen. Andere hormonen zijn
van invloed op cellen in het gehele lichaam.
 Hormonen wijzigen het functioneren van cellen, doordat ze de typen,
activiteiten, plaatsen of hoeveelheden van belangrijke enzymen en
structurele eiwitten in verschillende doelcellen wijzigen. De aan- of
afwezigheid van een specifieke receptor op de doelcel voor dat hormoon is
de sleutel tot die doelcel.
 Een hormoon kan alleen invloed op een doelcel uitoefenen als deze cel
receptoren heeft waaraan het hormoon zich kan binden. De binding
veroorzaakt een verandering van de activiteiten van de cel.
 Hormonen die zich aan receptoren op het plasmamembraan binden,
hebben geen direct effect op de activiteiten in de doelcel. In plaats
daarvan wordt bij communicatie tussen het hormoon en de cel
gebruikgemaakt van eerste en tweede signaalstoffen.
 Eerste signaalstof: het hormoon dat zich aan een receptor bindt op
het oppervlak van het plasmamembraan.
 Tweede signaalstof: een intermediair molecuul dat ontstaat als
gevolg van een interactie tussen hormoon en receptor.

,  De schakel tussen de eerste en de tweede signaalstof omvat
meestal een G-eiwit, een enzymcomplex dat aan een receptor op
het plasmamembraan is gekoppeld.
 Het G-eiwit wordt geactiveerd als een hormoon zich aan de
receptor op het membraanoppervlak bindt. De activering
daarvan veroorzaakt het ontstaan van tweede signaalstoffen in
de cel. Dit proces heet amplificatie. Deze kan vervolgens
enzymen in de cel activeren of remmen. Het nettoresultaat is
een verandering van de stofwisselingsactiviteiten van de cel.
 Hormonen worden afgegeven op plaatsen waar veel capillairen of
haarvaten aanwezig zijn en waar de hormonen de bloedstroom snel
kunnen binnengaan zodat ze door het gehele lichaam kunnen worden
getransporteerd.
 Vrije hormonen worden geïnactiveerd wanneer ze de bloedstroom uit
diffunderen en zich aan receptoren op doelcellen binden, door bepaalde
cellen in de lever of de nieren worden geabsorbeerd en afgebroken of
worden afgebroken door enzymen in het bloedplasma of de interstitiële
vloeistof.
 Als ze worden verwijderd, worden ze vervangen doordat een deel van
het gebonden hormoon vrijkomt.
 Voor elk hormoon ontstaat een evenwichtsreactie tussen het gebonden
hormoon en een kleine hoeveelheid hormonen die in vrije toestand
aanwezig blijft.
 Als een cel tegelijkertijd instructies van twee verschillende hormonen
ontvangt, zijn er vier mogelijkheden:
 Antagonistische effecten: de twee hormonen kunnen tegengestelde
effecten hebben.
 Synergistische effecten: de twee hormonen kunnen een versterkend
effect hebben. In dit geval is het netto-effect sterker dan het effect dat
elk hormoon afzonderlijk zou hebben. In enkele gevallen is het netto-
effect sterker dan de som van de effecten van elk hormoon afzonderlijk.
 Permissieve effecten: hormonen hebben een permissief effect op
andere hormonen. In dergelijke gevallen moet een hormoon aanwezig
zijn voordat het tweede hormoon effect kan hebben.
 Integratieve effecten: hormonen kunnen ook verschillende, maar
complementaire effecten hebben op een bepaald weefsel of orgaan.
Deze effecten zijn belangrijk bij het coördineren van de activiteiten van
verschillende fysiologische systemen.
 Je kunt de structuur van de drie groepen hormonen benoemen en uitleggen
waarom sommige hormonen intracellulair werken en andere via
signaalstoffen.
 De drie groepen hormonen op basis van de chemische structuur:
 Aminozuurderivaten: enkele hormonen zijn betrekkelijk kleine
moleculen die wat bouw betreft op aminozuren lijken. Tot deze groep
behoren: adrenaline, noradrenaline, de schildklierhormonen en
melatonine.
 Peptidehormonen: bestaan uit ketens van aminozuren. Dit is de
grootste groep hormonen die alle hormonen van de hypothalamus, de
hypofyse, het hart, de nieren, de thymus, het spijsverteringskanaal en
de pancreas omvat.