SK
vwo
Dr. J. Marcus
UITWERKINGEN
examenbundel 2016-2017
,Uitwerkingenbundel vwo scheikunde
Copyright 2016 – Dr. J. Marcus
Kijk voor meer informatie op: www.aljevragen.nl
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze opgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd
gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door foto-
kopieën, opnamen, of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur.
v18.0
,INHOUDSOPGAVE
HOOFDSTUK 1
3 Atoombouw en Chemische binding
HOOFDSTUK 2
7 Reactievergelijkingen
HOOFDSTUK 3
9 Rekenen in de chemie
HOOFDSTUK 4
19 Evenwichten
HOOFDSTUK 5
27 Reactiesnelheid en Reactiemechanismen
HOOFDSTUK 6
31 Reactiewarmte
HOOFDSTUK 7
39 Zuren en Basen
HOOFDSTUK 8
57 Koolstofchemie
HOOFDSTUK 9
67 Koolstofchemie – Polymeren
HOOFDSTUK 10
77 Koolstofchemie – Biochemie
HOOFDSTUK 11
101 Koolstofchemie – Stereo-isomeren
HOOFDSTUK 12
107 Redoxreacties
HOOFDSTUK 13
117 Redoxreacties – Toepassingen
HOOFDSTUK 14
129 Redoxreacties – Koolstofverbindingen
HOOFDSTUK 15
133 Industriële chemie
HOOFDSTUK 16
155 Titraties
HOOFDSTUK 17
165 Analyse
1
, HOOFDSTUK 18
173 Spectrometrie
HOOFDSTUK 19
185 Milieu en Maatschappij
2
,hoofdstuk 1 | ATOOMBOUW EN CHEMISCHE BINDING
1 Bij A: extractie Bij B: filtratie Bij C: afval (van zaden)
Bij D: destillatie Bij E: hexaan (hergebruik)
2 Eindexamen 00I
• stel de reactievergelijking op: 2 HPO42– + H2PO4– → P3Oy–x + H2O (volgt uit de opgave)
• gelijkmaken van het aantal waterstofatomen geeft: 2 HPO42– + H2PO4– → P3Oy–x + 2 H2O
• met andere woorden y = 10 en x = 5 → dus de formule is Na5P3O10
3 Eindexamen 01II
a.
• het zout is neutraal van lading → het totale aantal plusladingen moet dus gelijk zijn aan het
aantal minladingen
• 2·(1 – x) + 3·x = 2·(1) + 0,3·(1) geeft 2 + x = 2,3 → x = 0,3
b.
• 10% van alle Cl– is vervangen door WO42– → dit betekent: 0,3 × 0,1 = 0,03 → maar iedere
WO42– komt van 2 Cl– dus z = 0,03
2
= 0,015
• 90% van alle Cl– blijft als Cl– aanwezig → dit betekent: 0,3 × 0,9 = 0,27 dus y = 0,27
4 Eindexamen 97II
De lading van vanadium in V2O2P2O7 is V4+. De lading van vanadium in V2OP2O7 is V3+.
5 Eindexamen 07I
Pb3(OH)2(CO3)2
6 scheidingsmethode 1: filtratie (of bezinken en afschenken)
scheidingsmethode 2: indampen (of destilleren)
stof A: koper(II)oxide (de overmaat)
7 Eindexamen 05I
Een molecuul polyvinylalcohol kan door de aanwezigheid van OH groepen beter waterstofbruggen
met watermoleculen vormen dan een molecuul polyvinylketon. Hierdoor lost polyvinylalcohol dus
beter op in water dan polyvinylketon.
Opmerking: Ook een antwoord als: “Polyvinylalcohol is door de aanwezigheid van OH groepen meer polair
dan polyvinylketon.” is goed.
uitwerkingenbundel scheikunde vwo – www.aljevragen.nl 3
,8 Eindexamen 91I
a.
H w ater stof br ug
O O
C
OH
b. Een molecuul 4-hydroxybenzeencarbonzuur kan geen inwendige H-bruggen vormen en heeft
hierdoor dus meer mogelijkheden voor de vorming van H-bruggen tussen verschillende
moleculen dan een molecuul salicylzuur. De onderlinge aantrekkende krachten in
4-hydroxybenzeencarbonzuur zijn hierdoor groter. Conclusie: 4-hydroxybenzeencarbonzuur zal
een hoger smeltpunt hebben dan salicylzuur.
9 Eindexamen 11II
CH3 CH3 H
CH3 C O H O
CH3
H
O H
10 Eindexamen 92II
a.
Atoombinding
b.
Alle koolstofatomen in diamant zijn tetraëdrisch gerangschikt.
Toelichting: tetraëdrisch wil zeggen dat elk koolstofatoom door vier andere koolstofatomen is
omringd in hoeken van 109,5°.
11 Eindexamen 87I
Zwarte fosfor is opgebouwd volgens een atoomrooster. Om de P-atomen hierin los te maken, moeten
voor elk P-atoom atoombindingen met naburige P-atomen verbroken worden. Dit kost veel energie.
Witte fosfor is opgebouwd volgens een molecuulrooster. Om de P4-moleculen hierin los te maken,
hoeven slechts (zwakke) vanderwaalsbindingen tussen de P4-moleculen onderling te worden verbroken.
Het verbreken van vanderwaalsbindingen kost veel minder energie dan het verbreken van
atoombindingen. Witte fosfor zal daarom bij veel lagere temperaturen smelten dan zwarte fosfor.
12 Eindexamen 00I
H O O
4 uitwerkingenbundel scheikunde vwo – www.aljevragen.nl
, 13 Eindexamen 94I
H N H
14 Eindexamen 01I
Cl O
15 Eindexamen 02II
C O
16 Eindexamen 01II
S C N of S C N
17 Eindexamen 03II
N N O of N N O
18 Eindexamen 03I
a.
Het N atoom heeft 5 valentie-elektronen en het O atoom heeft 6 valentie-elektronen. In het NO
molecuul zijn 11 elektronen betrokken bij de Lewisstructuur. Omdat elektronen paarsgewijs
voorkomen, moet dus één niet-gepaard elektron voorkomen.
of
Het N atoom heeft 7 elektronen en het O atoom heeft 8 elektronen. In het NO molecuul komen 15
elektronen voor. Omdat elektronen paarsgewijs voorkomen, moet dus één niet-gepaard elektron
voorkomen.
b.
of
19 Eindexamen 99II
H N H H N H
C C C C
C C en C C
H C H H C H
H H
uitwerkingenbundel scheikunde vwo – www.aljevragen.nl 5
vwo
Dr. J. Marcus
UITWERKINGEN
examenbundel 2016-2017
,Uitwerkingenbundel vwo scheikunde
Copyright 2016 – Dr. J. Marcus
Kijk voor meer informatie op: www.aljevragen.nl
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze opgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd
gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door foto-
kopieën, opnamen, of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur.
v18.0
,INHOUDSOPGAVE
HOOFDSTUK 1
3 Atoombouw en Chemische binding
HOOFDSTUK 2
7 Reactievergelijkingen
HOOFDSTUK 3
9 Rekenen in de chemie
HOOFDSTUK 4
19 Evenwichten
HOOFDSTUK 5
27 Reactiesnelheid en Reactiemechanismen
HOOFDSTUK 6
31 Reactiewarmte
HOOFDSTUK 7
39 Zuren en Basen
HOOFDSTUK 8
57 Koolstofchemie
HOOFDSTUK 9
67 Koolstofchemie – Polymeren
HOOFDSTUK 10
77 Koolstofchemie – Biochemie
HOOFDSTUK 11
101 Koolstofchemie – Stereo-isomeren
HOOFDSTUK 12
107 Redoxreacties
HOOFDSTUK 13
117 Redoxreacties – Toepassingen
HOOFDSTUK 14
129 Redoxreacties – Koolstofverbindingen
HOOFDSTUK 15
133 Industriële chemie
HOOFDSTUK 16
155 Titraties
HOOFDSTUK 17
165 Analyse
1
, HOOFDSTUK 18
173 Spectrometrie
HOOFDSTUK 19
185 Milieu en Maatschappij
2
,hoofdstuk 1 | ATOOMBOUW EN CHEMISCHE BINDING
1 Bij A: extractie Bij B: filtratie Bij C: afval (van zaden)
Bij D: destillatie Bij E: hexaan (hergebruik)
2 Eindexamen 00I
• stel de reactievergelijking op: 2 HPO42– + H2PO4– → P3Oy–x + H2O (volgt uit de opgave)
• gelijkmaken van het aantal waterstofatomen geeft: 2 HPO42– + H2PO4– → P3Oy–x + 2 H2O
• met andere woorden y = 10 en x = 5 → dus de formule is Na5P3O10
3 Eindexamen 01II
a.
• het zout is neutraal van lading → het totale aantal plusladingen moet dus gelijk zijn aan het
aantal minladingen
• 2·(1 – x) + 3·x = 2·(1) + 0,3·(1) geeft 2 + x = 2,3 → x = 0,3
b.
• 10% van alle Cl– is vervangen door WO42– → dit betekent: 0,3 × 0,1 = 0,03 → maar iedere
WO42– komt van 2 Cl– dus z = 0,03
2
= 0,015
• 90% van alle Cl– blijft als Cl– aanwezig → dit betekent: 0,3 × 0,9 = 0,27 dus y = 0,27
4 Eindexamen 97II
De lading van vanadium in V2O2P2O7 is V4+. De lading van vanadium in V2OP2O7 is V3+.
5 Eindexamen 07I
Pb3(OH)2(CO3)2
6 scheidingsmethode 1: filtratie (of bezinken en afschenken)
scheidingsmethode 2: indampen (of destilleren)
stof A: koper(II)oxide (de overmaat)
7 Eindexamen 05I
Een molecuul polyvinylalcohol kan door de aanwezigheid van OH groepen beter waterstofbruggen
met watermoleculen vormen dan een molecuul polyvinylketon. Hierdoor lost polyvinylalcohol dus
beter op in water dan polyvinylketon.
Opmerking: Ook een antwoord als: “Polyvinylalcohol is door de aanwezigheid van OH groepen meer polair
dan polyvinylketon.” is goed.
uitwerkingenbundel scheikunde vwo – www.aljevragen.nl 3
,8 Eindexamen 91I
a.
H w ater stof br ug
O O
C
OH
b. Een molecuul 4-hydroxybenzeencarbonzuur kan geen inwendige H-bruggen vormen en heeft
hierdoor dus meer mogelijkheden voor de vorming van H-bruggen tussen verschillende
moleculen dan een molecuul salicylzuur. De onderlinge aantrekkende krachten in
4-hydroxybenzeencarbonzuur zijn hierdoor groter. Conclusie: 4-hydroxybenzeencarbonzuur zal
een hoger smeltpunt hebben dan salicylzuur.
9 Eindexamen 11II
CH3 CH3 H
CH3 C O H O
CH3
H
O H
10 Eindexamen 92II
a.
Atoombinding
b.
Alle koolstofatomen in diamant zijn tetraëdrisch gerangschikt.
Toelichting: tetraëdrisch wil zeggen dat elk koolstofatoom door vier andere koolstofatomen is
omringd in hoeken van 109,5°.
11 Eindexamen 87I
Zwarte fosfor is opgebouwd volgens een atoomrooster. Om de P-atomen hierin los te maken, moeten
voor elk P-atoom atoombindingen met naburige P-atomen verbroken worden. Dit kost veel energie.
Witte fosfor is opgebouwd volgens een molecuulrooster. Om de P4-moleculen hierin los te maken,
hoeven slechts (zwakke) vanderwaalsbindingen tussen de P4-moleculen onderling te worden verbroken.
Het verbreken van vanderwaalsbindingen kost veel minder energie dan het verbreken van
atoombindingen. Witte fosfor zal daarom bij veel lagere temperaturen smelten dan zwarte fosfor.
12 Eindexamen 00I
H O O
4 uitwerkingenbundel scheikunde vwo – www.aljevragen.nl
, 13 Eindexamen 94I
H N H
14 Eindexamen 01I
Cl O
15 Eindexamen 02II
C O
16 Eindexamen 01II
S C N of S C N
17 Eindexamen 03II
N N O of N N O
18 Eindexamen 03I
a.
Het N atoom heeft 5 valentie-elektronen en het O atoom heeft 6 valentie-elektronen. In het NO
molecuul zijn 11 elektronen betrokken bij de Lewisstructuur. Omdat elektronen paarsgewijs
voorkomen, moet dus één niet-gepaard elektron voorkomen.
of
Het N atoom heeft 7 elektronen en het O atoom heeft 8 elektronen. In het NO molecuul komen 15
elektronen voor. Omdat elektronen paarsgewijs voorkomen, moet dus één niet-gepaard elektron
voorkomen.
b.
of
19 Eindexamen 99II
H N H H N H
C C C C
C C en C C
H C H H C H
H H
uitwerkingenbundel scheikunde vwo – www.aljevragen.nl 5
