Boekverslag 8: Hersenschimmen
Hendrik Marsman (2022/1984). Hersenschimmen. Amsterdam: Querido’s Uitgeverij. (176
blz.).
Genre
De Aanlag is een psychologische roman.
Onderwerp
Maarten Klein verliest langzaam maar zeker zijn grip op de werkelijkheid.
Thematiek
Het thema is: Dementie en de gevolgen daarvan, zoals verwarring, geheugenverlies en
vervreemding van de realiteit en dierbaren.
Motivatie: Het thema dementie in Hersenschimmen maakt de gevolgen van
geheugenverlies, verwarring en vervreemding van de werkelijkheid tastbaar, en nodigt de
lezer uit tot empathie en reflectie op ouderdom en menselijke verbondenheid.
Perspectief
De Aanslag is geschreven vanuit een ik-perspectief.
Tijd en structuur
De vertelde tijd is 9 dagen. Het verhaal wordt chronologisch verteld alhoewel er ook
sprake is van flashbacks.
Beoordeling
Hersenschimmen heeft een duidelijk onderwerp, mits je het achterplat hebt gelezen. Het
onderwerp wordt diepgaand en op een interessante manier behandeld. Mijn oma heeft
dementie gehad, alleen is ze al vele jaren geleden gestorven. Hierdoor ligt het onderwerp
niet echt in mijn belevingswereld. Het thema is ook duidelijk en op een interessante
manier uitgewerkt. Het thema heeft me ook zeker aan het denken gezet, en liet me
concluderen dat mentale ziektes erger zijn dan fysieke. Ik zou liever pijn hebben dan mijn
helderheid van geest verliezen.
Dankzij het minimale gebruik van flashbacks heeft het boek een strakke, heldere
verhaallijn. De gebeurtenissen komen logisch uit elkaar voor, echter ik moet zeggen dat
het verhaal niet van kaft tot kaft blijft boeien. Buiten de mentale verslechtering van
Maarten zijn er geen andere benoem waardige gebeurtenissen in het boek, in ieder geval
niks om over na te denken. De gebeurtenissen spelen zich ook op een relatief rustige
manier af. Er zijn een paar onaangename gebeurtenissen, maar daar verder later meer
over. De afloop van het boek is ook niet echt bevredigend.
Het verhaal komt relatief snel op snelheid, maar dat komt ook omdat er niet echt een
vaart in het boek zit. De opbouw is redelijk ingewikkeld, vanwege het gebruik van
flashbacks voordat alle karakters zijn geïntroduceerd, je weet wat het perspectief is en
wie de hoofdpersoon is. In het boek is er één duidelijke verhaallijn, al wordt er hier en
daar van flashbacks gebruikgemaakt. In Hersenschimmen wordt er een spel met de tijd
gespeeld doordat Maarten de tijd steeds minder lineair ervaart. Hij herinnert zich
gebeurtenissen uit het verleden alsof ze nu plaatsvinden (flashbacks zonder
aankondiging), hij verliest het gevoel voor tijdsverloop (tijdverval), en de lezer weet soms
niet precies wanneer iets gebeurt, net als Maarten zelf. Er zijn geen stukken die moeilijk
in verband te brengen zijn en het boek bestaat uit gemiddeld durende scénes.
De personages gingen niet echt voor me leven. Ik voelde me ook niet betrokken bij de
personages’ problemen en ik had ook niet het gevoel dat ik echt met ze kon meeleven.
, Dit komt deels doordat alles vanuit het wat wazige perspectief van Maarten wordt verteld.
Verder zijn de personages ook niet erg symphatiek. Bijvoorbeeld Maarten, de
hoofdpersoon, is betrokken bij meerdere episodes met een seksuele ondertoon, waarvan
hij vaak de aanstichter is. Maarten heeft ook bepaalde gedragingen die niet kunnen,
waarvan sommige te danken zijn aan zijn dementie, maar sommige ook niet, zoals die
keer dat hij vreemdging. Maarten reageert ook allesbehalve voorspelbaar, mede dankzij
zijn dementie. Andere benoem waardige personages zijn Eva Klein (Maartens vrouw) en
Phil (de verpleegkundige). Ik zou niet zeggen dat ik beïnvloed ben door hun ideeën
Gelukkig voor mij was het boek geschreven in alledaags Nederlands waardoor ik weinig
moeite hoefde te doen om de taal te begrijpen, er waren hierdoor ook geen
eigenaardigheden in de taal. Zoals eerder genoemd zorgde Maartens dementie voor een
wat warrige vertelling op punten, hierdoor kwam het verhaal niet echt tot leven. Naar
mijn weten bevat het boek weinig beeldspraak of symboliek. De manier van vertellen was
naar mijn mening iets te wijd lopend, het verhaal had wel wat korter gekund.
Het boek geeft niet blijk van een religieuze levensbeschouwing. Er zij wel ideeën/
gebeurtenissen die ik verwerpelijk vindt zoals het al eerder genoemde vreemdgaan van
Maarten op zijn vrouw.
Citaten
1. “Misschien komt het door de sneeuw dat ik me ’s morgens al zo moe voel” (Blz. 1)
Dit citaat is het eerste teken van de dementie van Maarten. Het is ook opvallend
dat Maarten meteen een excuus geeft: Het komt door de sneeuw.
2. “De lente die op het punt staat te beginnen.” (Blz. 176)
De lente staat symbool voor hoop of overgang. Dit is het einde van de narratieve
aftakeling van de Roman.
Samenvatting Hersenschimmen, VWO 5
Voorkennis
Bernlef
Bernlef is het pseudoniem van Hendrik Jan Marsman (1937–2012). Hij
was een
Nederlandse schrijver en dichter. De naam Bernlef komt van een blinde
Friese bard, wat goed past bij zijn werk waarin waarneming en verlies
centraal staan.
Hij hoorde bij het modernisme en schreef voor het tijdschrift Barbarber,
dat aandacht had voor het alledaagse.
“Bij het boek Hersenschimmen is
de mogelijkheid om het verhaal
Belangrijke thema’s in zijn werk zijn:
na te vertellen minder van belang.
herinnering en geheugen De hoofdzaak is om de thema’s,
identiteit
ouderdom en vervreemding
karakters en fase van verval te
kunnen vertellen.”
In Hersenschimmen laat Bernlef dementie zien van binnenuit, door het
perspectief van de hoofdpersoon. De taal en structuur worden steeds
onsamenhangender, waardoor de lezer de verwarring meemaakt.
Hendrik Marsman (2022/1984). Hersenschimmen. Amsterdam: Querido’s Uitgeverij. (176
blz.).
Genre
De Aanlag is een psychologische roman.
Onderwerp
Maarten Klein verliest langzaam maar zeker zijn grip op de werkelijkheid.
Thematiek
Het thema is: Dementie en de gevolgen daarvan, zoals verwarring, geheugenverlies en
vervreemding van de realiteit en dierbaren.
Motivatie: Het thema dementie in Hersenschimmen maakt de gevolgen van
geheugenverlies, verwarring en vervreemding van de werkelijkheid tastbaar, en nodigt de
lezer uit tot empathie en reflectie op ouderdom en menselijke verbondenheid.
Perspectief
De Aanslag is geschreven vanuit een ik-perspectief.
Tijd en structuur
De vertelde tijd is 9 dagen. Het verhaal wordt chronologisch verteld alhoewel er ook
sprake is van flashbacks.
Beoordeling
Hersenschimmen heeft een duidelijk onderwerp, mits je het achterplat hebt gelezen. Het
onderwerp wordt diepgaand en op een interessante manier behandeld. Mijn oma heeft
dementie gehad, alleen is ze al vele jaren geleden gestorven. Hierdoor ligt het onderwerp
niet echt in mijn belevingswereld. Het thema is ook duidelijk en op een interessante
manier uitgewerkt. Het thema heeft me ook zeker aan het denken gezet, en liet me
concluderen dat mentale ziektes erger zijn dan fysieke. Ik zou liever pijn hebben dan mijn
helderheid van geest verliezen.
Dankzij het minimale gebruik van flashbacks heeft het boek een strakke, heldere
verhaallijn. De gebeurtenissen komen logisch uit elkaar voor, echter ik moet zeggen dat
het verhaal niet van kaft tot kaft blijft boeien. Buiten de mentale verslechtering van
Maarten zijn er geen andere benoem waardige gebeurtenissen in het boek, in ieder geval
niks om over na te denken. De gebeurtenissen spelen zich ook op een relatief rustige
manier af. Er zijn een paar onaangename gebeurtenissen, maar daar verder later meer
over. De afloop van het boek is ook niet echt bevredigend.
Het verhaal komt relatief snel op snelheid, maar dat komt ook omdat er niet echt een
vaart in het boek zit. De opbouw is redelijk ingewikkeld, vanwege het gebruik van
flashbacks voordat alle karakters zijn geïntroduceerd, je weet wat het perspectief is en
wie de hoofdpersoon is. In het boek is er één duidelijke verhaallijn, al wordt er hier en
daar van flashbacks gebruikgemaakt. In Hersenschimmen wordt er een spel met de tijd
gespeeld doordat Maarten de tijd steeds minder lineair ervaart. Hij herinnert zich
gebeurtenissen uit het verleden alsof ze nu plaatsvinden (flashbacks zonder
aankondiging), hij verliest het gevoel voor tijdsverloop (tijdverval), en de lezer weet soms
niet precies wanneer iets gebeurt, net als Maarten zelf. Er zijn geen stukken die moeilijk
in verband te brengen zijn en het boek bestaat uit gemiddeld durende scénes.
De personages gingen niet echt voor me leven. Ik voelde me ook niet betrokken bij de
personages’ problemen en ik had ook niet het gevoel dat ik echt met ze kon meeleven.
, Dit komt deels doordat alles vanuit het wat wazige perspectief van Maarten wordt verteld.
Verder zijn de personages ook niet erg symphatiek. Bijvoorbeeld Maarten, de
hoofdpersoon, is betrokken bij meerdere episodes met een seksuele ondertoon, waarvan
hij vaak de aanstichter is. Maarten heeft ook bepaalde gedragingen die niet kunnen,
waarvan sommige te danken zijn aan zijn dementie, maar sommige ook niet, zoals die
keer dat hij vreemdging. Maarten reageert ook allesbehalve voorspelbaar, mede dankzij
zijn dementie. Andere benoem waardige personages zijn Eva Klein (Maartens vrouw) en
Phil (de verpleegkundige). Ik zou niet zeggen dat ik beïnvloed ben door hun ideeën
Gelukkig voor mij was het boek geschreven in alledaags Nederlands waardoor ik weinig
moeite hoefde te doen om de taal te begrijpen, er waren hierdoor ook geen
eigenaardigheden in de taal. Zoals eerder genoemd zorgde Maartens dementie voor een
wat warrige vertelling op punten, hierdoor kwam het verhaal niet echt tot leven. Naar
mijn weten bevat het boek weinig beeldspraak of symboliek. De manier van vertellen was
naar mijn mening iets te wijd lopend, het verhaal had wel wat korter gekund.
Het boek geeft niet blijk van een religieuze levensbeschouwing. Er zij wel ideeën/
gebeurtenissen die ik verwerpelijk vindt zoals het al eerder genoemde vreemdgaan van
Maarten op zijn vrouw.
Citaten
1. “Misschien komt het door de sneeuw dat ik me ’s morgens al zo moe voel” (Blz. 1)
Dit citaat is het eerste teken van de dementie van Maarten. Het is ook opvallend
dat Maarten meteen een excuus geeft: Het komt door de sneeuw.
2. “De lente die op het punt staat te beginnen.” (Blz. 176)
De lente staat symbool voor hoop of overgang. Dit is het einde van de narratieve
aftakeling van de Roman.
Samenvatting Hersenschimmen, VWO 5
Voorkennis
Bernlef
Bernlef is het pseudoniem van Hendrik Jan Marsman (1937–2012). Hij
was een
Nederlandse schrijver en dichter. De naam Bernlef komt van een blinde
Friese bard, wat goed past bij zijn werk waarin waarneming en verlies
centraal staan.
Hij hoorde bij het modernisme en schreef voor het tijdschrift Barbarber,
dat aandacht had voor het alledaagse.
“Bij het boek Hersenschimmen is
de mogelijkheid om het verhaal
Belangrijke thema’s in zijn werk zijn:
na te vertellen minder van belang.
herinnering en geheugen De hoofdzaak is om de thema’s,
identiteit
ouderdom en vervreemding
karakters en fase van verval te
kunnen vertellen.”
In Hersenschimmen laat Bernlef dementie zien van binnenuit, door het
perspectief van de hoofdpersoon. De taal en structuur worden steeds
onsamenhangender, waardoor de lezer de verwarring meemaakt.
