Stenning
FILMPJE ANNA:
Anna Stenning houdt zich bezig met hoe mensen verhalen over zichzelf maken,
vooral mensen met autisme. Ze noemt dit narratieve agency, wat betekent dat
je de controle hebt over je eigen verhaal en het recht hebt om het te vertellen.
Maar vaak wordt dit recht niet aan mensen met autisme gegeven. Hun verhaal
wordt vaak door anderen bepaald, bijvoorbeeld door dokters, wetenschappers of
de maatschappij.
Mensen met autisme denken vaak na over wat het betekent om autisme te
hebben en hoe ze hun eigen ervaringen kunnen vertellen. Maar anderen vertellen
vaak een "dominant verhaal" over hen, zoals dat ze niet goed kunnen omgaan
met emoties of met andere mensen. Dit doet geen recht aan wie ze echt zijn.
Herkenning en erkenning:
o Een groot probleem is dat mensen met autisme vaak niet gezien worden
als iemand die een eigen verhaal te vertellen heeft. Ze worden vaak alleen
beoordeeld op hun diagnose en niet als uniek persoon met een eigen
perspectief.
Dominante verhalen over autisme komen vaak uit boeken, films of medische
studies en benadrukken wat autistische mensen "niet kunnen." Anna Stenning
zegt dat we juist moeten luisteren naar de persoonlijke verhalen van mensen met
autisme, bijvoorbeeld via autobiografieën of andere creatieve uitingen.
Mensen met autisme vinden vaak steun in gemeenschappen van andere
autistische mensen. Daar kunnen ze verhalen delen zonder het gevoel te hebben
dat ze beoordeeld worden. Dit helpt hen om zichzelf beter te begrijpen en een
eigen verhaal te maken.
Neurodiversiteit:
o Stenning gelooft in het idee van neurodiversiteit. Dit betekent dat
autisme geen probleem is dat "opgelost" moet worden, maar een
natuurlijke variatie in hoe mensen denken en voelen. Dit perspectief helpt
om mensen met autisme te zien als gelijkwaardig, niet als "gebrekkig."
Waarom is dit belangrijk?
o Volgens Anna Stenning helpt het vertellen van je eigen verhaal je om jezelf
beter te begrijpen en betekenis te geven aan je leven. Als mensen je
verhaal niet willen horen of je alleen als een "diagnose" zien, dan mis je die
kans. Daarom moeten we ruimte maken voor persoonlijke verhalen, vooral
van mensen die vaak over het hoofd worden gezien, zoals mensen met
autisme.
IN HOEVERRE ILLUSTREERT HET FILMPJE VAN ANNA STENNING DE BENADERING
VAN WHITE?
Narratieve identiteit:
o Stenning focust specifiek op het idee dat mensen met autisme vaak
worden beroofd van hun narratieve agency, oftewel het recht om hun eigen
verhaal te vertellen. Zij pleit voor erkenning van het innerlijke leven en de
unieke perspectieven van mensen met autisme.
o White ziet mensen als "verhalende wezens" die betekenis geven aan
ervaringen door verhalen te vertellen. Hij beschrijft narratieve identiteit als
Pagina 1 van 26
,de verwevenheid van wie we zijn met de verhalen die we over onszelf en
anderen vertellen.
Pagina 2 van 26
, Narrative agency en erkenning:
o Stenning stelt dat narratieve agency ontstaat wanneer iemand zich
bewust wordt van het verhaal dat ze over zichzelf creëren, terwijl anderen
ook verhalen over hen vormen. Ze legt uit dat culturele en medische
verhalen vaak autistische personen beperken tot gestandaardiseerde
diagnoses en rollen, waardoor hun unieke perspectief genegeerd wordt.
o White zou deze beperking zien als een probleem binnen de narratieve
context: als mensen niet de ruimte krijgen om hun eigen verhaal te
vertellen, kunnen ze geen coherente betekenis geven aan hun ervaringen.
Dominante verhalen en counter-narratives:
o Stenning bespreekt hoe dominante culturele verhalen over autisme vaak
eenzijdig zijn en niet recht doen aan de rijke innerlijke wereld van
autistische mensen. Zij benadrukt het belang van autobiografieën en
gemeenschappen waarin deze dominante verhalen kunnen worden
uitgedaagd.
o White introduceert het concept van "counter-narratives" in zijn narratieve
therapie. Hij helpt mensen om beperkende dominante verhalen te
herschrijven door nieuwe, betekenisvolle verhalen te creëren.
Autonomie en context:
o Stenning laat zien hoe context (bijvoorbeeld klinische settings) vaak
bepaalt welke verhalen mensen kunnen vertellen. Ze geeft voorbeelden
van hoe autistische mensen in zulke contexten gereduceerd worden tot
een diagnose, zonder ruimte voor hun unieke verhaal.
o White benadrukt dat betekenis ontstaat binnen een sociale context en dat
verhalen een verbindend mechanisme zijn om ervaringen in een breder
perspectief te plaatsen. Hij zou erkennen dat de beperkingen die Stenning
beschrijft, belemmerend zijn voor narratieve ontwikkeling.
Pagina 3 van 26
, MICHAEL WHITE
Narratieve therapie is een therapeutische benadering die zich richt op het
onderzoeken van de verhalen die mensen over hun leven vertellen. Michael White,
een van de grondleggers, benadrukt dat problemen vaak ontstaan door dominante
verhalen die beperkend zijn. Het doel is om alternatieve verhalen te ontdekken die
hoop, kracht en mogelijkheden benadrukken.
Belangrijke concepten en principes
o Externaliseren: Een van de belangrijkste technieken in narratieve
therapie. Hierbij wordt het probleem buiten de persoon geplaatst
(bijvoorbeeld: "Angst beïnvloedt je" in plaats van "Je bent angstig"). Dit
schept ruimte om het probleem op een minder persoonlijke manier te
onderzoeken.
o Dominante verhalen: Verhalen die een negatieve invloed kunnen hebben
op iemands identiteit of gedrag. Narratieve therapie helpt mensen om deze
verhalen te herstructureren.
o Alternatieve verhalen: Door positieve ervaringen en krachten in het
verleden te ontdekken, kunnen cliënten een nieuw narratief ontwikkelen.
Technieken in narratieve therapie
o Vragen stellen: Gericht op het uitdagen van bestaande overtuigingen en
het aanmoedigen van nieuwe perspectieven. Bijvoorbeeld: "Wanneer
voelde je je sterker dan het probleem?"
o Herkennen van unieke uitkomsten: Situaties waarin het probleem
minder aanwezig was of waarin de persoon een andere aanpak gebruikte.
o Documenten en brieven: Het vastleggen van voortgang en inzichten in
geschreven vorm. Dit versterkt het nieuwe verhaal en geeft blijvende
ondersteuning.
Samenwerking tussen therapeut en cliënt
In narratieve therapie werken therapeut en cliënt als gelijken. De cliënt is de
expert over zijn/haar eigen leven, terwijl de therapeut de rol heeft om
nieuwsgierige vragen te stellen en reflecties te stimuleren.
Toepassingen van narratieve therapie
Deze therapie kan worden toegepast bij een breed scala aan problemen, zoals
depressie, angst, trauma, relatieproblemen en identiteitskwesties. Het biedt een
hoopvolle benadering door niet alleen naar problemen te kijken, maar ook naar
mogelijkheden en hoopvolle verhalen.
BIJBEL: VERHAAL VAN ABARAHM, SARA EN ISAAK, HAGAR EN
ISMAEL:
God roept Abraham (toen nog Abram genoemd) op om zijn geboorteland te verlaten en
naar een nieuw land te gaan dat God hem zal tonen. God belooft Abraham dat hij de
stamvader van een groot volk zal worden. Samen met zijn vrouw Sarai (later Sara
genoemd) en zijn neef Lot verlaat Abraham het land en trekt naar Kanaän.
Een van de belangrijkste gebeurtenissen is dat God Abraham belooft dat hij
nakomelingen zal krijgen, ook al zijn hij en Sara op hoge leeftijd. Abraham uit zijn zorgen
over zijn kinderloosheid, maar God verzekert hem dat hij talloze nakomelingen zal
hebben. Als Sara echter geen kinderen kan krijgen, stelt zij voor dat Abraham een kind
verwekt bij haar slavin Hagar, wat leidt tot de geboorte van Ismaël.
Pagina 4 van 26
,Later sluit God een verbond met Abraham. Hij verandert Abram’s naam in Abraham en
Sarai’s naam in Sara. God belooft dat zij een zoon, Isaak, zullen krijgen, ondanks hun
hoge leeftijd. Deze belofte vervult zich, en Sara bevalt van Isaak. Abraham besnijdt Isaak
als teken van het verbond met God.
Ondertussen moet Hagar met Ismaël vertrekken omdat Sara niet wil dat hij de erfenis
deelt met Isaak. God verzekert Abraham echter dat ook Ismaël een groot volk zal worden.
Ten slotte beproeft God Abraham door hem te vragen Isaak te offeren. Abraham is bereid
dit te doen, maar op het laatste moment grijpt God in en spaart Isaak. Dit toont
Abrahams grote geloof en gehoorzaamheid aan God, en God hernieuwt zijn zegen over
Abraham en zijn nakomelingen.
Zo ontvouwen zich de belangrijkste momenten uit het leven van Abraham en Sara,
waarin hun trouw aan God centraal staat.
ABRAHAM EN IBRAHAM, EEN VERGELIJKING VAN DE
VERHAMEN IN DE BIJBEL EN DE KORAN
Abraham (of Ibrahim in de Koran) is een belangrijke figuur in zowel de Bijbel als de
Koran, waar hij als een voorbeeld van geloof en gehoorzaamheid wordt
gepresenteerd. Hij speelt een centrale rol in het geloof van zowel Joden,
Christenen als Moslims.
Abraham in de Bijbel: In de Bijbel wordt Abraham gezien als de stamvader van
het Israëlitische volk. God sluit een verbond met hem en belooft hem het land
Kanaän voor zijn nakomelingen. Abraham wordt als een rechtvaardig man
beschreven, die op God vertrouwt en zijn zonden worden hem als gerechtigheid
toegerekend. Hij heeft twee zonen: Ismaël en Isaak.
o Ismaël is de zoon van Abraham en Hagar, de slavin van Sarah, Abrahams
vrouw. Omdat Sarah geen kinderen kon krijgen, stelde zij voor dat
Abraham met Hagar zou slapen om een kind te krijgen. Ismaël wordt later
verstoten door Sarah omdat hij een bedreiging vormt voor het erfdeel van
Isaak. God beschermt Ismaël in de woestijn, waar hij met Hagar door de
engel van God wordt geholpen wanneer ze bijna sterven van de dorst.
Ismaël wordt als een vrije en trotse man beschreven die de stamvader van
de Arabieren wordt.
o Isaak is de zoon van Abraham en Sarah, en de belofte van God wordt
vervuld toen Sara op hoge leeftijd zwanger werd. Het verhaal van Isaak is
een belangrijk onderdeel van het geloof, waarbij God Abraham opdraagt
om zijn zoon te offeren, wat Abraham bijna doet, maar op het laatste
moment wordt Isaak gered door een engel. In de Bijbel wordt Isaak gezien
als de voorvader van het Israëlische volk.
Abraham in de Koran: In de Koran wordt Ibrahim (de Arabische naam voor
Abraham) gepresenteerd als een profeet die zich verzet tegen het polytheïsme
van zijn volk en zich toelegt op het aanbidden van de ene ware God, Allah. In de
Koran wordt Ibrahim niet alleen als de voorvader van de Israëlieten gezien, maar
ook als de stamvader van de Arabieren via zijn zoon Ismaël.
o Ismaël wordt in de Koran geprezen en is een belangrijk figuur in de islam.
De Koran vertelt hoe Ibrahim zijn zoon Ismaël en zijn moeder Hagar naar
de woestijn stuurde, maar daar werd Hagar door Allah geholpen door haar
een waterbron te laten ontdekken. Dit wordt herdacht tijdens de Hadj, de
Pagina 5 van 26
, islamitische bedevaart naar Mekka, waarbij pelgrims de rit van Hagar
tussen de heuvels van Safa en Marwa nabootsen.
o Isaak wordt ook geprezen in de Koran als een rechtvaardige man en de
zoon van Ibrahim. Net als in de Bijbel wordt de geboorte van Isaak in de
Koran aangekondigd door engelen, wat gezien wordt als een wonder,
aangezien Ibrahim en zijn vrouw Sara op hoge leeftijd waren.
Het bijna-offer: In de Koran wordt het verhaal van het bijna-offeren van Isaak in
de Bijbel aangepast naar een offer van Ismaël. Ibrahim ziet in een droom dat hij
zijn zoon moet offeren als teken van zijn gehoorzaamheid aan Allah. Zowel
Ibrahim als Ismaël zijn bereid om deze opdracht uit te voeren, maar op het laatste
moment wordt Ismaël gered en wordt een ram geofferd in zijn plaats. Dit verhaal
symboliseert de ultieme gehoorzaamheid aan God en wordt jaarlijks herhaald
tijdens het offerfeest (Eid al-Adha).
De Ka'ba en de bouw ervan: Na deze gebeurtenis bouwt Ibrahim samen met
Ismaël de Ka'ba in Mekka, het heiligste huis voor moslims. De Ka'ba wordt een
plek van aanbidding en de moslims herdenken dit moment tijdens de Hadj,
wanneer zij de Ka'ba bezoeken en de rituelen van Ibrahim en Ismaël volgen.
Vergelijking van de verhalen: Hoewel de verhalen van Ibrahim in de Koran en
Abraham in de Bijbel veel overeenkomsten vertonen, zijn er ook belangrijke
verschillen. In de Koran ligt de nadruk op het monotheïsme van Ibrahim, terwijl in
de Bijbel de focus ligt op de belofte van God aan Abraham en zijn nakomelingen,
het Israëlische volk. De verhalen over de offeringen van Ismaël en Isaak
verschillen ook: de Bijbel vertelt over het offer van Isaak, terwijl de Koran het offer
van Ismaël beschrijft. Ook wordt de hulp van God in de Koran voor Hagar en
Ismaël meer benadrukt, waarbij de waterbron wordt gezien als een direct teken
van Gods zorg voor hen.
Samengevat: zowel in de Bijbel als in de Koran is Abraham/Ibrahim een figuur die
door zijn geloof en gehoorzaamheid aan God een sleutelrol speelt in de
geschiedenis van zowel de Joden, Christenen als Moslims. Zijn verhaal wordt op
verschillende manieren verteld, maar de thema's van geloof, gehoorzaamheid en
het verwerpen van afgoden zijn in beide religies centraal.
VERHAAL VAN OEDIPUS
De voorspelling bij de geboorte
o Oedipus wordt geboren als zoon van koning Laios en koningin Iokaste van
Thebe.
o Het orakel van Delphi voorspelt dat hij zijn vader zal doden en met zijn
moeder zal trouwen.
o Om dit lot te vermijden, laat Laios zijn pasgeboren zoon achter op een berg
met doorboorde enkels om te sterven.
Oedipus' redding en opvoeding
o Een herder vindt Oedipus en brengt hem naar koning Polybos en koningin
Merope van Korinthe, die hem adopteren en opvoeden als hun eigen zoon.
o Oedipus groeit op zonder te weten dat hij geadopteerd is.
De zoektocht naar de waarheid
o Als jongeman hoort Oedipus een gerucht dat hij niet de biologische zoon is
van Polybos en Merope.
o Hij raadpleegt het orakel van Delphi, dat hem niet over zijn ouders vertelt,
maar waarschuwt dat hij zijn vader zal doden en met zijn moeder zal
trouwen.
o Om dit te vermijden, verlaat Oedipus Korinthe en begint aan een reis.
Pagina 6 van 26