Ageing – Expertcollege
INHOUD
WEEK 1
Leerdoelen ..................................................................................................................................................... 2
WEEK 2
Leerdoelen ..................................................................................................................................................... 4
WEEK 4
Leerdoelen ................................................................................................................................................... 13
WEEK 5
Leerdoelen ................................................................................................................................................... 17
WEEK 7
Leerdoelen ................................................................................................................................................... 21
WEEK 8
Leerdoelen ................................................................................................................................................... 35
,Ageing – Expertcollege
WEEK 1
LEERDOELEN
De 5 stappen omschrijven van Screening naar Zorgbehandelplan zoals omschreven in H4 van Klinisch
Redeneren bij Ouderen, Bakker (2015).
Er is een stappenplan om kwetsbaarheid van een patiënt te meten en te kijken welke preventieve
maatregelen er ingezet kunnen worden:
1. Screenen: het in kaart brengen van risicopopulaties voor een bepaalde aandoening of uitkomst. Er
zijn verschillende screeningsinstrumenten;
• Instrumenten voor ouderen met een verhoogd risico op functieverlies of overlijden:
o Identification of Seniors at Risk (ISAR)
o Hospital Admission Risk Profile (HarP)
• Instrumenten voor kwetsbare ouderen:
o Groningen Frailty Indicator
o Tilburg Frailty Indicator
o Easycar-TOS
• Instrumenten voor vallen, ondervoeding, delier en ADL-beperkingen:
o VMS-criteria
2. Comprehensive geriatric assessment (CGA): een multidisciplinair onderzoek dat de multipele
problemen van een oudere zo veel mogelijk opspoort, beschrijft en verklaart en de capaciteiten en
zorgbehoeften van de persoon onderzoekt, om zo te komen tot een gecoördineerd en integraal
zorgplan voor het individu. Hierbij wordt de problematiek globaal in kaart gebracht en er wordt
voornamelijk gekeken naar geriatrische problematiek. Dit kan onderverdeeld worden in 4 domeinen:
• Somatisch: ziekten, medicatie, incontinentie, pijn, decubitus en vallen.
• Psychisch: dementie, delier, depressie en afhankelijkheid van alcohol.
• Sociaal: sociaal netwerk, eenzaamheid, mantelzorg en coping.
• Functioneel: ADL, slapen, horen en zien.
Bij het afnemen van een CGA heeft zowel de verpleegkundige als de arts een rol hierin. De
verschillende meetinstrumenten die gebruikt kunnen worden voor een CGA zijn:
• Ziekenhuis: DEFENCE-zorgmodel, Easycare en InterRAI.
• Huisartsenpraktijk en wijk: GOUD, TraZAG, Easycare, FIT en Om U.
• Verpleeghuissetting: InterRAI.
3. Prioriteren en persoonlijke doelen formuleren: doelen worden samen met de patiënt opgesteld.
4. Diagnostisch geriatrisch assessment: onderzoek naar de achterliggende oorzaak van het probleem.
Daarbij wordt gekeken naar verstoring in de orgaansystemen, andere geriatrische problemen,
restcapaciteit en mogelijkheden voor zelfmanagement, persoonlijkheidskenmerken, sociale en
cognitieve functiekenmerken, levensloop en gebruik hulpmiddelen. Het doel is om etiologie te
achterhalen en samenhang tussen verschillende functie-kenmerken in kaart te brengen. Hierbij
worden ook fysieke metingen gedaan zoals bloeddruk meten, gewicht en hartslag. Loopsnelheid en
handknijpkracht meten is een indicatie voor restcapaciteit en kwetsbaarheid. Loopsnelheid hangt
samen met sneller overlijden (kwetsbaarheid) en handknijpkracht duit op sarcopenie en verlies
spiermassa (restcapaciteit). Er wordt ook een heteroanamnese afgenomen en gekeken naar de
mantelzorgbelasting.
5. Opstellen van een zorgbehandelplan: bekeken welke interventies er nodig zijn, wie welke
verantwoordelijkheid heeft en welke tijdsinvestering eraan vasthangt.
,Ageing – Expertcollege
Uitleggen wat Positieve Gezondheid en Positieve Geriatrie inhoudt en welke consequenties dit heeft voor
het verpleegkundig functioneren.
Positieve gezondheid: het vermogen van mensen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht
van fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven.
Positieve geriatrie: beschouwt vergankelijkheid, onzekerheid en eindigheid als natuurlijke kenmerken van
het bestaan. De gedachte achter de positieve geriatrie is om de oudere die te maken krijgen met
multimorbiditeit te helpen om welbevinden te blijven ervaren en zo optimaal mogelijk te functioneren op
lichamelijk, psychisch, emotioneel en sociaal gebied, los van de onzekerheden en beperkingen die er zijn.
Uitleggen wat de Toolkit kwetsbare ouderen inhoudt en weet hoe deze te gebruiken.
De Toolkit kwetsbare ouderen beschrijft een methode waarmee zorgverleners in de eerste lijn een omslag
kunnen maken naar proactieve evidence-based ouderenzorg. De toolkit geeft handvatten voor het
identificeren van mogelijk kwetsbare ouderen met behulp van dertien evidence-based zorgplannen. De
methode is onder ruim 3000 ouderen wetenschappelijk onderzocht. Ouderen die zorg volgens deze methode
ontvingen lieten na één jaar minder achteruitgang zien dan ouderen die de bestaande zorg ontvingen.
Uitleggen wat kwetsbaarheid is en dit toepassen in de praktijk.
Kwetsbaarheid: betreft vooral lichamelijke kwetsbaarheid, bijv. het bestaan van beperkingen in de
activiteiten van het dagelijks leven, maar omvat ook de psychische en sociale kwetsbaarheid. Het vergroot
de kans op negatieve gezondheidsuitkomsten, zoals multifunctieproblematiek, opname en overlijden.
• Cognitieve problemen • Onveilige leefomgeving
• 65+ • Lage SES
• Alleenstaande ouderen • Zorgmijders
• Multimorbiditeit • Polyfarmacie
• ADL afhankelijkheid
Bij vier criteria hebben ze een verhoogde kans op kwetsbaarheid. De smalle definitie van kwetsbaarheid
betreft vooral lichamelijke kwetsbaarheid, bijvoorbeeld het bestaan van beperkingen in activiteiten van het
dagelijks leven (ADL). De brede definitie omvat de lichamelijke kwetsbaarheid, maar ook de psychische en
sociale kwetsbaarheid.
Geriatrische reuzen (4 I’s): instabiliteit, immobiliteit, intellectuele achteruitgang en incontinentie.
, Ageing – Expertcollege
WEEK 2
LEERDOELEN
Kan in grote lijnen aangeven wat er te vinden is in de nieuwe Richtlijn probleemgedrag
Verenso uit 2018 (globaal doorkijken).
In de richtlijn staat beschreven dat goede zorg voor mensen met dementie begint bij het vormen en het
dragen van dezelfde visie. Deze richtlijn gaat in op wat probleemgedrag in houdt, behandelingen bij diverse
soorten probleemgedrag, medicatiebeleid, het organiseren van goede zorg en daarnaast ook hoe er
methodisch en multidisciplinair gewerkt kan worden. Deze richtlijn geeft diverse aanbevelingen die ertoe
uitnodigen om opgevolgd te worden.
Kan op structurele wijze probleemgedrag in kaart brengen en regisseren, zie hiertoe Bijlage
4A van de Richtlijn Probleemgedrag dementie voor verpleegkundigen.
INHOUD
WEEK 1
Leerdoelen ..................................................................................................................................................... 2
WEEK 2
Leerdoelen ..................................................................................................................................................... 4
WEEK 4
Leerdoelen ................................................................................................................................................... 13
WEEK 5
Leerdoelen ................................................................................................................................................... 17
WEEK 7
Leerdoelen ................................................................................................................................................... 21
WEEK 8
Leerdoelen ................................................................................................................................................... 35
,Ageing – Expertcollege
WEEK 1
LEERDOELEN
De 5 stappen omschrijven van Screening naar Zorgbehandelplan zoals omschreven in H4 van Klinisch
Redeneren bij Ouderen, Bakker (2015).
Er is een stappenplan om kwetsbaarheid van een patiënt te meten en te kijken welke preventieve
maatregelen er ingezet kunnen worden:
1. Screenen: het in kaart brengen van risicopopulaties voor een bepaalde aandoening of uitkomst. Er
zijn verschillende screeningsinstrumenten;
• Instrumenten voor ouderen met een verhoogd risico op functieverlies of overlijden:
o Identification of Seniors at Risk (ISAR)
o Hospital Admission Risk Profile (HarP)
• Instrumenten voor kwetsbare ouderen:
o Groningen Frailty Indicator
o Tilburg Frailty Indicator
o Easycar-TOS
• Instrumenten voor vallen, ondervoeding, delier en ADL-beperkingen:
o VMS-criteria
2. Comprehensive geriatric assessment (CGA): een multidisciplinair onderzoek dat de multipele
problemen van een oudere zo veel mogelijk opspoort, beschrijft en verklaart en de capaciteiten en
zorgbehoeften van de persoon onderzoekt, om zo te komen tot een gecoördineerd en integraal
zorgplan voor het individu. Hierbij wordt de problematiek globaal in kaart gebracht en er wordt
voornamelijk gekeken naar geriatrische problematiek. Dit kan onderverdeeld worden in 4 domeinen:
• Somatisch: ziekten, medicatie, incontinentie, pijn, decubitus en vallen.
• Psychisch: dementie, delier, depressie en afhankelijkheid van alcohol.
• Sociaal: sociaal netwerk, eenzaamheid, mantelzorg en coping.
• Functioneel: ADL, slapen, horen en zien.
Bij het afnemen van een CGA heeft zowel de verpleegkundige als de arts een rol hierin. De
verschillende meetinstrumenten die gebruikt kunnen worden voor een CGA zijn:
• Ziekenhuis: DEFENCE-zorgmodel, Easycare en InterRAI.
• Huisartsenpraktijk en wijk: GOUD, TraZAG, Easycare, FIT en Om U.
• Verpleeghuissetting: InterRAI.
3. Prioriteren en persoonlijke doelen formuleren: doelen worden samen met de patiënt opgesteld.
4. Diagnostisch geriatrisch assessment: onderzoek naar de achterliggende oorzaak van het probleem.
Daarbij wordt gekeken naar verstoring in de orgaansystemen, andere geriatrische problemen,
restcapaciteit en mogelijkheden voor zelfmanagement, persoonlijkheidskenmerken, sociale en
cognitieve functiekenmerken, levensloop en gebruik hulpmiddelen. Het doel is om etiologie te
achterhalen en samenhang tussen verschillende functie-kenmerken in kaart te brengen. Hierbij
worden ook fysieke metingen gedaan zoals bloeddruk meten, gewicht en hartslag. Loopsnelheid en
handknijpkracht meten is een indicatie voor restcapaciteit en kwetsbaarheid. Loopsnelheid hangt
samen met sneller overlijden (kwetsbaarheid) en handknijpkracht duit op sarcopenie en verlies
spiermassa (restcapaciteit). Er wordt ook een heteroanamnese afgenomen en gekeken naar de
mantelzorgbelasting.
5. Opstellen van een zorgbehandelplan: bekeken welke interventies er nodig zijn, wie welke
verantwoordelijkheid heeft en welke tijdsinvestering eraan vasthangt.
,Ageing – Expertcollege
Uitleggen wat Positieve Gezondheid en Positieve Geriatrie inhoudt en welke consequenties dit heeft voor
het verpleegkundig functioneren.
Positieve gezondheid: het vermogen van mensen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht
van fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven.
Positieve geriatrie: beschouwt vergankelijkheid, onzekerheid en eindigheid als natuurlijke kenmerken van
het bestaan. De gedachte achter de positieve geriatrie is om de oudere die te maken krijgen met
multimorbiditeit te helpen om welbevinden te blijven ervaren en zo optimaal mogelijk te functioneren op
lichamelijk, psychisch, emotioneel en sociaal gebied, los van de onzekerheden en beperkingen die er zijn.
Uitleggen wat de Toolkit kwetsbare ouderen inhoudt en weet hoe deze te gebruiken.
De Toolkit kwetsbare ouderen beschrijft een methode waarmee zorgverleners in de eerste lijn een omslag
kunnen maken naar proactieve evidence-based ouderenzorg. De toolkit geeft handvatten voor het
identificeren van mogelijk kwetsbare ouderen met behulp van dertien evidence-based zorgplannen. De
methode is onder ruim 3000 ouderen wetenschappelijk onderzocht. Ouderen die zorg volgens deze methode
ontvingen lieten na één jaar minder achteruitgang zien dan ouderen die de bestaande zorg ontvingen.
Uitleggen wat kwetsbaarheid is en dit toepassen in de praktijk.
Kwetsbaarheid: betreft vooral lichamelijke kwetsbaarheid, bijv. het bestaan van beperkingen in de
activiteiten van het dagelijks leven, maar omvat ook de psychische en sociale kwetsbaarheid. Het vergroot
de kans op negatieve gezondheidsuitkomsten, zoals multifunctieproblematiek, opname en overlijden.
• Cognitieve problemen • Onveilige leefomgeving
• 65+ • Lage SES
• Alleenstaande ouderen • Zorgmijders
• Multimorbiditeit • Polyfarmacie
• ADL afhankelijkheid
Bij vier criteria hebben ze een verhoogde kans op kwetsbaarheid. De smalle definitie van kwetsbaarheid
betreft vooral lichamelijke kwetsbaarheid, bijvoorbeeld het bestaan van beperkingen in activiteiten van het
dagelijks leven (ADL). De brede definitie omvat de lichamelijke kwetsbaarheid, maar ook de psychische en
sociale kwetsbaarheid.
Geriatrische reuzen (4 I’s): instabiliteit, immobiliteit, intellectuele achteruitgang en incontinentie.
, Ageing – Expertcollege
WEEK 2
LEERDOELEN
Kan in grote lijnen aangeven wat er te vinden is in de nieuwe Richtlijn probleemgedrag
Verenso uit 2018 (globaal doorkijken).
In de richtlijn staat beschreven dat goede zorg voor mensen met dementie begint bij het vormen en het
dragen van dezelfde visie. Deze richtlijn gaat in op wat probleemgedrag in houdt, behandelingen bij diverse
soorten probleemgedrag, medicatiebeleid, het organiseren van goede zorg en daarnaast ook hoe er
methodisch en multidisciplinair gewerkt kan worden. Deze richtlijn geeft diverse aanbevelingen die ertoe
uitnodigen om opgevolgd te worden.
Kan op structurele wijze probleemgedrag in kaart brengen en regisseren, zie hiertoe Bijlage
4A van de Richtlijn Probleemgedrag dementie voor verpleegkundigen.
