Ageing - Gerontologie
INHOUD
WEEK 1
Leerdoelen ..................................................................................................................................................... 2
WEEK 2
Leerdoelen ..................................................................................................................................................... 6
WEEK 3
Leerdoelen ................................................................................................................................................... 11
WEEK 4
Leerdoelen ................................................................................................................................................... 15
WEEK 5
Leerdoelen ................................................................................................................................................... 18
WEEK 6
Leerdoelen ................................................................................................................................................... 21
WEEK 7
Leerdoelen ................................................................................................................................................... 31
,Ageing - Gerontologie
Week 1
LEERDOELEN
De student kent veelgebruikte demografische termen
Dubbele vergrijzing: de toename van het aandeel ouder ouderen (80+) ten opzichte van alle ouderen (65+).
Groene druk: de verhouding tussen het aantal personen van 0-20 jaar en het aantal personen van 20-65 jaar.
Grijze druk: de verhouding tussen de aantal personen van boven de 65 en het aantal personen van 20-65
jaar.
Blue zones: plekken op de wereld waarbij de levensverwachting boven de 90 jaar. De inwoners worden daar
ook gezond en vitaal oud.
De student kan beschrijven wat de begrippen gerontologie en geriatrie betekenen, en wat het verschil is
tussen beiden
Gerontologie: wetenschap die zich bezighoudt met veroudering, maar in het bijzonder veroudering van
volgroeide wezens en de individuele sociale gevolgen van veroudering. De wetenschap die het ouder worden
van de mens bestudeert vanuit verschillende wetenschappelijke disciplines.
Geriatrie: de vorm van geneeskunde die zich richt op preventie, diagnostiek en behandeling van ziekten die
wat betreft hun oorzaak samenhangen met veroudering of in sterke mate worden beïnvloed door
veroudering. Focus op de kwetsbare ouderen met multimorbiditeit.
,Ageing - Gerontologie
De student kan algemene demografische trends beschrijven (waar is de meeste vergrijzing in Nederland
op regionaal gebied, en in de wereld, vergrijzing van de allochtone bevolking).
Bevolkingspercentage in 1900: Bevolkingspercentage in 2018:
• Jonger dan 20 jaar > 44% • Jonger dan 20 jaar > 22%
• 65-80 jaar > 6% • 65-80 jaar > 19%
• 80 jaar en ouder > 0,7% • 80 jaar en ouder > 4,5%
De gevolgen van de vergrijzing in de periode 1900-2018 zijn ook zichtbaar in de veranderde vorm van de
leeftijdsopbouw: van een echte piramide met een brede basis aan kinderen naar een ui-vorm met veel meer
ouderen.
Binnen Nederland zijn er grote verschillen tussen gemeenten in de mate van vergrijzing. De sterkst vergrijsde
gemeenten zijn vooral de zogenoemde villadorpen zoals Bloemendaal en Wassenaar, stedelijke
randgemeenten zoals Amstelveen en Rijswijk, en vele krimpgemeenten in Groningen, Limburg en Zeeland.
De minst vergrijsde gemeenten zijn vooral de relatief recent gevormde gemeenten in Flevoland, de diverse
universiteitssteden en groeikernen zoals Nieuwegein en Zoetermeer. De gemeente Laren in Noord-Holland
kent met 9,9 procent het hoogste en Urk met 1,9 procent het laagste percentage 80-plussers.
Percentage 65+ in 2035 Percentage 65+ in 1996
, Ageing - Gerontologie
Internationaal gezien is Japan het meest vergrijsde land met 26 procent 65-plussers en bijna 8 procent 80-
plussers (zie tabel). Daarna volgen vooral Zuid-Europese landen. Wereldwijd is ruim 8 procent van de
bevolking 65 jaar of ouder en minder dan 2 procent 80 jaar of ouder. Europa is het meest vergrijsde en Afrika
het minst vergrijsde continent. Het minst vergrijsde land is Qatar.
Vergrijzing onder migranten: er zijn in verhouding minder ouderen allochtonen ten opzichte van de
autochtonen. Allochtonen ouderen blijven langer thuis wonen i.v.m. verzorgen van eigen familie. Immigratie
(babyboom) later op gang gekomen.
Kwaliteit van leven: stel de vraag; ‘Geef een cijfer aan je leven?’. Ouderen geven niet per se een lager cijfer
aan de kwaliteit van leven dan jongeren. Ze hechten waarde aan sociale contacten enz. i.p.v. lichamelijke
problematieken. Multiproblematiek heeft gevolg op het ervaren van kwaliteit van leven.
De student herkent actuele ontwikkelingen in de ouderenzorg
• Oud word je thuis.
• Veranderende zorgprofessional.
• Cliënt heeft regie, zelfmanagement.
• Diversiteit kleurt zorg.
• Technologie heeft de toekomst.
• Stijgende kosten ouderenzorg en tekorten (vooral krimpgebieden).
• Overheid verbindt en faciliteert (participatie samenleving).
• Nieuw begrip gezondheid: zeker voor ouderen.
• Opkomst netwerken.
• Leeftijdsvriendelijkheid: dementievriendelijk, Age Friendly City (Amsterdam & Den Haag) en
seniorvriendelijk ziekenhuis.
INHOUD
WEEK 1
Leerdoelen ..................................................................................................................................................... 2
WEEK 2
Leerdoelen ..................................................................................................................................................... 6
WEEK 3
Leerdoelen ................................................................................................................................................... 11
WEEK 4
Leerdoelen ................................................................................................................................................... 15
WEEK 5
Leerdoelen ................................................................................................................................................... 18
WEEK 6
Leerdoelen ................................................................................................................................................... 21
WEEK 7
Leerdoelen ................................................................................................................................................... 31
,Ageing - Gerontologie
Week 1
LEERDOELEN
De student kent veelgebruikte demografische termen
Dubbele vergrijzing: de toename van het aandeel ouder ouderen (80+) ten opzichte van alle ouderen (65+).
Groene druk: de verhouding tussen het aantal personen van 0-20 jaar en het aantal personen van 20-65 jaar.
Grijze druk: de verhouding tussen de aantal personen van boven de 65 en het aantal personen van 20-65
jaar.
Blue zones: plekken op de wereld waarbij de levensverwachting boven de 90 jaar. De inwoners worden daar
ook gezond en vitaal oud.
De student kan beschrijven wat de begrippen gerontologie en geriatrie betekenen, en wat het verschil is
tussen beiden
Gerontologie: wetenschap die zich bezighoudt met veroudering, maar in het bijzonder veroudering van
volgroeide wezens en de individuele sociale gevolgen van veroudering. De wetenschap die het ouder worden
van de mens bestudeert vanuit verschillende wetenschappelijke disciplines.
Geriatrie: de vorm van geneeskunde die zich richt op preventie, diagnostiek en behandeling van ziekten die
wat betreft hun oorzaak samenhangen met veroudering of in sterke mate worden beïnvloed door
veroudering. Focus op de kwetsbare ouderen met multimorbiditeit.
,Ageing - Gerontologie
De student kan algemene demografische trends beschrijven (waar is de meeste vergrijzing in Nederland
op regionaal gebied, en in de wereld, vergrijzing van de allochtone bevolking).
Bevolkingspercentage in 1900: Bevolkingspercentage in 2018:
• Jonger dan 20 jaar > 44% • Jonger dan 20 jaar > 22%
• 65-80 jaar > 6% • 65-80 jaar > 19%
• 80 jaar en ouder > 0,7% • 80 jaar en ouder > 4,5%
De gevolgen van de vergrijzing in de periode 1900-2018 zijn ook zichtbaar in de veranderde vorm van de
leeftijdsopbouw: van een echte piramide met een brede basis aan kinderen naar een ui-vorm met veel meer
ouderen.
Binnen Nederland zijn er grote verschillen tussen gemeenten in de mate van vergrijzing. De sterkst vergrijsde
gemeenten zijn vooral de zogenoemde villadorpen zoals Bloemendaal en Wassenaar, stedelijke
randgemeenten zoals Amstelveen en Rijswijk, en vele krimpgemeenten in Groningen, Limburg en Zeeland.
De minst vergrijsde gemeenten zijn vooral de relatief recent gevormde gemeenten in Flevoland, de diverse
universiteitssteden en groeikernen zoals Nieuwegein en Zoetermeer. De gemeente Laren in Noord-Holland
kent met 9,9 procent het hoogste en Urk met 1,9 procent het laagste percentage 80-plussers.
Percentage 65+ in 2035 Percentage 65+ in 1996
, Ageing - Gerontologie
Internationaal gezien is Japan het meest vergrijsde land met 26 procent 65-plussers en bijna 8 procent 80-
plussers (zie tabel). Daarna volgen vooral Zuid-Europese landen. Wereldwijd is ruim 8 procent van de
bevolking 65 jaar of ouder en minder dan 2 procent 80 jaar of ouder. Europa is het meest vergrijsde en Afrika
het minst vergrijsde continent. Het minst vergrijsde land is Qatar.
Vergrijzing onder migranten: er zijn in verhouding minder ouderen allochtonen ten opzichte van de
autochtonen. Allochtonen ouderen blijven langer thuis wonen i.v.m. verzorgen van eigen familie. Immigratie
(babyboom) later op gang gekomen.
Kwaliteit van leven: stel de vraag; ‘Geef een cijfer aan je leven?’. Ouderen geven niet per se een lager cijfer
aan de kwaliteit van leven dan jongeren. Ze hechten waarde aan sociale contacten enz. i.p.v. lichamelijke
problematieken. Multiproblematiek heeft gevolg op het ervaren van kwaliteit van leven.
De student herkent actuele ontwikkelingen in de ouderenzorg
• Oud word je thuis.
• Veranderende zorgprofessional.
• Cliënt heeft regie, zelfmanagement.
• Diversiteit kleurt zorg.
• Technologie heeft de toekomst.
• Stijgende kosten ouderenzorg en tekorten (vooral krimpgebieden).
• Overheid verbindt en faciliteert (participatie samenleving).
• Nieuw begrip gezondheid: zeker voor ouderen.
• Opkomst netwerken.
• Leeftijdsvriendelijkheid: dementievriendelijk, Age Friendly City (Amsterdam & Den Haag) en
seniorvriendelijk ziekenhuis.
