Inhoudsopgave
Week 1:
- Handelingsgerichte Diagnos1ek in Jeugdhulp.
o Hoofdstuk 3. Intakefase
o Hoofdstuk 4. Strategiefase
o Hoofstuk 9. Verslaglegging, paragraaf 9.1-9.3
- Handboek Psychodiagnos1ek voor de hulpverlening aan kinderen en adolescenten.
o Hoofdstuk 4. Het psychodiagnos?sch interview met ouders, kinderen en
adolescenten
Week 2:
- Handelingsgerichte Diagnos1ek in Jeugdhulp.
o Hoofdstuk 5. Onderzoeksfase
- Handboek Psychodiagnos1ek voor de hulpverlening aan kinderen en adolescenten.
o Hoofdstuk 7: paragraaf 6 en 7
- Psychodiagnos1ek van nul tot zes jaar. Ontwikkeling, testgebruik en casuïs1ek.
o Hoofdstuk 2: Het diagnos?sch interview.
Week 3:
- Handelingsgerichte Diagnos1ek in Jeugdhulp.
o Hoofdstuk 6. Integra?e- en aanbevelingsfase
- Handboek Psychodiagnos1ek voor de hulpverlening aan kinderen en adolescenten.
o Hoofdstuk 6. Achtergronden en gebruik van vragenlijsten voor emo?onele en
gedragsproblemen
o Hoofdstuk 7: paragraaf 8 en 9
Week 4:
- Handelingsgerichte Diagnos1ek in Jeugdhulp.
o Hoofdstuk 7. Adviesfase
o Hoofdstuk 10. Een vraag naar classifica?e
- Commentary: Are we over-pathologising young people's mental health? Locked inside our
own building–on disorderism and the need to deflate our language.
Week 6:
- Methoden en technieken van gedragstherapie bij kinderen en jeugdigen.
o Hoofdstuk 2. Gedragsassessment en psychodiagnos?ek bij kinderen
- Denk goed voel je goed. Werkboek cogni?eve gedragstherapie voor kinderen en jongeren.
o Hoofdstuk 1
o Hoofdstuk 6
Week 7
- Handboek voor Integra1eve Psychotherapie. De tweestoelendialoog voor innerlijk conflict
- Handboek Kinder- en jeugdpsychiatrie Hutsebaut, J. (2022).
o H29. Persoonlijkheidsstoornissen
- Hechten. Menselijke emo?es, rela?es en ontwikkeling. De fundamenten van emo?onele
ontwikkeling: de rela?e tussen gehechtheid, veerkracht en coping.
1
, Samenva9ng literatuur
Week 1
Handelingsgerichte diagnos3ek in jeugdhulp
Hoofdstuk 3 Intakefase
Voorafgaand aan de intakefase is er de aanmelding
- Is HGD nodig? à is van meerwaarde om een vraag te beantwoorden of een beslissing te
nemen, als een gezamenlijke kijk op de situa?e ontbreekt
- Casus kan door naar de intakefase als aan 4 voorwaarden is voldaan:
1. Is de hulpvraag inhoudelijk op de juiste plek? à opgroei- en/of opvoedproblema?ek en
instelling of professionals kan vraag beantwoorden
2. Is diagnos?ek nodig om de situa?e te begrijpen en om een interven?e te kiezen? à
ontbrekende informa?e voor opstellen plan
3. Is de professional voldoende gekwalificeerd om de vraag te beantwoorden? à vereiste
deskundigheid en beroepsregistra?es
4. Zijn de gezagsposi?es van betrokkenen conform beroepsethische regels? à heldere
gezagsposi?es ouders en toestemming van hen
Intakefase heea 3 doelen:
1. Starten van de samenwerkingsrela?e met cliënten en andere betrokkenen
2. Verzamelen van informa?e om hulpvragen te beantwoorden en een plan te maken
3. Maken van werkafspraken: Hoe gaan we samen verder? Wie doet wat, waarom, hoe en
wanneer?
Intakegesprek draagt bij aan therapeu?sche waarde van HGD à door perspec?ef van betrokkenen
mee nemen komen ze in een ‘reflec?eve stand’, waarbij ze meedenken aan verklaringen en
oplossingen
Soms bij intake al bekend dat aanvullend onderzoek nodig is, dan belangrijk om het eens te worden
over het nut, de noodzaak en het doel van het onderzoek en mogelijke consequen?es van bepaalde
uitkomsten à als-dan-redenering à ouders zijn dan goed geïnformeerd
In intakefase staat de rol van samenwerkingspartner voorop:
- Ac?ef opzoek naar theorie van betrokkenen
- Vanuit expertrol dingen voorleggen, uitleggen en doorvragen
7 stappen in intakefase die een leidraad zijn en chronisch doorlopen moet worden
Stap 1: Voorbereiden intakegesprek
Kri?sch doornemen van dossier
- Posi?eve en problema?sche aspecten arceren
- Noteren wat je al weet en wat je nog meer wil weten
- Relevante beschikbare informa?e opvragen (bij wie, waarom, welke, hoe)
- Systema?sche dossieranalyse verkort het intakegesprek à alleen checken of bekende
informa?e klopt en of er aanvullingen zijn
In overleg besluiten wie samenwerkingspartners zijn
- Wie, waar, doelen en hoe lang gesprek
- Liefst alle betrokkenen tegelijker?jd in intakegesprek; een gezamenlijk intakegesprek, tenzij …
- Apart intakegesprek als er een conflict is tussen betrokkenen (heaige emo?es of geen
toestemming)
- Monodisciplinair als het kan, mul?disciplinair als het moet
2
, o Afwegen wie direct betrokken moet zijn bij intakegesprek en wie indirect
Ook kinderen ac?ef in de intakefase
- Unieke visie, die opvoeders vaak niet weten
- Kan direct: kind is aanwezig bij gesprek (of deel ervan)
- Kan indirect: ouder betrekt visie van kind
- Moet voldaan worden aan criteria, zoals kind mening laten geven, respecteren van diens
privacy, posi?eve sfeer en gevolgen van gesprek moeten steunend zijn
Kan handig zijn om een beves?ging van het overleg te geven, waarin ook wordt vermeld wie er
allemaal bij zullen zijn en wat ze kunnen verwachten/wat de doelen zijn, zodat ze zich ook kunnen
voorbereiden
Stap 2: Start: bespreek aanmeldreden, hulpvragen, wensen en verwach@ngen
Aanmeldreden en hulpvraag
- Aanmeldreden bevat de gedragingen en situa?es die het kind en/of zijn opvoeders als
zorgelijk of problema?sch ervaren met een daaraan gekoppelde hulpvraag
- Hulpvraag betrea het soort hulp waar cliënten behoeae aan hebben, in rela?e tot het
probleem
o Kan onderkennende, verklarende, veranderingsgerichte, adviesgerichte en/of
evaluerende vraag zijn
- Vraag ook waarom ze die vragen hebben en waarom ze dat willen weten
Vraag naar mo?even van cliënten
- Waarom nu kind aanmelden en niet eerder
- Wat willen zij bereiken
- Zijn de mo?even bekend, dan kan hun reac?es daaraan relateren en inschanen hoe
betrouwbaar hun informa?e is
Wensen voor en verwach?ngen van het traject
- Verwach?ngen moeten heel helder zijn à kan meteen bijgesteld worden
o Rol van professional
o Eigen rol
o Uitkomsten van traject
o Beslissingsbevoegdheid betrokkenen
o Tijdpad
- Vertel wat je wel en niet kan doen als een vraag irreëel is
- Door misverstanden direct recht te zenen, voorkom je conflicten ?jdens de volgende fase
- Leg mogelijk andere uitkomsten alvast voor, zodat je weet hoe uitkomsten ontvangen zullen
worden
- Door te vragen naar wat in de adviesfase goed nieuws en slecht nieuws zou zijn, kom je
achter impliciete wensen en verwach?ngen
Stap 3: Posi@eve en nega@eve aspecten (overzicht): wat gaat al goed en wat kan/moet nog beter?
Verzamelen van relevante informa?e over het func?oneren van het kind
- Vraag eerst naar posi?eve aspecten en daarna de problema?sche aspecten
- In welke situa?es die zich voordoen
- Vraag naar concrete voorbeelden
Posi?eve aspecten en sterke kanten
- In welke situa?es lukt het kind wel om gewenst gedrag te tonen à opvoeder biedt
waarschijnlijk wat het kind nodig heea
3
, - Door te starten met het posi?eve maak je een preqge start
- Kan ook opgenomen worden in een doel
Problema?sche aspecten
- Klachtenanalyse draagt bij aan het specificeren van de hulpvraag
- Vragen naar de beleving en ervaring van betrokkenen en cliënten
- Een zorg of klacht is subjec?ef à niet alleen focussen op beleving, maar ook op interac?es
Klacht, zorg of probleem moet goed uitgevraagd worden à doorvragen op ervaring van opvoeder en
naar concreet gedrag
Wanneer geen voorbeelden worden bedacht, kan een registra?eopdracht helpen à registreren van
gedrag (context, frequen?e, intensiteit) voor 2 weken (ook goed gedrag)
Bekijk situa?e vanuit verschillende perspec?even
- Ideografisch perspec?ef: ontwikkeling van kind relateren aan zichzelf, in uiteenlopende
omgevingen en situa?es en op verschillende ?jds?ppen (wat kan het kind op school wel en
thuis niet) à beschrijvingen van gedrag door de jaren heen
- Nomothe?sch perspec?ef: ontwikkeling vergelijken met andere kinderen in dezelfde situa?e
en van dezelfde leeaijd en sekse à door screeningslijsten
Bij veel uiteenlopende klachten, problemen of zorgen, moet in overleg met cliënten geprioriteerd en
gefocust worden à welk probleem (max 3) moet op de voorgrond staan op dit moment en in dit
traject
Stap 4: Verklaringen (inzicht): hoe kun je de situa@e begrijpen?
Allerlei samenhangende factoren dragen bij aan problemen in de ontwikkeling en het func?oneren
van kinderen
- Verzamel informa?e over factoren die mogelijk van invloed zijn op de situa?e
o Hoe is het probleem ontstaan en hoe komt het dat het er nog is?
- Opvaqngen van betrokkenen zijn belangrijk om hun theorie te begrijpen à vragen naar
verklaringen van cliënten zelf en wat daaraan gedaan kan worden
- Ook belangrijk om opvaqngen van het sociale en steunende netwerk te benunen
o Ze hebben vaak goede ideeën over wat er aan de hand is en wat zou kunnen helpen
Verkennen van mogelijke verklaringen; 4 aandachtspunten:
1. Help de betrokkenen extern en intern te anribueren
- Verklaringen kunnen intern (‘ik ben …’) of extern zijn (‘leraar is jong’; andere de schuld geven)
- Als cliënten alleen extern anribueren, dan ombuigen naar intern à wat heea kind nodig van
ouders (een stel-dat … - vraag helpt daarbij)
- Dus ook benoemen dat de aanpak op ouders gaat richten
2. Inventariseer zowel problema?sche als posi?eve factoren
- Wat zou bijdragen kunnen hebben aan het ontstaan van een situa?e
- Wat zou bijdragen aan een posi?eve situa?e
- Kan al mogelijke verbanden bespreken en uinekenen à hoe denken cliënten dat iets
samenhangt
3. Verken de voorgeschiedenis
- Ontwikkelingsverloop van kind
o Welke bijzonderheden waren er, wanneer en hoelang duurde dat à ernst
o Levenslijn tekenen kan helpen om te zien hoe het verleden invloed kan hebben op
het heden
- Hulpverleningsgeschiedenis
o Als eerder diagnos?ek is verricht à conclusies en mening van cliënten
4
Week 1:
- Handelingsgerichte Diagnos1ek in Jeugdhulp.
o Hoofdstuk 3. Intakefase
o Hoofdstuk 4. Strategiefase
o Hoofstuk 9. Verslaglegging, paragraaf 9.1-9.3
- Handboek Psychodiagnos1ek voor de hulpverlening aan kinderen en adolescenten.
o Hoofdstuk 4. Het psychodiagnos?sch interview met ouders, kinderen en
adolescenten
Week 2:
- Handelingsgerichte Diagnos1ek in Jeugdhulp.
o Hoofdstuk 5. Onderzoeksfase
- Handboek Psychodiagnos1ek voor de hulpverlening aan kinderen en adolescenten.
o Hoofdstuk 7: paragraaf 6 en 7
- Psychodiagnos1ek van nul tot zes jaar. Ontwikkeling, testgebruik en casuïs1ek.
o Hoofdstuk 2: Het diagnos?sch interview.
Week 3:
- Handelingsgerichte Diagnos1ek in Jeugdhulp.
o Hoofdstuk 6. Integra?e- en aanbevelingsfase
- Handboek Psychodiagnos1ek voor de hulpverlening aan kinderen en adolescenten.
o Hoofdstuk 6. Achtergronden en gebruik van vragenlijsten voor emo?onele en
gedragsproblemen
o Hoofdstuk 7: paragraaf 8 en 9
Week 4:
- Handelingsgerichte Diagnos1ek in Jeugdhulp.
o Hoofdstuk 7. Adviesfase
o Hoofdstuk 10. Een vraag naar classifica?e
- Commentary: Are we over-pathologising young people's mental health? Locked inside our
own building–on disorderism and the need to deflate our language.
Week 6:
- Methoden en technieken van gedragstherapie bij kinderen en jeugdigen.
o Hoofdstuk 2. Gedragsassessment en psychodiagnos?ek bij kinderen
- Denk goed voel je goed. Werkboek cogni?eve gedragstherapie voor kinderen en jongeren.
o Hoofdstuk 1
o Hoofdstuk 6
Week 7
- Handboek voor Integra1eve Psychotherapie. De tweestoelendialoog voor innerlijk conflict
- Handboek Kinder- en jeugdpsychiatrie Hutsebaut, J. (2022).
o H29. Persoonlijkheidsstoornissen
- Hechten. Menselijke emo?es, rela?es en ontwikkeling. De fundamenten van emo?onele
ontwikkeling: de rela?e tussen gehechtheid, veerkracht en coping.
1
, Samenva9ng literatuur
Week 1
Handelingsgerichte diagnos3ek in jeugdhulp
Hoofdstuk 3 Intakefase
Voorafgaand aan de intakefase is er de aanmelding
- Is HGD nodig? à is van meerwaarde om een vraag te beantwoorden of een beslissing te
nemen, als een gezamenlijke kijk op de situa?e ontbreekt
- Casus kan door naar de intakefase als aan 4 voorwaarden is voldaan:
1. Is de hulpvraag inhoudelijk op de juiste plek? à opgroei- en/of opvoedproblema?ek en
instelling of professionals kan vraag beantwoorden
2. Is diagnos?ek nodig om de situa?e te begrijpen en om een interven?e te kiezen? à
ontbrekende informa?e voor opstellen plan
3. Is de professional voldoende gekwalificeerd om de vraag te beantwoorden? à vereiste
deskundigheid en beroepsregistra?es
4. Zijn de gezagsposi?es van betrokkenen conform beroepsethische regels? à heldere
gezagsposi?es ouders en toestemming van hen
Intakefase heea 3 doelen:
1. Starten van de samenwerkingsrela?e met cliënten en andere betrokkenen
2. Verzamelen van informa?e om hulpvragen te beantwoorden en een plan te maken
3. Maken van werkafspraken: Hoe gaan we samen verder? Wie doet wat, waarom, hoe en
wanneer?
Intakegesprek draagt bij aan therapeu?sche waarde van HGD à door perspec?ef van betrokkenen
mee nemen komen ze in een ‘reflec?eve stand’, waarbij ze meedenken aan verklaringen en
oplossingen
Soms bij intake al bekend dat aanvullend onderzoek nodig is, dan belangrijk om het eens te worden
over het nut, de noodzaak en het doel van het onderzoek en mogelijke consequen?es van bepaalde
uitkomsten à als-dan-redenering à ouders zijn dan goed geïnformeerd
In intakefase staat de rol van samenwerkingspartner voorop:
- Ac?ef opzoek naar theorie van betrokkenen
- Vanuit expertrol dingen voorleggen, uitleggen en doorvragen
7 stappen in intakefase die een leidraad zijn en chronisch doorlopen moet worden
Stap 1: Voorbereiden intakegesprek
Kri?sch doornemen van dossier
- Posi?eve en problema?sche aspecten arceren
- Noteren wat je al weet en wat je nog meer wil weten
- Relevante beschikbare informa?e opvragen (bij wie, waarom, welke, hoe)
- Systema?sche dossieranalyse verkort het intakegesprek à alleen checken of bekende
informa?e klopt en of er aanvullingen zijn
In overleg besluiten wie samenwerkingspartners zijn
- Wie, waar, doelen en hoe lang gesprek
- Liefst alle betrokkenen tegelijker?jd in intakegesprek; een gezamenlijk intakegesprek, tenzij …
- Apart intakegesprek als er een conflict is tussen betrokkenen (heaige emo?es of geen
toestemming)
- Monodisciplinair als het kan, mul?disciplinair als het moet
2
, o Afwegen wie direct betrokken moet zijn bij intakegesprek en wie indirect
Ook kinderen ac?ef in de intakefase
- Unieke visie, die opvoeders vaak niet weten
- Kan direct: kind is aanwezig bij gesprek (of deel ervan)
- Kan indirect: ouder betrekt visie van kind
- Moet voldaan worden aan criteria, zoals kind mening laten geven, respecteren van diens
privacy, posi?eve sfeer en gevolgen van gesprek moeten steunend zijn
Kan handig zijn om een beves?ging van het overleg te geven, waarin ook wordt vermeld wie er
allemaal bij zullen zijn en wat ze kunnen verwachten/wat de doelen zijn, zodat ze zich ook kunnen
voorbereiden
Stap 2: Start: bespreek aanmeldreden, hulpvragen, wensen en verwach@ngen
Aanmeldreden en hulpvraag
- Aanmeldreden bevat de gedragingen en situa?es die het kind en/of zijn opvoeders als
zorgelijk of problema?sch ervaren met een daaraan gekoppelde hulpvraag
- Hulpvraag betrea het soort hulp waar cliënten behoeae aan hebben, in rela?e tot het
probleem
o Kan onderkennende, verklarende, veranderingsgerichte, adviesgerichte en/of
evaluerende vraag zijn
- Vraag ook waarom ze die vragen hebben en waarom ze dat willen weten
Vraag naar mo?even van cliënten
- Waarom nu kind aanmelden en niet eerder
- Wat willen zij bereiken
- Zijn de mo?even bekend, dan kan hun reac?es daaraan relateren en inschanen hoe
betrouwbaar hun informa?e is
Wensen voor en verwach?ngen van het traject
- Verwach?ngen moeten heel helder zijn à kan meteen bijgesteld worden
o Rol van professional
o Eigen rol
o Uitkomsten van traject
o Beslissingsbevoegdheid betrokkenen
o Tijdpad
- Vertel wat je wel en niet kan doen als een vraag irreëel is
- Door misverstanden direct recht te zenen, voorkom je conflicten ?jdens de volgende fase
- Leg mogelijk andere uitkomsten alvast voor, zodat je weet hoe uitkomsten ontvangen zullen
worden
- Door te vragen naar wat in de adviesfase goed nieuws en slecht nieuws zou zijn, kom je
achter impliciete wensen en verwach?ngen
Stap 3: Posi@eve en nega@eve aspecten (overzicht): wat gaat al goed en wat kan/moet nog beter?
Verzamelen van relevante informa?e over het func?oneren van het kind
- Vraag eerst naar posi?eve aspecten en daarna de problema?sche aspecten
- In welke situa?es die zich voordoen
- Vraag naar concrete voorbeelden
Posi?eve aspecten en sterke kanten
- In welke situa?es lukt het kind wel om gewenst gedrag te tonen à opvoeder biedt
waarschijnlijk wat het kind nodig heea
3
, - Door te starten met het posi?eve maak je een preqge start
- Kan ook opgenomen worden in een doel
Problema?sche aspecten
- Klachtenanalyse draagt bij aan het specificeren van de hulpvraag
- Vragen naar de beleving en ervaring van betrokkenen en cliënten
- Een zorg of klacht is subjec?ef à niet alleen focussen op beleving, maar ook op interac?es
Klacht, zorg of probleem moet goed uitgevraagd worden à doorvragen op ervaring van opvoeder en
naar concreet gedrag
Wanneer geen voorbeelden worden bedacht, kan een registra?eopdracht helpen à registreren van
gedrag (context, frequen?e, intensiteit) voor 2 weken (ook goed gedrag)
Bekijk situa?e vanuit verschillende perspec?even
- Ideografisch perspec?ef: ontwikkeling van kind relateren aan zichzelf, in uiteenlopende
omgevingen en situa?es en op verschillende ?jds?ppen (wat kan het kind op school wel en
thuis niet) à beschrijvingen van gedrag door de jaren heen
- Nomothe?sch perspec?ef: ontwikkeling vergelijken met andere kinderen in dezelfde situa?e
en van dezelfde leeaijd en sekse à door screeningslijsten
Bij veel uiteenlopende klachten, problemen of zorgen, moet in overleg met cliënten geprioriteerd en
gefocust worden à welk probleem (max 3) moet op de voorgrond staan op dit moment en in dit
traject
Stap 4: Verklaringen (inzicht): hoe kun je de situa@e begrijpen?
Allerlei samenhangende factoren dragen bij aan problemen in de ontwikkeling en het func?oneren
van kinderen
- Verzamel informa?e over factoren die mogelijk van invloed zijn op de situa?e
o Hoe is het probleem ontstaan en hoe komt het dat het er nog is?
- Opvaqngen van betrokkenen zijn belangrijk om hun theorie te begrijpen à vragen naar
verklaringen van cliënten zelf en wat daaraan gedaan kan worden
- Ook belangrijk om opvaqngen van het sociale en steunende netwerk te benunen
o Ze hebben vaak goede ideeën over wat er aan de hand is en wat zou kunnen helpen
Verkennen van mogelijke verklaringen; 4 aandachtspunten:
1. Help de betrokkenen extern en intern te anribueren
- Verklaringen kunnen intern (‘ik ben …’) of extern zijn (‘leraar is jong’; andere de schuld geven)
- Als cliënten alleen extern anribueren, dan ombuigen naar intern à wat heea kind nodig van
ouders (een stel-dat … - vraag helpt daarbij)
- Dus ook benoemen dat de aanpak op ouders gaat richten
2. Inventariseer zowel problema?sche als posi?eve factoren
- Wat zou bijdragen kunnen hebben aan het ontstaan van een situa?e
- Wat zou bijdragen aan een posi?eve situa?e
- Kan al mogelijke verbanden bespreken en uinekenen à hoe denken cliënten dat iets
samenhangt
3. Verken de voorgeschiedenis
- Ontwikkelingsverloop van kind
o Welke bijzonderheden waren er, wanneer en hoelang duurde dat à ernst
o Levenslijn tekenen kan helpen om te zien hoe het verleden invloed kan hebben op
het heden
- Hulpverleningsgeschiedenis
o Als eerder diagnos?ek is verricht à conclusies en mening van cliënten
4
