Samenvatting inleiding materieel strafrecht

Materieel strafrecht hoorcollege 1: structuur van een
strafbepaling en opzet

Rechterlijk beslissingsmodel: de materiële vragen (de hoofdvragen), art.
350, 351 en 352 Sv

1. kan het ten laste gelegde feit worden bewezen
-nee? Vrijspraak 352 lid 1 Sv
-ja? Door naar vraag 2
! hier worden de bestanddelen behandeld en bewezen
2. kan het ten laste gelegde feit worden gekwalificeerd?
-nee? OVAR (ontslag van alle rechtsvervolging) 352 lid 2 Sv
-ja? Door naar vraag 3
3. is de verdachte strafbaar? (strafuitsluitingsgrond)
-nee? OVAR 352 lid 2 Sv
-ja? Door naar vraag 4
! hier worden de elementen behandeld
4. wordt een straf of maatregel opgelegd?
-nee? Rechterlijk pardon, 9a Sr rechter veroordeeld je, maar legt geen straf
op
-ja? Straf of maatregel

De structuur van een strafbaar feit
-wanneer is iets strafbaar?

1. menselijke gedraging: een actief handelen of een nalaten
2. wettelijke delictsomschrijving
 bestanddelen (geschreven): hij, opzettelijk, een ander, leven, berooft
 de kwalificatie: doodslag
 de strafmaat: max. 25 jaar gevangenisstraf
3. elementen (ongeschreven)
 wederrechtelijkheid
 schuld (verwijtbaarheid)

! een element kan promoveren tot bestanddeel, wanneer het in de
delictsomschrijving staat genoemd

Voorbeeld met art. 287 Sr
-‘’hij die opzettelijk een ander van het leven berooft, wordt, als schuldig aan
doodslag, gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vijftien jaren of
geldboete van de vijfde categorie’’

-bestanddelen (geschreven): opzettelijk, een ander, leven, berooft
-de kwalificatie: doodslag
-de strafmaat: max. 25 jaar gevangenisstraf

Voorbeeld met art. 350 Sr
-‘’hij die opzettelijk en wederrechtelijk enig goed dat geheel ten dele aan een
ander toebehoort, vernielt, beschadigt, onbruikbaar maakt of wegmaakt, wordt
gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of geldboete van de
vierde categorie’’




Pagina 1 van 25

,-bestanddelen: opzettelijk, wederrechtelijk, enig goed, aan een ander toebehoort,
vernielt
-de kwalificatie: vernieling
-de strafmaat: max. 2 jaar gevangenisstraf

Bestanddelen

 objectieve bestanddelen
 alle overige bestanddelen
 subjectieve bestanddelen
 opzet: bijv. doodslag
 schuld: bijv. dood door schuld

! de lichtste vorm van opzet (voorwaardelijk opzet) licht dichtbij de zwaarste
vorm van schuld (roekeloosheid)

Handelen met voorwaardelijk opzet (lichtste vorm van opzet)
-het bewust aanvaarden van de aanmerkelijke kans

 aanmerkelijke kans (risico-component)
-ervaringsregels? Onderzoek?
-is de kans naar algemene ervaringsregels aanmerkelijk
-afhankelijk van de aard van de gedraging en de omstandigheden
waaronder deze is verricht
-reëel/ niet onwaarschijnlijk
 bewust (kenniscomponent) (bijna altijd wordt hier aan voldaan)
-‘weten’, een normaal denkend mens?
-feit van algemene bekendheid behoudens contra-indicaties
 aanvaarden (wilscomponent)
-‘willen’: uiterlijke verschijningsvorm is daarbij van belang
-aanvaarden/ toch doorgaan met inzetten van/ niet stoppen met het
gedrag/ gevolgen op de koop toenemen, waardoor het gevolg zal intreden

Verschillende gradaties van opzet (van zwaar naar licht)
-opzet als bedoeling: hierbij heeft de dader de expliciete intentie om een bepaald
gevolg te veroorzaken
-zekerheidsbewustzijn: de dader beoogt het gevolg niet, maar hij ziet het gevolg
als noodzakelijk verbonden aan zijn gedraging
-waarschijnlijkheidsbewustzijn: als het intreden van een niet primair gewild
gevolg normaal gesproken niet uit zal blijven
-mogelijkheidsbewustzijn= voorwaardelijk opzet

‘de verdachte aanvaardt bewust de aanmerkelijke kans dat een gevolg intreedt,
het moet gaan om een kans die naar algemene ervaringsregels aanmerkelijk is te
achten’

! voorwaardelijk opzet is voldoende om de meeste gevallen van in de
wet genoemde opzetvormen te bewijzen, we kennend de volgende opzet
bestanddelen:

 ‘opzettelijk’ (bijv. art. 287 Sr)  voorwaardelijk opzet is in dit geval
voldoende



Pagina 2 van 25

,  ‘ingeblikt opzet’ (bijv. art. 300 lid 1 Sr)  voorwaardelijk opzet is in dit
geval voldoende
 ‘weten dat…’ (bijv. art. 416 lid 1 Sr)  voorwaardelijk opzet is meestal
voldoende
 ‘oogmerk’  voorwaardelijk opzet is in dit geval niet voldoende



Voorbeeld van actualiteit
-afgesproken ontmoeting tussen verdachte+ medeverdachte enerzijds en
slachtoffer anderzijds
-achtergrond: medeverdachte en slachtoffer hadden een conflict over geld
-slachtoffer had een zwaard bij zich
-verdachte heeft met een vuurwapen één kogel op slachtoffer afgeschoten
-de kogel heeft slachtoffer aan de buitenkant van het linker bovenbeen geraakt
-slachtoffer is overleden als gevolg van bloedverlies

uitspraak: de gedragingen van verdachte kunnen naar hun uiterlijke
verschijningsvorm worden aangemerkt als zozeer op de dood van slachtoffer
gericht dat het niet anders kan zijn geweest dan dat verdachte de aanmerkelijke
kans op dat gevolg bewust heeft aanvaard

Waarop moet het opzet zijn gericht?

 hoofdregel: het opzet van de dader moet zijn gericht op alles wat in de
delictsomschrijving na het ‘opzetbestanddeel’ staat
 uitzonderingen:
1. opzettelijk en bijv. wederrechtelijk (bijv. art. 350 Sr: opzet hoeft alleen
te zijn gericht op het vernielen van een goed van een ander en dus niet op
het feit dat dit ‘in strijd met het recht is’)
2. bestanddelen die op grond van de jurisprudentie zijn geobjectiveerd
(bijv. art. 247 Sr waarbij de leeftijd los wordt gekoppeld van de opzet)
3. geobjectiveerde gevolgen: gevolgen verbonden aan een strafbare
handeling, waarvoor opzet of schuld niet bewezen hoeft te worden (bijv.
art. 302 lid 2 Sr als degene door de verdachte zijn actie dood als gevolg
heeft, dan hoeft er niet worden bewezen dat de dood ook opzet bevatte)

Belangrijke jurisprudentie:

HR Porsche: verdachte reed onder invloed van alcohol op een tweebaansweg
-tweemaal niet gestopt voor een rood verkeerslicht
-diverse auto’s ingehaald door deze met een korte beweging voorbij te rijden en
daarna gelet op tegenliggers nog net op tijd weer naar rechts te zwenken
-twee a drie keer geprobeerd een voorliggende auto in te halen
-tijdens de vierde inhaalpoging is de verdachte frontaal tegen een tegenligger
gebotst, 5 doden
Uitspraak: de verdachte ging ervan uit dat het goed zou aflopen, vandaar dat hij
de eerste drie keer ook heeft uitgeweken. Er is dus geen sprake van een
voorwaardelijke opzet op de dood van de slachtoffers (RO 5.4 en 5.5 op blz. 412)

HR Enkhuizer doodslag: verdachte reed onder invloed van alcohol te hard door
het centrum, bij staande houding door de politie is de verdachte weggereden
-verdachte reed te hard door de bebouwde kom op een tijdstip dat veel mensen

Pagina 3 van 25