Verbintenissenrecht begrepen
Hoofdstuk 1 Verbintenissenrecht: plaatsbepaling
1.1 Wat is een verbintenis?
Verbintenis: Juridische relatie tussen twee (of meer) partijen, waarbij de ene
partij verplicht is tot een op geld waardeerbare prestatie waarop de andere partij
recht op heeft.
Ontstaan van een verbintenis:
1. Uit de wet
2. Uit een overeenkomst
Vermogensrechtelijke relatie: gaat over de rechten en plichten die mensen
hebben met betrekking tot geld en bezittingen.
Prestatie: Verplichting tot een doen of laten.
Wanneer is er sprake van een verbintenis?
1. Als de prestatie op geld waardeerbaar is.
2. Minimaal 2 partijen betrokken.
3. Ene partij heeft recht op iets en de andere is iets verplicht.
4. Moet worden nagekomen.
Komt er een partij de verbintenis niet na? Dan is die partij aansprakelijk voor de
gevolgen.
1.2 Verbintenissen uit overeenkomst
Een verbintenis kan voortkomen uit een overeenkomst, zoals bijvoorbeeld een
koopovereenkomst of arbeidsovereenkomst. Uit deze overeenkomsten ontstaan
rechten en plichten, wat de basis vormt van de verbintenis.
Afspraak: Een overeenkomst is een afspraak tussen twee partijen.
Hoe komt een overeenkomst tot stand?
Een overeenkomst ontstaat door een aanbod en aanvaarding. Beide partijen
moeten het eens zijn over de voorwaarden, er moet wilsovereenstemming
zijn.
Aanbod: Een voorstel om een overeenkomst te maken.
Aanvaarding: Het akkoord gaan met het aanbod.
Wilsovereenstemming: Beide partijen willen hetzelfde en zijn het eens.
Tenietgaan van een verbintenis: Als een verbintenis wordt nagekomen,
houdt het op met bestaan.
Schuldeiser en schuldenaar:
,De prestatie is het object van een verbintenis.
Object: Wat geleverd of verricht moet worden.
Rechtssubjecten: Dragers van rechten en plichten.
Schuldeiser/crediteur: De partij die recht heeft op een prestatie.
Schuldenaar/debiteur: De partij die de prestatie moet verrichten.
Prestatie: De verplichting die één partij heeft om iets te doen, te geven of niet
te doen.
Voorbeelden van prestatie:
· Levering van een goed
· Betaling van een geldsom
· Verrichten van een dienst
· Nalaten van een bepaalde handeling
!!Je kunt zowel schuldeiser als schuldenaar zijn. Dit gebeurt als je bijvoorbeeld
iemand geld schuldig bent, maar die persoon ook geld aan jou verschuldigd is.
Tekortkoming in de nakoming:
Wanneer iemand een verbintenis niet goed nakomt, ontstaat er een
tekortkoming in de nakoming. We spreken dan van wanprestatie.
Wanprestatie: Tekortkoming in de nakoming van een verbintenis.
(Wanprestatie is wanneer iemand zijn verplichtingen uit een overeenkomst niet
nakomt.)
Het verbintenissenrecht regelt wie er aansprakelijk is voor de schade bij een
wanprestatie.
Nakoming in de praktijk:
Nakoming kan eenvoudige prestaties betreffen en kan in korte tijd worden
afgewikkeld.
Doen en laten:
Doen: Betaling van een geldsom, levering van een goed of het verrichten van
een dienst. Kan ook een combi zijn.
Laten: de prestatie bestaat niet uit een doen, maar uit een nalaten. (De
prestatie ligt niet in het actief doen van iets, maar in het niet doen van iets.)
,→ Voorbeeld: Een concurrentiebeding betekent dat je na je werk bij een bedrijf
een bepaalde tijd niet bij een concurrerend bedrijf mag werken. Dit is om te
voorkomen dat je nieuwe werkgever profiteert van de kennis die je bij je oude
werkgever hebt opgedaan. Het is dus een verplichting om niet bij de concurrent
te gaan werken. Er ontstaat een verplichting om niet bij de concurrent in dienst
te treden. (Verbintenis)
1.3 Verbintenissen uit de wet: onrechtmatige daad
Bij de totstandkoming van een overeenkomst is een wilsovereenstemming
vereist. Dit betekent dat beide partijen het eens moeten zijn over de inhoud en
de gevolgen van de afspraak. Beide partijen moeten willen dat ze een plicht op
zich nemen, waarbij in de meeste gevallen een recht tegenover staat.
Een belangrijke bron van verbintenissen is de onrechtmatige daad:
Onrechtmatige daad (6:162 BW): Een inbreuk maken op iemands recht,
verkeerd handelen of iets doen wat tegen de wet is.
Normaal gesproken ontstaat er slechts één verbintenis bij een onrechtmatige
daad, terwijl bij een overeenkomst twee verbintenissen ontstaan.
Er is altijd een schuldeiser en een schuldenaar, evenals een prestatie. Alleen de
bron van de verbintenis verandert.
WA-verzekering:
Een WA-verzekering is een verzekering tegen wettelijke aansprakelijkheid. Soms
is deze verplicht, bijvoorbeeld voor een gemotoriseerd voertuig.
Overeenkomst → Jij en je verzekeraar sluiten een overeenkomst: jij betaalt
premie en de verzekeraar vergoedt de schade.
Opzettelijk of onopzettelijk
Strafrechtelijk is er een verschil tussen opzettelijk en onopzettelijk handelen:
Opzettelijk is schade veroorzaken met de intentie om schade te doen,
wat strafbaar is.
Onopzettelijk betekent schade veroorzaken zonder opzet, zoals
onvoorzichtigheid, en dit is doorgaans niet strafbaar.
Verbintenissenrechtelijk gezien maakt het echter geen verschil of de schade
opzettelijk of onopzettelijk is. De aansprakelijkheid blijft hetzelfde.
Verschil tussen onrechtmatige daden en overeenkomst:
, 1. Een onrechtmatige daad ontstaat door een gebeurtenis en bij een
overeenkomst door wilsovereenstemming.
2. Bij een onrechtmatige daad bestaat aansprakelijkheid onafhankelijk van
de wil.
3. Bij een onrechtmatige daad bestaat de verbintenis direct uit de wet,
gevolgd door een feitelijke handeling.
4. Bij een overeenkomst is er sprake van rechtshandelingen (aanbod en
aanvaarding) waarbij de betrokken partijen allebei willen dat er een
overeenkomst ontstaat.
1.4 Andere verbintenissen uit de wet: rechtmatige daad
Rechtmatige daad: is een handeling die volgens de wet mag en geen schade
of nadeel veroorzaakt voor anderen.
Net als bij een onrechtmatige daad speelt de wil bij rechtmatige daden geen rol.
Ook in deze gevallen is er sprake van een feitelijke handeling, in combinatie met
de wettelijke bepaling die de verbintenis doet ontstaan.
Feitelijke handeling: Is iets doen of geven zonder dat er een afspraak voor is.
Het heeft vaak wel gevolgen, volgens de wet.
→ Een voorbeeld van een feitelijke handeling is per ongeluk geld overmaken naar
iemand. Je hebt het niet afgesproken, maar het heeft wel gevolgen, zoals de
verplichting om het terug te betalen.
Onverschuldigde betaling (6:203 BW): is wanneer je per ongeluk of zonder
verplichting geld betaalt aan iemand.
Stel je voor dat je per ongeluk 2 miljard euro krijgt, dan ontstaat uit de wet een
verbintenis voor jou om die 2 miljard terug te betalen.
Ongerechtvaardigde verrijking (6:212BW): betekent dat iemand onterecht
voordeel of winst heeft behaald ten koste van een ander, zonder dat daar een
geldige reden voor is. De verrijking was dus ongerechtvaardigd.
Stel je voor dat je rente ontvangt over die 2 miljard, dan moet je die rente ook
teruggeven, zelfs als je dat niet wilt, omdat de verbintenis voortkomt uit de wet.
Zaakwaarneming (6:198 BW): betekent dat iemand zonder dat het
afgesproken is, de belangen van een ander gaat behartigen of iets voor een
ander doet. Voorbeeld: je buurman is op vakantie en je ziet dat zijn brievenbus
overloopt. Jij besluit de brieven uit de brievenbus te halen en in huis te leggen,
zonder dat je buurman je daarvoor gevraagd heeft
Rechtmatige daden zijn:
1. Onverschuldigde betaling
2. Ongerechtvaardigde verrijking
3. Zaakwaarneming
Hoofdstuk 1 Verbintenissenrecht: plaatsbepaling
1.1 Wat is een verbintenis?
Verbintenis: Juridische relatie tussen twee (of meer) partijen, waarbij de ene
partij verplicht is tot een op geld waardeerbare prestatie waarop de andere partij
recht op heeft.
Ontstaan van een verbintenis:
1. Uit de wet
2. Uit een overeenkomst
Vermogensrechtelijke relatie: gaat over de rechten en plichten die mensen
hebben met betrekking tot geld en bezittingen.
Prestatie: Verplichting tot een doen of laten.
Wanneer is er sprake van een verbintenis?
1. Als de prestatie op geld waardeerbaar is.
2. Minimaal 2 partijen betrokken.
3. Ene partij heeft recht op iets en de andere is iets verplicht.
4. Moet worden nagekomen.
Komt er een partij de verbintenis niet na? Dan is die partij aansprakelijk voor de
gevolgen.
1.2 Verbintenissen uit overeenkomst
Een verbintenis kan voortkomen uit een overeenkomst, zoals bijvoorbeeld een
koopovereenkomst of arbeidsovereenkomst. Uit deze overeenkomsten ontstaan
rechten en plichten, wat de basis vormt van de verbintenis.
Afspraak: Een overeenkomst is een afspraak tussen twee partijen.
Hoe komt een overeenkomst tot stand?
Een overeenkomst ontstaat door een aanbod en aanvaarding. Beide partijen
moeten het eens zijn over de voorwaarden, er moet wilsovereenstemming
zijn.
Aanbod: Een voorstel om een overeenkomst te maken.
Aanvaarding: Het akkoord gaan met het aanbod.
Wilsovereenstemming: Beide partijen willen hetzelfde en zijn het eens.
Tenietgaan van een verbintenis: Als een verbintenis wordt nagekomen,
houdt het op met bestaan.
Schuldeiser en schuldenaar:
,De prestatie is het object van een verbintenis.
Object: Wat geleverd of verricht moet worden.
Rechtssubjecten: Dragers van rechten en plichten.
Schuldeiser/crediteur: De partij die recht heeft op een prestatie.
Schuldenaar/debiteur: De partij die de prestatie moet verrichten.
Prestatie: De verplichting die één partij heeft om iets te doen, te geven of niet
te doen.
Voorbeelden van prestatie:
· Levering van een goed
· Betaling van een geldsom
· Verrichten van een dienst
· Nalaten van een bepaalde handeling
!!Je kunt zowel schuldeiser als schuldenaar zijn. Dit gebeurt als je bijvoorbeeld
iemand geld schuldig bent, maar die persoon ook geld aan jou verschuldigd is.
Tekortkoming in de nakoming:
Wanneer iemand een verbintenis niet goed nakomt, ontstaat er een
tekortkoming in de nakoming. We spreken dan van wanprestatie.
Wanprestatie: Tekortkoming in de nakoming van een verbintenis.
(Wanprestatie is wanneer iemand zijn verplichtingen uit een overeenkomst niet
nakomt.)
Het verbintenissenrecht regelt wie er aansprakelijk is voor de schade bij een
wanprestatie.
Nakoming in de praktijk:
Nakoming kan eenvoudige prestaties betreffen en kan in korte tijd worden
afgewikkeld.
Doen en laten:
Doen: Betaling van een geldsom, levering van een goed of het verrichten van
een dienst. Kan ook een combi zijn.
Laten: de prestatie bestaat niet uit een doen, maar uit een nalaten. (De
prestatie ligt niet in het actief doen van iets, maar in het niet doen van iets.)
,→ Voorbeeld: Een concurrentiebeding betekent dat je na je werk bij een bedrijf
een bepaalde tijd niet bij een concurrerend bedrijf mag werken. Dit is om te
voorkomen dat je nieuwe werkgever profiteert van de kennis die je bij je oude
werkgever hebt opgedaan. Het is dus een verplichting om niet bij de concurrent
te gaan werken. Er ontstaat een verplichting om niet bij de concurrent in dienst
te treden. (Verbintenis)
1.3 Verbintenissen uit de wet: onrechtmatige daad
Bij de totstandkoming van een overeenkomst is een wilsovereenstemming
vereist. Dit betekent dat beide partijen het eens moeten zijn over de inhoud en
de gevolgen van de afspraak. Beide partijen moeten willen dat ze een plicht op
zich nemen, waarbij in de meeste gevallen een recht tegenover staat.
Een belangrijke bron van verbintenissen is de onrechtmatige daad:
Onrechtmatige daad (6:162 BW): Een inbreuk maken op iemands recht,
verkeerd handelen of iets doen wat tegen de wet is.
Normaal gesproken ontstaat er slechts één verbintenis bij een onrechtmatige
daad, terwijl bij een overeenkomst twee verbintenissen ontstaan.
Er is altijd een schuldeiser en een schuldenaar, evenals een prestatie. Alleen de
bron van de verbintenis verandert.
WA-verzekering:
Een WA-verzekering is een verzekering tegen wettelijke aansprakelijkheid. Soms
is deze verplicht, bijvoorbeeld voor een gemotoriseerd voertuig.
Overeenkomst → Jij en je verzekeraar sluiten een overeenkomst: jij betaalt
premie en de verzekeraar vergoedt de schade.
Opzettelijk of onopzettelijk
Strafrechtelijk is er een verschil tussen opzettelijk en onopzettelijk handelen:
Opzettelijk is schade veroorzaken met de intentie om schade te doen,
wat strafbaar is.
Onopzettelijk betekent schade veroorzaken zonder opzet, zoals
onvoorzichtigheid, en dit is doorgaans niet strafbaar.
Verbintenissenrechtelijk gezien maakt het echter geen verschil of de schade
opzettelijk of onopzettelijk is. De aansprakelijkheid blijft hetzelfde.
Verschil tussen onrechtmatige daden en overeenkomst:
, 1. Een onrechtmatige daad ontstaat door een gebeurtenis en bij een
overeenkomst door wilsovereenstemming.
2. Bij een onrechtmatige daad bestaat aansprakelijkheid onafhankelijk van
de wil.
3. Bij een onrechtmatige daad bestaat de verbintenis direct uit de wet,
gevolgd door een feitelijke handeling.
4. Bij een overeenkomst is er sprake van rechtshandelingen (aanbod en
aanvaarding) waarbij de betrokken partijen allebei willen dat er een
overeenkomst ontstaat.
1.4 Andere verbintenissen uit de wet: rechtmatige daad
Rechtmatige daad: is een handeling die volgens de wet mag en geen schade
of nadeel veroorzaakt voor anderen.
Net als bij een onrechtmatige daad speelt de wil bij rechtmatige daden geen rol.
Ook in deze gevallen is er sprake van een feitelijke handeling, in combinatie met
de wettelijke bepaling die de verbintenis doet ontstaan.
Feitelijke handeling: Is iets doen of geven zonder dat er een afspraak voor is.
Het heeft vaak wel gevolgen, volgens de wet.
→ Een voorbeeld van een feitelijke handeling is per ongeluk geld overmaken naar
iemand. Je hebt het niet afgesproken, maar het heeft wel gevolgen, zoals de
verplichting om het terug te betalen.
Onverschuldigde betaling (6:203 BW): is wanneer je per ongeluk of zonder
verplichting geld betaalt aan iemand.
Stel je voor dat je per ongeluk 2 miljard euro krijgt, dan ontstaat uit de wet een
verbintenis voor jou om die 2 miljard terug te betalen.
Ongerechtvaardigde verrijking (6:212BW): betekent dat iemand onterecht
voordeel of winst heeft behaald ten koste van een ander, zonder dat daar een
geldige reden voor is. De verrijking was dus ongerechtvaardigd.
Stel je voor dat je rente ontvangt over die 2 miljard, dan moet je die rente ook
teruggeven, zelfs als je dat niet wilt, omdat de verbintenis voortkomt uit de wet.
Zaakwaarneming (6:198 BW): betekent dat iemand zonder dat het
afgesproken is, de belangen van een ander gaat behartigen of iets voor een
ander doet. Voorbeeld: je buurman is op vakantie en je ziet dat zijn brievenbus
overloopt. Jij besluit de brieven uit de brievenbus te halen en in huis te leggen,
zonder dat je buurman je daarvoor gevraagd heeft
Rechtmatige daden zijn:
1. Onverschuldigde betaling
2. Ongerechtvaardigde verrijking
3. Zaakwaarneming
