Biologische grondslagen: cognitie - PB0612
Samenvatting KORT en LANG en 30 (!) tentamenvragen
MASTER SAMENVATTING — Biologische grondslagen: cognitie
Neuroanatomie — structuren die je moet kennen
1- 🧠 Grote hersendelen - cerebrum
A- Cerebral cortex:
•
Frontale kwab → planning, executieve functies, motoriek
•
Pariëtale kwab → aandacht, ruimte, somatosensoriek
integratie prikkels van wat we voelen
• Temporale kwab → lange termijn geheugen, horen, taal, interpreteren van wat je zegt
• Occipitale kwab → visuele verwerking
👉 Ezelsbrug: F-P-T-O = Functie → Plaats → Taal → Ogen
B. Limbisch systeem (verwerking emoties en geheugen)
• Hippocampus — geheugen en leren (soort hoorn)
Belangrijk voor motivatie en conflictmonitoring (bijv. merken dat je een fout maakt)
Cruciaal voor vorming van nieuwe herinneringen (episodisch geheugen)
Belangrijk voor ruimtelijke oriëntatie, Speelt rol in leren en context van emoties
• Amygdala — verwerking van emoties (vooral angst en dreiging), uiteinden
hippocampus hoorn)
Verwerkt emoties, vooral angst en dreiging
Detecteert emotionele betekenis van prikkels
Betrokken bij emotioneel leren (bijv. conditionering
• cingulate cortex (Gyrus cinguli) — emotionele verwerking en aandacht en pijn
Cingulate gyrus (of informeler: cingulaire winding)
Helpt bij het koppelen van emoties aan gedrag en beslissingen
C Basale ganglia → beweging + beloningsleren, groep diepe hersenkernen die
samenwerken om bewegingen soepel te laten verlopen, ongewenste bewegingen te
Samenvatting Biologische grondslagen: cognitie 1
,onderdrukken en een rol te spelen in gewoonten, motivatie en leren.
Striatum (ingang) = caudatus + putamen
Lentiform nucleus (filtert) = putamen + globus pallidus
basale ganglia.
B. Deze structuur wordt geassocieerd met
motoriek en beweging: de controle van
bewegingen, leren van vaardigheden en
leren op basis van beloning.
C. 1 = caudate
2 = putamen
3 = amygdala
4 = globus pallidus
Striatum, de belangrijkste “ingangspoort”
van de basale ganglia — hier komt
informatie uit de hersenschors binnen.
Bestaat uit:
Nucleus caudatus + Putamen
👉 Functie:
Ontvangt signalen over plannen en intenties
van beweging
Speelt rol in leren van stimulus-respons
associaties en beloning
Start de verwerking van motorische
informatie
2️⃣ Nucleus lentiformis (lentiform
nucleus), is een lensvormige structuur
bestaat uit:
Putamen + Globus pallidus
👉 Functie:
Verwerkt en “filtert” motorische signalen
Globus pallidus stuurt remmende signalen
om beweging nauwkeurig te reguleren
3. Hindbrain:
• Hersenstam → ademhaling, arousal, reflexen, jetlag gaat automatisch allemaal
• Cerebellum → coördinatie, timing, Kleine hersenen
• Pons, Schakelstation tussen hersengebieden; belangrijk voor ademhaling en slaap.
• Medulla (verlengde merg) Regelt vitale functies zoals hartslag en ademhaling.
👉 “Stay alive = hersenstam”
2. Forebrain = > Diencephalon:
Thalamus
• Werkt als een schakelstation voor bijna alle zintuiglijke informatie (behalve reuk)
• Stuurt signalen door naar de juiste gebieden in de hersenschors
• Betrokken bij bewustzijn en alertheid
🧠 Hypothalamus
• Regelt homeostase: temperatuur, honger, dorst, stress
• Stuurt het autonome zenuwstelsel en hormonen aan
• Belangrijk voor stressreacties (HPA-as)
🧠 Mammillaire lichamen (Mammillary body)
• Onderdeel van geheugencircuits (Papez-circuit)
• Belangrijk voor herinneringen ophalen
• Schade → geheugenproblemen (klassiek bij Korsakoff)
Samenvatting Biologische grondslagen: cognitie 2
,🧠 Cingulate gyrus, limbic system
🧠 Hippocampus, limbic system
🧠 Amygdala, limbic system
Forebrain = > Diencephalon
1. 🧠 Thalamus, Forebrain = > Diencephalon
2. 🧠 Hypothalamus, Forebrain = > Diencephalon
3. 🧠 Mammillaire lichamen (Mammillary body), Forebrain = > Diencephalon
🧠 Hypofyse (Pituitary gland)
• “Meesterklier” van het hormoonsysteem
• Geeft hormonen af die andere klieren aansturen (schildklier, bijnieren,
geslachtsklieren)
• Staat onder controle van de hypothalamus
🧠 Corpus callosum (Hersenbalk)
• Grote bundel zenuwvezels die de linker en rechter hersenhelft verbindt
• Zorgt voor communicatie tussen beide hemisferen
🧠 Fornix (fornix-boog ) — verbindingsbaan tussen structuren
🧠 Spectum : tussenschot, verbindt geur met emoties, motivatie & geheugen
Samenvatting Biologische grondslagen: cognitie 3
, 1. Olfactory bulb (reukbol),
Verwerkt reukinformatie uit de
neus en stuurt die naar de
hersenen.
2. Optic nerve (oogzenuw)
Brengt visuele informatie van
het oog naar de hersenen.
3. Optic chiasm Kruispunt waar
een deel van de visuele
zenuwvezels overkruist .
4. Optic tract, Geleidt visuele
signalen verder naar de visuele
centra.
5. Hypothalamus
6. Mammillary body,
7. Midbrain (mesencephalon),
Reflexen voor zien, horen en
beweging.
8. Pons, Schakelstation tussen
hersengebieden; belangrijk voor
ademhaling en slaap.
9. Medulla (verlengde merg)
Regelt vitale functies zoals
hartslag en ademhaling.
10. Cranial nerves
(hersenzenuwen) Zenuwen voor
zintuigen en motoriek van
gezicht en hoofd.
3. Brain Midbrain: (mesencephalon)
De figuur toont structuren die betrokken zijn bij sensorische reflexen (zien/horen),
motorische coördinatie en slaapregulatie.
1. Superior & inferior Colliculi (tectum):
• Superior colliculi → Bovenste colliculi
→ Betrokken bij visuele reflexen en het
richten van ogen/hoofd op prikkels.
• Inferior colliculi → Onderste colliculi
→ Belangrijk voor auditieve verwerking
en geluidslokalisatie.
2. substantia nigra (“zwarte substantie”) is
een kern in de midbrain en onderdeel van
de basale ganglia circuits.
⚙️ Functie
• Produceert dopamine
• Reguleert beweging (initiëren en
soepel maken)
• Speelt rol in motivatie en beloning
👉 Dopamine uit de substantia nigra
projecteert naar het striatum (nigrostriatale
baan).
Grenzen aan midbrain:
Pineal gland → Pijnappelklier
Samenvatting Biologische grondslagen: cognitie 4
Samenvatting KORT en LANG en 30 (!) tentamenvragen
MASTER SAMENVATTING — Biologische grondslagen: cognitie
Neuroanatomie — structuren die je moet kennen
1- 🧠 Grote hersendelen - cerebrum
A- Cerebral cortex:
•
Frontale kwab → planning, executieve functies, motoriek
•
Pariëtale kwab → aandacht, ruimte, somatosensoriek
integratie prikkels van wat we voelen
• Temporale kwab → lange termijn geheugen, horen, taal, interpreteren van wat je zegt
• Occipitale kwab → visuele verwerking
👉 Ezelsbrug: F-P-T-O = Functie → Plaats → Taal → Ogen
B. Limbisch systeem (verwerking emoties en geheugen)
• Hippocampus — geheugen en leren (soort hoorn)
Belangrijk voor motivatie en conflictmonitoring (bijv. merken dat je een fout maakt)
Cruciaal voor vorming van nieuwe herinneringen (episodisch geheugen)
Belangrijk voor ruimtelijke oriëntatie, Speelt rol in leren en context van emoties
• Amygdala — verwerking van emoties (vooral angst en dreiging), uiteinden
hippocampus hoorn)
Verwerkt emoties, vooral angst en dreiging
Detecteert emotionele betekenis van prikkels
Betrokken bij emotioneel leren (bijv. conditionering
• cingulate cortex (Gyrus cinguli) — emotionele verwerking en aandacht en pijn
Cingulate gyrus (of informeler: cingulaire winding)
Helpt bij het koppelen van emoties aan gedrag en beslissingen
C Basale ganglia → beweging + beloningsleren, groep diepe hersenkernen die
samenwerken om bewegingen soepel te laten verlopen, ongewenste bewegingen te
Samenvatting Biologische grondslagen: cognitie 1
,onderdrukken en een rol te spelen in gewoonten, motivatie en leren.
Striatum (ingang) = caudatus + putamen
Lentiform nucleus (filtert) = putamen + globus pallidus
basale ganglia.
B. Deze structuur wordt geassocieerd met
motoriek en beweging: de controle van
bewegingen, leren van vaardigheden en
leren op basis van beloning.
C. 1 = caudate
2 = putamen
3 = amygdala
4 = globus pallidus
Striatum, de belangrijkste “ingangspoort”
van de basale ganglia — hier komt
informatie uit de hersenschors binnen.
Bestaat uit:
Nucleus caudatus + Putamen
👉 Functie:
Ontvangt signalen over plannen en intenties
van beweging
Speelt rol in leren van stimulus-respons
associaties en beloning
Start de verwerking van motorische
informatie
2️⃣ Nucleus lentiformis (lentiform
nucleus), is een lensvormige structuur
bestaat uit:
Putamen + Globus pallidus
👉 Functie:
Verwerkt en “filtert” motorische signalen
Globus pallidus stuurt remmende signalen
om beweging nauwkeurig te reguleren
3. Hindbrain:
• Hersenstam → ademhaling, arousal, reflexen, jetlag gaat automatisch allemaal
• Cerebellum → coördinatie, timing, Kleine hersenen
• Pons, Schakelstation tussen hersengebieden; belangrijk voor ademhaling en slaap.
• Medulla (verlengde merg) Regelt vitale functies zoals hartslag en ademhaling.
👉 “Stay alive = hersenstam”
2. Forebrain = > Diencephalon:
Thalamus
• Werkt als een schakelstation voor bijna alle zintuiglijke informatie (behalve reuk)
• Stuurt signalen door naar de juiste gebieden in de hersenschors
• Betrokken bij bewustzijn en alertheid
🧠 Hypothalamus
• Regelt homeostase: temperatuur, honger, dorst, stress
• Stuurt het autonome zenuwstelsel en hormonen aan
• Belangrijk voor stressreacties (HPA-as)
🧠 Mammillaire lichamen (Mammillary body)
• Onderdeel van geheugencircuits (Papez-circuit)
• Belangrijk voor herinneringen ophalen
• Schade → geheugenproblemen (klassiek bij Korsakoff)
Samenvatting Biologische grondslagen: cognitie 2
,🧠 Cingulate gyrus, limbic system
🧠 Hippocampus, limbic system
🧠 Amygdala, limbic system
Forebrain = > Diencephalon
1. 🧠 Thalamus, Forebrain = > Diencephalon
2. 🧠 Hypothalamus, Forebrain = > Diencephalon
3. 🧠 Mammillaire lichamen (Mammillary body), Forebrain = > Diencephalon
🧠 Hypofyse (Pituitary gland)
• “Meesterklier” van het hormoonsysteem
• Geeft hormonen af die andere klieren aansturen (schildklier, bijnieren,
geslachtsklieren)
• Staat onder controle van de hypothalamus
🧠 Corpus callosum (Hersenbalk)
• Grote bundel zenuwvezels die de linker en rechter hersenhelft verbindt
• Zorgt voor communicatie tussen beide hemisferen
🧠 Fornix (fornix-boog ) — verbindingsbaan tussen structuren
🧠 Spectum : tussenschot, verbindt geur met emoties, motivatie & geheugen
Samenvatting Biologische grondslagen: cognitie 3
, 1. Olfactory bulb (reukbol),
Verwerkt reukinformatie uit de
neus en stuurt die naar de
hersenen.
2. Optic nerve (oogzenuw)
Brengt visuele informatie van
het oog naar de hersenen.
3. Optic chiasm Kruispunt waar
een deel van de visuele
zenuwvezels overkruist .
4. Optic tract, Geleidt visuele
signalen verder naar de visuele
centra.
5. Hypothalamus
6. Mammillary body,
7. Midbrain (mesencephalon),
Reflexen voor zien, horen en
beweging.
8. Pons, Schakelstation tussen
hersengebieden; belangrijk voor
ademhaling en slaap.
9. Medulla (verlengde merg)
Regelt vitale functies zoals
hartslag en ademhaling.
10. Cranial nerves
(hersenzenuwen) Zenuwen voor
zintuigen en motoriek van
gezicht en hoofd.
3. Brain Midbrain: (mesencephalon)
De figuur toont structuren die betrokken zijn bij sensorische reflexen (zien/horen),
motorische coördinatie en slaapregulatie.
1. Superior & inferior Colliculi (tectum):
• Superior colliculi → Bovenste colliculi
→ Betrokken bij visuele reflexen en het
richten van ogen/hoofd op prikkels.
• Inferior colliculi → Onderste colliculi
→ Belangrijk voor auditieve verwerking
en geluidslokalisatie.
2. substantia nigra (“zwarte substantie”) is
een kern in de midbrain en onderdeel van
de basale ganglia circuits.
⚙️ Functie
• Produceert dopamine
• Reguleert beweging (initiëren en
soepel maken)
• Speelt rol in motivatie en beloning
👉 Dopamine uit de substantia nigra
projecteert naar het striatum (nigrostriatale
baan).
Grenzen aan midbrain:
Pineal gland → Pijnappelklier
Samenvatting Biologische grondslagen: cognitie 4
