Kunst in Nederland
, Inleiding Kunst in Nederland: bestaat er een nationale
kunstgeschiedenis?
maandag 8 september 2025
13:00
1. Nationale kunstgeschiedenis
• Hoe verhoudt nationale kg zich tot internationale kg?
• Relatie, maar ook spanningsveld → komt voortdurend terug
• Westerse kg enorme invloed op wereld
• Leerdoelen:
• Theorieën
• Narratief, wat wordt als Nederlands gezien? Typisch Nederlands
• Canoniseringsprocessen
• Nauw met elkaar verweven
Theorieën over natievorming:
• Vanaf jaren 80 in geesteswetenschappen; belang denken rondom natie
a. Benedict Anderson 1983: Reflections on the Origin and
Spread of Nationalism
• Natiestaat moet zichzelf uitdenken
• Volgens Anderson fundamenteel dat je behoort tot een land
= opkomst drukpers
19e E enorme ervaring massamedia; goedkoop en snel
drukken
Print capitalism zorgt ervoor dat beelden gemeenschappen
bereiken, waardoor er imagined communities bestaan
(fundamenteel voor idee verspreiden natiestaat, imagined is
niet verzonnen maar dat je onderdeel uitmaakt van
gemeenschap in je verbeelding)
• Publicaties brengen plaatsen onder de aandacht → publicatie draagt bij
aan verbeelding (met boek door heel Nederland reizen (armchair
tourism)) → bronnen 19e E = waanzinnige ervaring bij mensen, wereld
komt bij hen binnen
b. Eric Hobsbawm: Invention of Tradition
• Tradities niet zo oud, maar 'invented' in 19e E
• Opende de ogen over hoe jong zulke inventies waren +
wekt verbazing over ouderdom
• Vb. Idee Schotse families die zich kleden met Schotse ruit
waarmee je familie kon zien → niet het geval
• Plaatselijke klederdrachten NL: tradities niet uitgevonden,
bestonden, staan op uitsterven maar levend gehouden
door wetenschappelijk/antropologisch onderzoek naar
gedaan → extra aandacht + als typisch gezien dus
toerisme! (Inkomsten)
c. Pierre Nora: Lieu de mémoire
• Liet zien dat gebouwen en plekken dienen als plekken voor het
collectieve geheugen, niet voor individu, maar
'verbonden aan het collectief'
• Vb. de Dam (geholpen door massamedia, door bv dodenherdenking)
2
, Inleiding Kunst in Nederland: bestaat er een nationale
kunstgeschiedenis?
maandag 8 september 2025
13:00
1. Nationale kunstgeschiedenis
• Hoe verhoudt nationale kg zich tot internationale kg?
• Relatie, maar ook spanningsveld → komt voortdurend terug
• Westerse kg enorme invloed op wereld
• Leerdoelen:
• Theorieën
• Narratief, wat wordt als Nederlands gezien? Typisch Nederlands
• Canoniseringsprocessen
• Nauw met elkaar verweven
Theorieën over natievorming:
• Vanaf jaren 80 in geesteswetenschappen; belang denken rondom natie
a. Benedict Anderson 1983: Reflections on the Origin and
Spread of Nationalism
• Natiestaat moet zichzelf uitdenken
• Volgens Anderson fundamenteel dat je behoort tot een land
= opkomst drukpers
19e E enorme ervaring massamedia; goedkoop en snel
drukken
Print capitalism zorgt ervoor dat beelden gemeenschappen
bereiken, waardoor er imagined communities bestaan
(fundamenteel voor idee verspreiden natiestaat, imagined is
niet verzonnen maar dat je onderdeel uitmaakt van
gemeenschap in je verbeelding)
• Publicaties brengen plaatsen onder de aandacht → publicatie draagt bij
aan verbeelding (met boek door heel Nederland reizen (armchair
tourism)) → bronnen 19e E = waanzinnige ervaring bij mensen, wereld
komt bij hen binnen
b. Eric Hobsbawm: Invention of Tradition
• Tradities niet zo oud, maar 'invented' in 19e E
• Opende de ogen over hoe jong zulke inventies waren +
wekt verbazing over ouderdom
• Vb. Idee Schotse families die zich kleden met Schotse ruit
waarmee je familie kon zien → niet het geval
• Plaatselijke klederdrachten NL: tradities niet uitgevonden,
bestonden, staan op uitsterven maar levend gehouden
door wetenschappelijk/antropologisch onderzoek naar
gedaan → extra aandacht + als typisch gezien dus
toerisme! (Inkomsten)
c. Pierre Nora: Lieu de mémoire
• Liet zien dat gebouwen en plekken dienen als plekken voor het
collectieve geheugen, niet voor individu, maar
'verbonden aan het collectief'
• Vb. de Dam (geholpen door massamedia, door bv dodenherdenking)
2
