, College 1 Introductie: kan kunstgeschiedenis zonder
canon(s)?
woensdag 11 februari 2026
11:00
Inleiding:
• Vakgebied verandert, doordat de maatschappij verandert
• Kunst = spiegel v/d tijd waarin het wordt gemaakt
• Kunsthistorische canons als invalshoek: verzameling kunstwerken bepaalde periode → a/d
ene kant regel/norm, iets wat standaard bepaald, a/d andere kant verzameling heleboel
dingen
➔ verzameling werken die als belangrijk worden gezien
➔ werken waar we niet omheen kunnen en dus terechtkomen in musea, waar boeken
over geschreven worden,…
➔ verzameling = selectief en beslaat niet het geheel v/d kunstproductie
• Wat zijn canoniseringsprocessen?
➔ experts, critici, verzamelaars, professionals binnen vakgebied (brede publiek heeft
niet zoveel te zeggen
➔ tegenwoordig speelt publiek wel een grotere rol; musea moeten het van het publiek
hebben
➔ belangstelling brede publiek speelt tegenwoordig een grotere rol (maar ook die
belangstelling komt niet zomaar uit de lucht vallen)
➔ hoe komen die experts tot een oordeel? → connectie tss. kunst - macht en kunst -
geld
➔ canon weerspiegelt belangstelling van mensen met culturele macht
• Gombrich 'The Story of Art': hét boek dat werd gelezen als men zich wilde verdiepen in de
kunstgeschiedenis, maar niet inclusief
• 'A World History of Art': probeert breder en inclusiever te zijn → heeft iets fragmentarisch, is
geen doorlopend verhaal
• Katy Hessel: 'The Story of Art without Men': soort omkering van Gombrich
• Iskin: auteurs bijeengebracht (essay over casus)
Deel II
b. Inhoudelijke introductie:
• Kan kunstgeschiedenis zonder canon(s)?
• Intertekstualiteit in de beeldende kunst: kunstenaars verwijzen vaak naar elkaar in hun kunst
➔ Peter Blake heel nadrukkelijk; plaatst zich in artistieke productie Courbet
(ontmoeting mecenas) vb. van hoe kunstenaars naar elkaar verwijzen
➔ Waarom zouden ze dat doen? => heel nadrukkelijk verwijzen wordt altijd een soort
ode => je bevestigt de status van die anderen; in die zin betekent het opnemen van
een werk in de canon dat er een bepaalde waarde in wordt gevonden (als kunstenaar
bevestig je die waarde dan)
• Canon is ook een soort schatkistje waarvan vakgemeenschap zegt dat het waarde laat zien
• Musea bewaren kunst, terwijl er in de kunst nog steeds heel veel verloren is gegaan
• Idee dat er een universele waarde kleeft aan museale stukken
• De Vaandeldrager: discussie maakt duidelijk dat waarde schilderij niet evident is maar
beargumenteerd moet worden
Tekst: Ruth Iskin
1. Is de canon nodig in tijdperk van postkoloniale en globalisering? In hoeverre is de canon
veranderd?
canon(s)?
woensdag 11 februari 2026
11:00
Inleiding:
• Vakgebied verandert, doordat de maatschappij verandert
• Kunst = spiegel v/d tijd waarin het wordt gemaakt
• Kunsthistorische canons als invalshoek: verzameling kunstwerken bepaalde periode → a/d
ene kant regel/norm, iets wat standaard bepaald, a/d andere kant verzameling heleboel
dingen
➔ verzameling werken die als belangrijk worden gezien
➔ werken waar we niet omheen kunnen en dus terechtkomen in musea, waar boeken
over geschreven worden,…
➔ verzameling = selectief en beslaat niet het geheel v/d kunstproductie
• Wat zijn canoniseringsprocessen?
➔ experts, critici, verzamelaars, professionals binnen vakgebied (brede publiek heeft
niet zoveel te zeggen
➔ tegenwoordig speelt publiek wel een grotere rol; musea moeten het van het publiek
hebben
➔ belangstelling brede publiek speelt tegenwoordig een grotere rol (maar ook die
belangstelling komt niet zomaar uit de lucht vallen)
➔ hoe komen die experts tot een oordeel? → connectie tss. kunst - macht en kunst -
geld
➔ canon weerspiegelt belangstelling van mensen met culturele macht
• Gombrich 'The Story of Art': hét boek dat werd gelezen als men zich wilde verdiepen in de
kunstgeschiedenis, maar niet inclusief
• 'A World History of Art': probeert breder en inclusiever te zijn → heeft iets fragmentarisch, is
geen doorlopend verhaal
• Katy Hessel: 'The Story of Art without Men': soort omkering van Gombrich
• Iskin: auteurs bijeengebracht (essay over casus)
Deel II
b. Inhoudelijke introductie:
• Kan kunstgeschiedenis zonder canon(s)?
• Intertekstualiteit in de beeldende kunst: kunstenaars verwijzen vaak naar elkaar in hun kunst
➔ Peter Blake heel nadrukkelijk; plaatst zich in artistieke productie Courbet
(ontmoeting mecenas) vb. van hoe kunstenaars naar elkaar verwijzen
➔ Waarom zouden ze dat doen? => heel nadrukkelijk verwijzen wordt altijd een soort
ode => je bevestigt de status van die anderen; in die zin betekent het opnemen van
een werk in de canon dat er een bepaalde waarde in wordt gevonden (als kunstenaar
bevestig je die waarde dan)
• Canon is ook een soort schatkistje waarvan vakgemeenschap zegt dat het waarde laat zien
• Musea bewaren kunst, terwijl er in de kunst nog steeds heel veel verloren is gegaan
• Idee dat er een universele waarde kleeft aan museale stukken
• De Vaandeldrager: discussie maakt duidelijk dat waarde schilderij niet evident is maar
beargumenteerd moet worden
Tekst: Ruth Iskin
1. Is de canon nodig in tijdperk van postkoloniale en globalisering? In hoeverre is de canon
veranderd?
