Samenvatting Relatievermogens-
en erfrecht
2025-2026
Register
xxx belangrijk zinsdeel
xxx kern / belangrijkste woorden
xxx wetsartikelen
xxx arrest
xxx uitzonderingen
xxx voorbeelduitwerkingen
Inhoudsopgave
Bijeenkomst 10.1 Afstammingsrecht............................................................2
, Wortmann & Van Duijvendijk-Brand, Compendium van het personen- en
familierecht 2024 (te raadplegen via Kluwer Navigator):.........................2
Bijeenkomst 10 Samenlevingsvormen.......................................................12
Wortmann & Van Duijvendijk-Brand, Compendium van het personen- en
familierecht 2024 ..................................................................................12
ECLI:NL:HR:2024:1027 (art. 1:85 BW).....................................................37
Bijeenkomst 10.2 De echtscheiding...........................................................38
Wortmann & Van Duijvendijk-Brand, Compendium van het personen- en
familierecht 2024 (te raadplegen via Kluwer Navigator):.......................38
Bijeenkomst 11.1 Erfrecht..........................................................................47
M.J.A. van Mourik & F.W.J.M. Schols, Erfrecht (Monografieën Privaatrecht
nr. 1), Deventer: Wolters Kluwer 2021 (raad te plegen via Kluwer
Navigator)...............................................................................................47
Bijeenkomst 11 Erfrecht.............................................................................63
M.J.A. van Mourik & F.W.J.M. Schols, Erfrecht (Monografieën Privaatrecht
nr. 1), Deventer: Wolters Kluwer 2021....................................................63
Bijeenkomst 10.1 Afstammingsrecht
Wortmann & Van Duijvendijk-Brand, Compendium van het personen- en
familierecht 2024 (te raadplegen via Kluwer Navigator):
111.
Kinderen staan altijd in familierechtelijke betrekking tot de vrouw uit wie
het kind is geboren = de moeder van het kind (art. 1:198 onder a BW). De
andere juridische ouder is de man of de vrouw met wie de moeder is
gehuwd of degene die het kind heeft erkend of van wie het ouderschap
2
,gerechtelijk is vastgesteld (art. 1:198 lid 1 aanhef en onder c of d BW en
art. 1:199 BW).
Een kind heeft ten hoogste twee juridische ouders. Dat zijn de vader
en de moeder of de twee moeders zoals omschreven in art. 1:198 en
1:199 BW. Heeft het kind twee vaders, dan heeft een van hen of hebben
beiden het kind geadopteerd.
De familierechtelijke betrekking bestaat niet alleen tussen een ouder en
zijn kind, maar ook tussen de bloedverwanten van de ouder en het kind:
een kind wordt door zijn geboorte met andere woorden opgenomen in een
familie (art. 1:197 BW).
112. Rechtsgevolgen van het al dan niet in familierechtelijke
betrekking staan tot een ouder
Gedurende het huwelijk of GP oefenen de ouders in beginsel gezamenlijk
het gezag over hun kinderen uit (art. 1:251 lid 1, 1:253aa BW). Over een
buiten huwelijk of GP geboren kind oefent de moeder uit wie het kind is
geboren, in beginsel alleen het gezag uit. De ouder die het kind heeft
erkend, heeft van rechtswege mede het gezag (art. 1:251b BW). De ouder
van wie het ouderschap gerechtelijk is vastgesteld kan de rechtbank
verzoeken in plaats van of samen met de moeder met het gezag te
worden bekleed (art. 1:253b en 1:253c BW). De ouders kunnen als ze
ongehuwd zijn en nimmer met elkaar gehuwd geweest zijn, het gezag
gezamenlijk uitoefenen, indien het voornemen daartoe op hun beider
verzoek is aangetekend in het gezagsregister (art. 2:252 BW)
Tussen ouders en kinderen bestaat een wederkerige verplichting tot
levensonderhoud (art. 1:392 BW). Indien het kind niet is erkend of het
ouderschap niet gerechtelijk is vastgesteld, bestaat er in ieder geval een
wederkerige onderhoudsplicht tussen de moeder en het kind. Tegen de
verwekker van het kind en tegen de man of vrouw die ingestemd heeft
met een daad die de verwekking van het kind tot gevolg kan hebben
gehad, kan het verzoek op grond van art. 1:394 BW worden ingediend. Dat
kan resulteren in een onderhoudsverplichting van de verwekker jegens het
minderjarige kind en het jongmeerderjarige kind dat de leeftijd van 21
jaren nog niet heeft bereikt.
Als een kind geen tweede ouder heeft, heeft het de geslachtsnaam van de
moeder uit wie het kind is geboren (art. 1:5 lid 1 BW). Heeft het kind alleen
een juridische vader door adoptie, dan heeft het zijn geslachtsnaam (art.
1:5 lid 1 BW). Heeft het kind een vader en een moeder, dan is er keuze
tussen beide geslachtsnamen of dubbele naam is ook mogelijk.
Kinderen die juridisch gezien van beide ouders afstammen, erven
automatisch (bij versterf) van beide ouders. Ze hebben ook altijd recht op
hun legitieme portie (een minimumdeel van de erfenis), volgens art. 4:63
e.v. BW. Omgekeerd kunnen ouders in sommige gevallen ook erven van
hun kind als dat kind overlijdt (art. 4:10 en 4:13 e.v. BW). Ouders hebben
3
, echter geen recht op een legitieme portie. Als een kind maar één
juridische ouder heeft (alleen een moeder of alleen een vader), dan:
erft het kind alleen van die ouder bij versterf, en
heeft het alleen bij die ouder recht op een legitieme portie (art. 4:63
e.v. BW).
In zo’n geval kan ook alleen die ene ouder erven van het kind (art. 4:10 en
4:13 e.v. BW).
114. Tijdens huwelijk of GP geboren kinderen
Als een kind wordt geboren tijdens een huwelijk of geregistreerd
partnerschap:
Dan is de echtgenoot of mannelijke partner van de moeder
automatisch de juridische vader (art. 1:199 sub a BW).
Dit geldt ook als de bevruchting al vóór het huwelijk of partnerschap
plaatsvond.
Is het huwelijk of partnerschap al beëindigd vóór de geboorte?
De ex-partner is alleen nog ouder als het huwelijk is geëindigd door
overlijden.
Dit blijft zelfs zo als de moeder inmiddels opnieuw is getrouwd of een
nieuw partnerschap heeft.
Als het huwelijk of partnerschap eindigt door scheiding vóór de geboorte:
De ex-echtgenoot is niet de juridische vader, ook al is hij de
biologische vader.
Als de moeder vóór de geboorte opnieuw trouwt of een GP aangaat:
Dan wordt de nieuwe partner automatisch de juridische ouder,
ook als deze niet de biologische ouder is.
Deze nieuwe ouder kan het ouderschap wel ontkennen (aanvechten).
115. Ontkenning van het door huwelijk of GP ontstane vaderschap
Zowel de vader als de moeder als het kind kunnen een verzoek tot
ontkenning van het vaderschap doen. De grond voor zowel de ontkenning
van het door huwelijk of geregistreerd partnerschap ontstane
vaderschap is dat de vader niet de biologische ouder is.
Voorwaarden:
1. De vader en de moeder – niet het kind – zijn niet-ontvankelijk in
een verzoek tot gegrondverklaring van de ontkenning van het
vaderschap:
a. Indien de vrouw vóór het huwelijk of GP zwanger was, en de
man daarvan op de hoogte was (art. 1:200 lid 2 en art. 1:202a
lid 2 BW)
- In dat geval had de man zeer eenvoudig kunnen voorkomen
dat zij als ouder van het kind zouden gelden, namelijk door
niet met de moeder te huwen of een geregistreerd
partnerschap aan te gaan
b. Indien de man heeft ingestemd met een daad die de
verwerking van het kind tot gevolg kan hebben gehad (art.
1:200 lid 3 BW).
4
en erfrecht
2025-2026
Register
xxx belangrijk zinsdeel
xxx kern / belangrijkste woorden
xxx wetsartikelen
xxx arrest
xxx uitzonderingen
xxx voorbeelduitwerkingen
Inhoudsopgave
Bijeenkomst 10.1 Afstammingsrecht............................................................2
, Wortmann & Van Duijvendijk-Brand, Compendium van het personen- en
familierecht 2024 (te raadplegen via Kluwer Navigator):.........................2
Bijeenkomst 10 Samenlevingsvormen.......................................................12
Wortmann & Van Duijvendijk-Brand, Compendium van het personen- en
familierecht 2024 ..................................................................................12
ECLI:NL:HR:2024:1027 (art. 1:85 BW).....................................................37
Bijeenkomst 10.2 De echtscheiding...........................................................38
Wortmann & Van Duijvendijk-Brand, Compendium van het personen- en
familierecht 2024 (te raadplegen via Kluwer Navigator):.......................38
Bijeenkomst 11.1 Erfrecht..........................................................................47
M.J.A. van Mourik & F.W.J.M. Schols, Erfrecht (Monografieën Privaatrecht
nr. 1), Deventer: Wolters Kluwer 2021 (raad te plegen via Kluwer
Navigator)...............................................................................................47
Bijeenkomst 11 Erfrecht.............................................................................63
M.J.A. van Mourik & F.W.J.M. Schols, Erfrecht (Monografieën Privaatrecht
nr. 1), Deventer: Wolters Kluwer 2021....................................................63
Bijeenkomst 10.1 Afstammingsrecht
Wortmann & Van Duijvendijk-Brand, Compendium van het personen- en
familierecht 2024 (te raadplegen via Kluwer Navigator):
111.
Kinderen staan altijd in familierechtelijke betrekking tot de vrouw uit wie
het kind is geboren = de moeder van het kind (art. 1:198 onder a BW). De
andere juridische ouder is de man of de vrouw met wie de moeder is
gehuwd of degene die het kind heeft erkend of van wie het ouderschap
2
,gerechtelijk is vastgesteld (art. 1:198 lid 1 aanhef en onder c of d BW en
art. 1:199 BW).
Een kind heeft ten hoogste twee juridische ouders. Dat zijn de vader
en de moeder of de twee moeders zoals omschreven in art. 1:198 en
1:199 BW. Heeft het kind twee vaders, dan heeft een van hen of hebben
beiden het kind geadopteerd.
De familierechtelijke betrekking bestaat niet alleen tussen een ouder en
zijn kind, maar ook tussen de bloedverwanten van de ouder en het kind:
een kind wordt door zijn geboorte met andere woorden opgenomen in een
familie (art. 1:197 BW).
112. Rechtsgevolgen van het al dan niet in familierechtelijke
betrekking staan tot een ouder
Gedurende het huwelijk of GP oefenen de ouders in beginsel gezamenlijk
het gezag over hun kinderen uit (art. 1:251 lid 1, 1:253aa BW). Over een
buiten huwelijk of GP geboren kind oefent de moeder uit wie het kind is
geboren, in beginsel alleen het gezag uit. De ouder die het kind heeft
erkend, heeft van rechtswege mede het gezag (art. 1:251b BW). De ouder
van wie het ouderschap gerechtelijk is vastgesteld kan de rechtbank
verzoeken in plaats van of samen met de moeder met het gezag te
worden bekleed (art. 1:253b en 1:253c BW). De ouders kunnen als ze
ongehuwd zijn en nimmer met elkaar gehuwd geweest zijn, het gezag
gezamenlijk uitoefenen, indien het voornemen daartoe op hun beider
verzoek is aangetekend in het gezagsregister (art. 2:252 BW)
Tussen ouders en kinderen bestaat een wederkerige verplichting tot
levensonderhoud (art. 1:392 BW). Indien het kind niet is erkend of het
ouderschap niet gerechtelijk is vastgesteld, bestaat er in ieder geval een
wederkerige onderhoudsplicht tussen de moeder en het kind. Tegen de
verwekker van het kind en tegen de man of vrouw die ingestemd heeft
met een daad die de verwekking van het kind tot gevolg kan hebben
gehad, kan het verzoek op grond van art. 1:394 BW worden ingediend. Dat
kan resulteren in een onderhoudsverplichting van de verwekker jegens het
minderjarige kind en het jongmeerderjarige kind dat de leeftijd van 21
jaren nog niet heeft bereikt.
Als een kind geen tweede ouder heeft, heeft het de geslachtsnaam van de
moeder uit wie het kind is geboren (art. 1:5 lid 1 BW). Heeft het kind alleen
een juridische vader door adoptie, dan heeft het zijn geslachtsnaam (art.
1:5 lid 1 BW). Heeft het kind een vader en een moeder, dan is er keuze
tussen beide geslachtsnamen of dubbele naam is ook mogelijk.
Kinderen die juridisch gezien van beide ouders afstammen, erven
automatisch (bij versterf) van beide ouders. Ze hebben ook altijd recht op
hun legitieme portie (een minimumdeel van de erfenis), volgens art. 4:63
e.v. BW. Omgekeerd kunnen ouders in sommige gevallen ook erven van
hun kind als dat kind overlijdt (art. 4:10 en 4:13 e.v. BW). Ouders hebben
3
, echter geen recht op een legitieme portie. Als een kind maar één
juridische ouder heeft (alleen een moeder of alleen een vader), dan:
erft het kind alleen van die ouder bij versterf, en
heeft het alleen bij die ouder recht op een legitieme portie (art. 4:63
e.v. BW).
In zo’n geval kan ook alleen die ene ouder erven van het kind (art. 4:10 en
4:13 e.v. BW).
114. Tijdens huwelijk of GP geboren kinderen
Als een kind wordt geboren tijdens een huwelijk of geregistreerd
partnerschap:
Dan is de echtgenoot of mannelijke partner van de moeder
automatisch de juridische vader (art. 1:199 sub a BW).
Dit geldt ook als de bevruchting al vóór het huwelijk of partnerschap
plaatsvond.
Is het huwelijk of partnerschap al beëindigd vóór de geboorte?
De ex-partner is alleen nog ouder als het huwelijk is geëindigd door
overlijden.
Dit blijft zelfs zo als de moeder inmiddels opnieuw is getrouwd of een
nieuw partnerschap heeft.
Als het huwelijk of partnerschap eindigt door scheiding vóór de geboorte:
De ex-echtgenoot is niet de juridische vader, ook al is hij de
biologische vader.
Als de moeder vóór de geboorte opnieuw trouwt of een GP aangaat:
Dan wordt de nieuwe partner automatisch de juridische ouder,
ook als deze niet de biologische ouder is.
Deze nieuwe ouder kan het ouderschap wel ontkennen (aanvechten).
115. Ontkenning van het door huwelijk of GP ontstane vaderschap
Zowel de vader als de moeder als het kind kunnen een verzoek tot
ontkenning van het vaderschap doen. De grond voor zowel de ontkenning
van het door huwelijk of geregistreerd partnerschap ontstane
vaderschap is dat de vader niet de biologische ouder is.
Voorwaarden:
1. De vader en de moeder – niet het kind – zijn niet-ontvankelijk in
een verzoek tot gegrondverklaring van de ontkenning van het
vaderschap:
a. Indien de vrouw vóór het huwelijk of GP zwanger was, en de
man daarvan op de hoogte was (art. 1:200 lid 2 en art. 1:202a
lid 2 BW)
- In dat geval had de man zeer eenvoudig kunnen voorkomen
dat zij als ouder van het kind zouden gelden, namelijk door
niet met de moeder te huwen of een geregistreerd
partnerschap aan te gaan
b. Indien de man heeft ingestemd met een daad die de
verwerking van het kind tot gevolg kan hebben gehad (art.
1:200 lid 3 BW).
4
