Samenvatting Examenmatrijs Sociale Zekerheidsrecht | KWIC | 2025/26

Examenmatrijs sociale
zekerheidsrecht
Brede kennis van sociale zekerheidswet- en regelgeving
1.1) De kandidaat beschrijft de kenmerken van volksverzekeringen, sociale
voorzieningen en werknemersverzekeringen.

Kenmerken volksverzekeringen:
 Voor iedereen die in Nederland woont of werkt
 Het is verplicht
 Er wordt een premie ingehouden van je inkomen
 Je hoeft niet in loondienst te zijn, ook zzp’ers en niet-werkenden betalen
premie hiervoor.

Volksverzekeringen:
 AOW = algemene ouderdomswet
 Biedt iedere ingezetene vanaf een bepaalde leeftijd een
ouderdomspensioen.
 Anw = algemene nabestaandenwet
 Kent twee uitkeringen:
 Voor nabestaanden
 Voor wezen
 AKW = algemene kinderbijslagwet
 Biedt ouders en verzorgers van minderjarige kinderen een
tegemoetkoming in de kosten van de opvoeding.
 Wlz = wet langdurige zorg
 Biedt voor kwetsbare ouderen, mensen met een psychische
aandoening of handicap langdurige intensieve zorg.

Wet Betekenis Uitvoeringsinstanti
e
AOW Algemene Sociale
ouderdomswet verzekeringsbank
Anw Algemene Sociale
nabestaandenwet verzekeringsbank
AKW Algemene Sociale
kinderbijslagwet verzekeringsbank
Wlz Wet langdurige zorg Zorgkantoor

Volksverzekering = bij wet geregelde verzekeringen waarvoor alle
ingezetenen met een inkomen premie betalen en die alle ingezetenen een
uitkering bieden in het geval van ouderdom of het verlies van een partner of
een ouder, evenals een tegemoetkoming in de kosten van de opvoeding van
minderjarige kinderen.

,Kortom, volksverzekeringen zijn voor alle ingezetenen.

Ingezetenen = een natuurlijk persoon die in Nederland woont. De persoon
moet ingeschreven staan in de Basisregistratie Personen (BRP)
Je moet langer dan 1 jaar in Nederland verblijven.

BRP (basisregistratie Personen) = staan alle ingezetenen in Nederland
ingeschreven.

Kenmerken werknemersverzekeringen:
 Bestemd voor de werknemers
 Verplicht voor werknemers en werkgevers
 Betaald door werkgevers
 % van je salaris
 Werken op basis van een arbeidsovereenkomst voor een werkgever
(werken in loondienst)
 Uitvoeringsinstantie is altijd door het UWV
 Werkgever betaald de premies voor deze werknemersverzekeringen
 ZZP’ers kunnen geen beroep doen op een uitkering uit een
werknemersverzekering

Werknemersverzekeringen:
 WIA = wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen
 Voor langdurig arbeidsongeschikte werknemers
 WW = werkloosheidswet
 Voor werknemers die tegen hun wil werkloos zijn geworden
 ZW = ziektewet
 Voor zieke werknemers die geen loon krijgen
 WAZO = wet arbeid en zorg
 Voor zwangere werkneemsters is het zwangerschaps-, bevallings-
en ouderschapsverlof. Voor de partner is er het (aanvullend)
geboorte- en ouderschapsverlof.

Wet Betekenis Uitvoeringsinstantie
WIA Wet werk en inkomen UWV
naar arbeidsvermogen
WW Werkloosheidswet UWV
ZW Ziektewet UWV
WAZO Wet arbeid en zorg UWV

Werknemersverzekering = bij wet geregelde verzekeringen waarvoor
werkgevers een werknemerspremie betalen en die werknemers een uitkering
bieden in het geval van ziekte of werkloosheid

Kenmerken sociale voorzieningen:
 Voorkomen dat je onder het sociaal minimum uitkomt (minimaal nodig
om van te leven)

,  Betaal je geen premie (maar belasting)
 Betaald door alle belastingbetalers
 % van het minimumloon
 Iedere ingezetene in Nederland kan hierop beroep doen

Sociale voorzieningen:
 PW (wordt niet afgekort officieel) = participatiewet
 Voor iedere ingezetene die kan werken maar die zonder
ondersteuning onder het bestaansminimum uitkomt.
 TW = toeslagenwet
 Voor iedere ingezetene boven 18 jaar van wie het bruto-inkomen
lager is dan het sociaal minimum.
 Wajong = wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten
 Voor mensen die niet kunnen werken doordat ze vanaf jonge
leeftijd een ziekte of handicap hebben.
 Wmo = wet maatschappelijke ondersteuning
 Voor mensen die niet meer zelfredzaam zijn en door een
aandoening of een beperking niet meer mee kunnen doen in de
samenleving

Wet Betekenis Uitvoeringsinstantie
PW Participatiewet (voorheen Gemeenten
bijstandswet)
TW Toeslagenwet UWV
Wajong Wet UWV
arbeidsongeschiktheidsvoorzienin
g jonggehandicapten
Wmo Wet maatschappelijke Gemeenten
ondersteuning

Voorziening = is voor iedereen.