Kwalitatieve methoden
1. INLEIDING TOT DE KWALITATIEVE METHODEN
Wat?
Op 3 niveaus situeren
1) Kennistheoretische benadering
2) Data-collectie en analyse
3) Onderzoeksproces
We gaan proberen op basis van data een nieuwe theorie maken of een theorie in je hoofd
hebben en die toetsen aan de data.
We hebben een theorie en we zoeken data om te checken of de theorie klopt ->
deductie
2. Wat is kwalitatief onderzoek?
Methoden van data-verzameling en analyse
• We werken met ’rijke’ data, weinig vaste structuur of selectie vooraf
• We gaan het perspectief van het individu gebruiken: focus: zelf betekenis aan
de ervaring ervaring geven -> close-ups -> welke betekenis geeft iemand aan de
gebeurtenis
• Natuurlijke settings: kenmerken van het dagelijks leven ( constraints of everyday
life). We gaan ze behouden niet weg proberen halen, de context bepaald namelijk
mee hoe je over iets denkt
2.1 kennistheoretische benadering in kwalitatief onderzoek
Kennis is gebaseerd op empirisch onderzoek
- Niet door God gegeven (= theologie)
- Niet abstract beredeneeed ( = metafysica)
- Wel gebaseerd op empirie ( = moderne wetenschap )
Kwantitatief:
• Er bestaat objectieve kennis: de externe wereld gaat bepalen wat waar is
• Onderzoek brengt ons steeds dichter bij de: “waarheid”: wetenschap is eerder
cumulatief en leidt tot het ontdekken van de objectieve realiteit
• Als onderzoeker moet je neutraal zijn; kennisproductie is onafhankelijk van de
onderzoeker: de onderzoeker moet “neutraal blijven”
,Kwalitatief
• Er bestaat GEEN objectieve kennis: hooguit bestaan er meerdere manieren om
de wereld te kennen
• Onderzoek leidt tot een waardevolle interpretatie van de werkelijkheid: meerdere
interpretaties vullen elkaar aan ( onderzoek als bouwproject)
• Perspectief van onderzoeker telt: niet alles het theoretische perspectief maar ook
sociale en culturele achtergrond onderzoeker is van belang
Vraag foto louise
Sociaal Engagement!:
Vaak: Aandacht voor het perspectief van minder machtigen
Vergelijking kennistheorieën: Neutrale onderzoeker?
Kwalitatief perspectief: de onderzoeker kan nooit neutraal zijn want iedere persoon
(=onderzoeker) is altijd vormgegeven door, en functioneert in een bepaald
sociaal/cultureel/ wetenschappelijk systeem dat richting gaat geven aan:
• De interesse in en de formulering van de onderzoeker
• Keuze van methode van data-collectie
• Interpretatie van de data
➔ Neutraliteit is onmogelijk, wat cruciaal is -> transparantie!
, 2.2 Kwalitatief onderzoek in de Empirische cyclus
Inductie en deductie
➔ onderzoek beweegt zich voortduren heen en weer van theorie naar data en van
data terug naar theorie
Deductie: vertrekken vanuit een algemene theorie waaruit je toetsbare uitspraken
afleidt ( hypothesen)
Vb: meisjes zijn minder goed dan jongens in wiskunde en natuurkunde
Toetsbare hypothese:
- Meisjes zullen een lagere score halen op een wiskundetest dan jongens
- Meisjes moeten harder werken om hetzelfde punt te halen
Inductie:
- Je vertrekt van beperkte data ( een initiële intuïtie en/of een beperkt aantal
observaties)
Bv. Je professionele ervaring dat je fysicaleraar meisjes moeilijker gemotiveerd krijgt voor
je vak
En:of bevonden dat minder meisjes dan jongens wiskunde of natuuwetenschappen
kiezen als studies
➔ Uit die data leid je vervolgens een algemene theorie af of stel je de oude bij
Bv. Meisjes worden minder gesocialiseerd op wiskunde en natuurwetenschappen leuk
te vinden dan jongens
Kwalitatief onderzoek: geschikt voor inductie
• Rijke beschrijvingen ( niet onmiddellijk reduceren)
• Nadruk op het perspectief van een individu ( ipv reduceren tot 1 of enkele
gedragskenmeejen die je standaardviunr meten bij grote aantallen)
• Oog voor dagelijkse leven in een specifiek sociale en culturele omgeving (. Ipv
individuele reacties los van die omgeving te bestuderen in labo of testssituatie)
, Kristiek van kwalitatieve onderzoekers op deductie:
- Hoe kom je aan nieuwe inzichten/theorien ?
o Blijft vaak “black box” van kwantitatief onderzoek( onduidelijk )
- Inzichten in bestaande theorien worden alleen aangeleverd door de
elite/mainstream
o Perspectief van minder machtigen en/of vanuit andere culturen dan
westerse ontbreekt
o Bestaande theorien zijn vaak ontwikkeld binnen westerse academische
elite -> daardoor onderbreken perspectieven van minder machtige
groepen en van niet-westerse culturen
Voorbeeld beperking hypothetisch deductisch onderzoek
Bv: waarom studeer je psychologie
- Zelfbeschikkingstheorie (zelf determination theory)
➔ Eigen keuze leidt tot hogere motivatie
➔ De theorie is vaak getest met experimenteel onderzoek
1. INLEIDING TOT DE KWALITATIEVE METHODEN
Wat?
Op 3 niveaus situeren
1) Kennistheoretische benadering
2) Data-collectie en analyse
3) Onderzoeksproces
We gaan proberen op basis van data een nieuwe theorie maken of een theorie in je hoofd
hebben en die toetsen aan de data.
We hebben een theorie en we zoeken data om te checken of de theorie klopt ->
deductie
2. Wat is kwalitatief onderzoek?
Methoden van data-verzameling en analyse
• We werken met ’rijke’ data, weinig vaste structuur of selectie vooraf
• We gaan het perspectief van het individu gebruiken: focus: zelf betekenis aan
de ervaring ervaring geven -> close-ups -> welke betekenis geeft iemand aan de
gebeurtenis
• Natuurlijke settings: kenmerken van het dagelijks leven ( constraints of everyday
life). We gaan ze behouden niet weg proberen halen, de context bepaald namelijk
mee hoe je over iets denkt
2.1 kennistheoretische benadering in kwalitatief onderzoek
Kennis is gebaseerd op empirisch onderzoek
- Niet door God gegeven (= theologie)
- Niet abstract beredeneeed ( = metafysica)
- Wel gebaseerd op empirie ( = moderne wetenschap )
Kwantitatief:
• Er bestaat objectieve kennis: de externe wereld gaat bepalen wat waar is
• Onderzoek brengt ons steeds dichter bij de: “waarheid”: wetenschap is eerder
cumulatief en leidt tot het ontdekken van de objectieve realiteit
• Als onderzoeker moet je neutraal zijn; kennisproductie is onafhankelijk van de
onderzoeker: de onderzoeker moet “neutraal blijven”
,Kwalitatief
• Er bestaat GEEN objectieve kennis: hooguit bestaan er meerdere manieren om
de wereld te kennen
• Onderzoek leidt tot een waardevolle interpretatie van de werkelijkheid: meerdere
interpretaties vullen elkaar aan ( onderzoek als bouwproject)
• Perspectief van onderzoeker telt: niet alles het theoretische perspectief maar ook
sociale en culturele achtergrond onderzoeker is van belang
Vraag foto louise
Sociaal Engagement!:
Vaak: Aandacht voor het perspectief van minder machtigen
Vergelijking kennistheorieën: Neutrale onderzoeker?
Kwalitatief perspectief: de onderzoeker kan nooit neutraal zijn want iedere persoon
(=onderzoeker) is altijd vormgegeven door, en functioneert in een bepaald
sociaal/cultureel/ wetenschappelijk systeem dat richting gaat geven aan:
• De interesse in en de formulering van de onderzoeker
• Keuze van methode van data-collectie
• Interpretatie van de data
➔ Neutraliteit is onmogelijk, wat cruciaal is -> transparantie!
, 2.2 Kwalitatief onderzoek in de Empirische cyclus
Inductie en deductie
➔ onderzoek beweegt zich voortduren heen en weer van theorie naar data en van
data terug naar theorie
Deductie: vertrekken vanuit een algemene theorie waaruit je toetsbare uitspraken
afleidt ( hypothesen)
Vb: meisjes zijn minder goed dan jongens in wiskunde en natuurkunde
Toetsbare hypothese:
- Meisjes zullen een lagere score halen op een wiskundetest dan jongens
- Meisjes moeten harder werken om hetzelfde punt te halen
Inductie:
- Je vertrekt van beperkte data ( een initiële intuïtie en/of een beperkt aantal
observaties)
Bv. Je professionele ervaring dat je fysicaleraar meisjes moeilijker gemotiveerd krijgt voor
je vak
En:of bevonden dat minder meisjes dan jongens wiskunde of natuuwetenschappen
kiezen als studies
➔ Uit die data leid je vervolgens een algemene theorie af of stel je de oude bij
Bv. Meisjes worden minder gesocialiseerd op wiskunde en natuurwetenschappen leuk
te vinden dan jongens
Kwalitatief onderzoek: geschikt voor inductie
• Rijke beschrijvingen ( niet onmiddellijk reduceren)
• Nadruk op het perspectief van een individu ( ipv reduceren tot 1 of enkele
gedragskenmeejen die je standaardviunr meten bij grote aantallen)
• Oog voor dagelijkse leven in een specifiek sociale en culturele omgeving (. Ipv
individuele reacties los van die omgeving te bestuderen in labo of testssituatie)
, Kristiek van kwalitatieve onderzoekers op deductie:
- Hoe kom je aan nieuwe inzichten/theorien ?
o Blijft vaak “black box” van kwantitatief onderzoek( onduidelijk )
- Inzichten in bestaande theorien worden alleen aangeleverd door de
elite/mainstream
o Perspectief van minder machtigen en/of vanuit andere culturen dan
westerse ontbreekt
o Bestaande theorien zijn vaak ontwikkeld binnen westerse academische
elite -> daardoor onderbreken perspectieven van minder machtige
groepen en van niet-westerse culturen
Voorbeeld beperking hypothetisch deductisch onderzoek
Bv: waarom studeer je psychologie
- Zelfbeschikkingstheorie (zelf determination theory)
➔ Eigen keuze leidt tot hogere motivatie
➔ De theorie is vaak getest met experimenteel onderzoek
