Hoofdstuk 1 Inleiding recht
Doel van het recht: rechtvaardigheid, gelijkheid, beschermen van de zwaksten en
conflictbeheersing.
Wat er precies moet worden bereikt, welk doel wordt nagestreefd, is zaak voor politieke
keuzes.
Vragen hierin waar de politiek antwoord op moet geven kunnen zijn: is studiefinanciering een
recht voor ieder of moet het gekoppeld aan het inkomen van de ouders, heeft een
alleenstaande ouder recht op bijstandsuitkering, kan je een jeugdige beter een taakstraf of
een vrijheidsstraf geven.
De inhoud van het recht zijn dus de antwoorden die de politiek geeft of deze vragen.
Het technische doel van het recht: het ordenen van de samenleving en het geven van regels
om conflicten te voorkomen. Het recht is het geheel van overheidsregels die de samenleving
ordent.
Hoe komt een wet tot stand?
- Een burger wilt iets, door dit kenbaar te maken komt dit punt op de agenda.
- Politiek ontvangt dit, zij maken een besluit, ze maken het wet.
- Het bestuur moet het uitzetten aan bewoners.
- Zo merken burgers dat er iets is aangepast.
Het komt dus uit de maatschappij, de politiek gaat ermee aan de slag en het bestuur voert
het uit.
De inhoud van het recht wordt door de politiek bepaald, dit verschilt dus per land, ieder land
heeft zijn eigen wetten.
Overheid:
- rijksoverheid: de regering en het parlement, ministers en uitvoeringsinstanties
(belastingdienst)
- decentrale overheid: provincies, gemeenten en waterschappen (regionaal en lokaal)
- politie en de rechterlijke macht
Rechtsgebieden: voor orde in de rechtsregels
1. Staatsrecht
- basisregels voor de organisatie van de overheid
- beschrijving van de verschillende organen van de overheid: gemeenteraad,
provinciale staten (bijvoorbeeld dat wij een koninkrijk zijn en welke taken de
regering heeft)
- regelt ook hoe wij mogen kiezen op politieke partijen
- belangrijkste wet is de grondwet, de basis van onze staatsinrichting
- ‘overheid in ruste’
2. Bestuursrecht
- geeft regels over de bestuurstaak (ordenende taak) van de overheid
(materieel)
- bestuurstaken: onderwijs, jeugdhulp, vreemdelingenwet, participatiewet,
verkeer, sociale zekerheid, zorg voor milieu
- bij het uitoefenen van deze taken staat de overheid in contact met (de
belangen van) de burger
, - bestuursrecht bevat regels over wat de overheid wel en niet mag in deze
contacten en voor burgers biedt het de mogelijkheid tot bezwaar en beroep
(formeel)
- de belangrijkste wet hierin is de algemene wet bestuursrecht (Awb) met
algemene bepalingen over contact met overheid en burger
- ‘overheid in actie’
3. Strafrecht
- beschrijft verboden gedragingen. Wat je wel en niet mag doen en welke straf
dat oplevert
- bevat alleen de gedragingen die de rechtsorde zozeer schenden dat een
bestraffende reactie van de overheid moet volgen
- politiek maakt de straf, rechter kijkt of deze straf is gepleegd
- ook de straffen zijn wettelijk bepaald, de rechter dient zich hieraan te houden
- Wetboek van strafrecht (Sr) bevat de strafbepalingen, Wetboek van
strafvordering (Sv) bevat de rechten van de verdachten en de politie en
justitie en gaat in over de gang van zaken bij het strafproces
4. Burgerlijk recht
- tussen burgers, de overheid heeft hier niks mee te maken
- burgers: personen, organisaties, stichtingen, verenigingen
- drie onderdelen:
1. personen en familierecht: familiaire en individuele rechterlijke relaties:
je naam, vermissingen, overlijden, ouderschap, gezag, huwelijk,
omgang. Van groot belang voor pedagogen
2. vermogensrecht: zakelijke relaties tussen personen: koop, huur,
hypotheek
3. rechtspersonenrecht: rechtspersoon is een organisatie of een
onderneming die een zelfstandig leven leidt in het recht.
- Burgerlijk Wetboek (BW) (materieel) bevat de rechten en plichten van de drie
onderdelen, Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) (formeel) bevat
bijvoorbeeld de gang van zaken bij een burgerlijk proces en de rol van een
advocaat
Samenvattend:
- staatsrecht: basisregels voor de organisatie van de overheid, koninkrijk,
verkiezingen, grondwet
- bestuursrecht: geeft regels over de bestuurstaak (ordenende taak) van de overheid,
bij het uitoefenen van deze taken staat de overheid in contact met (de belangen van)
de burger, bezwaar en beroep, Algemene wet bestuursrecht (Awb)
- strafrecht: beschrijft verboden gedragingen, Wetboek van strafrecht (Sr), Wetboek
van strafvordering (Sv)
- burgerlijk recht: tussen burgers, de overheid heeft hier niks mee te maken. drie
onderdelen: personen en familierecht, vermogensrecht, rechtspersonenrecht,
Burgerlijk Wetboek (BW), Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv)
Jeugdrecht: het geheel van rechtsregels dat de positie van jeugdigen regelt
- geen eigen rechtsgebied, valt binnen alle rechtsgebieden
, - bijvoorbeeld: burgerlijk recht (wat is de achternaam van het kind), strafrecht (een 10
jarige mag niet vervolgt worden), bestuursrecht (een kind mag gezinshereniging
aanvragen), staatsrecht (een 17 jarige mag nog niet stemmen)
Materieel en formeel recht
Materieel: rechten en plichten van burgers, omschrijft de strafbepaling: diefstal, aanranding,
doodslag. Staat in het Wetboek van Strafrecht (Sr).
Formeel: ook wel procesrecht: de gevolgen van het materiële recht, geeft aan wat er gebeurt
als er een strafbaar feit is gepleegd: de rechten van de verdachte, de bevoegdheden van de
politie, gang van zaken bij een rechtszaak. Staat in het Wetboek van strafvordering (Sv).
Samenvattend: wat mag en niet mag staat in het materieel recht, wat er gebeurt als het
materieel recht geschonden wordt staat in het formeel recht.
Dit onderscheid is ook te maken in burgerlijk- en bestuursrecht.
Nationaal en internationaal recht
Nationaal
- rechtsregels die gelden op het grondgebied van een land
- wetten die gelden per land
Internationaal recht
- rechtsrelaties tussen verschillende staten, worden vastgelegd in internationale
verdragen
- krijg je als burger soms direct mee te maken
- voorbeelden: regels van de Europese Unie (invoering van de euro, open grenzen),
Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van mens en de fundamentele
vrijheden (EVRM), Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK)
De invloed van het internationaal recht op het nationaal recht is de laatste 25 jaar flink
toegenomen.
Samenvatting
Doel van het recht is het ordenen van de samenleving en het geven van oplossingen voor
conflicten. Vanuit dit doel kan als omschrijving van het recht worden gegeven: het geheel
van overheidsregels die de samenleving ordent.
Het recht kan worden ingedeeld in vier rechtsgebieden: het staatsrecht (dat de organisatie
van de Staat regelt), het bestuursrecht (geeft regels voor de ordenende taak van de
overheid), het strafrecht (dat straf stelt op verboden gedragingen) en het burgerlijk recht (dat
de zakelijke en familierechtelijke relaties tussen personen regelt).
Het jeugdrecht is het geheel van rechtsregels dat de positie van de jeugdigen regelt. Dit
jeugdrecht valt niet onder 1 rechtsgebied. Het jeugdrecht is namelijk opgebouwd uit
onderdelen uit de verschillende rechtsgebieden die voor de jeugdigen van belang zijn.
Bij een tweede indeling van het recht wordt onderscheid gemaakt tussen materieel en
formeel recht. Materieel recht bevat de rechten en plichten, het formeel recht (procesrecht)
beschrijft wat er gebeurt als het materieel recht geschonden wordt.
Een derde indeling richt zich op de reikwijdte en de rechtsregels. Nationaal recht geldt op
het grondgebied van een bepaalde staat, internationaal recht regelt de rechtsverhouding
, tussen verschillende staten. De invloed van het internationaal recht op het nationaal recht is
de laatste 25 jaar sterk toegenomen.
Begrippenlijst
Recht: het geheel van overheidsregels dat de samenleving ordent. Het ordenen van de
samenleving en het geven van regels om conflicten te voorkomen.
Rechtsgebieden: delen van het recht:
Staatsrecht: basisregels voor de organisatie van de overheid. Bijvoorbeeld de taken van de
regering en de Tweede Kamer, de positie van de koning en over de rechten van de burgers
in de Staat. De belangrijkste wet is de Grondwet.
Bestuursrecht: geeft regels voor de bestuurstaken van de overheid, de ordenende taak van
de overheid. Bijvoorbeeld: de zorg voor het milieu, het onderwijs, de jeugdhulp, het verkeer
en de sociale zekerheid.
Strafrecht: beschrijft de verboden gedragingen die de rechtsorde zo schaden dat er een straf
tegenover moet staan. Rechtsorde: rust en veiligheid in de samenleving. Twee belangrijke
wetboeken zijn het Wetboek van Strafrecht (Sr) welke strafbepalingen (bepaalt welk gedrag
strafbaar is) zoals diefstal bevat en het Wetboek van Strafvordering (Sv) welke regelt wat er
gebeurd als er eenmaal een strafbaar feit is gepleegd.
Burgerlijk recht: regelt de rechtsverhoudingen tussen burgers onderling. Het omvat:
1. personen- en familierecht: regelt familierechtelijke relaties tussen mensen
2. vermogensrecht: regelt zakelijke relaties tussen mensen
3. rechtspersonenrecht: hoe een rechtspersoon, dit is een organisatie of onderneming,
moet worden opgericht
Twee belangrijke wetboeken zijn het Burgerlijk Wetboek (BW), waarin de rechten en plichten
van deze 3 terreinen staan omschreven en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
(rv) waarin het procesrecht staat.
Jeugdrecht: het geheel van rechtsregels dat de positie van jeugdigen regelt.
Materieel recht: bevat de rechten en plichten van burgers
Formeel recht: geeft het procesrecht
Bijvoorbeeld materieel strafrecht (Sr) beschrijft de strafbepaling en formeel strafrecht (Sv)
zegt wat er gebeurt als er een strafbaar feit is gepleegd.
Het formeel recht regelt de wijze waarop het materieel recht gehandhaafd wordt.
Nationaal recht: geldt op het grondgebied van een bepaalde staat
Internationaal recht: regelt de rechtsverhouding tussen verschillende staten
Hoofdstuk 2 De ouders van de jeugdige
Vanuit het burgerlijk recht heb je personen- en familierecht. Een familierechtelijke relatie is
een juridische relatie tussen gezins- of familieleden waaruit rechten en plichten ontstaan.
Moeder
Juridische moeder:
- de vrouw waaruit het kind geboren is.
- ook bij buitenbaarmoederlijke zwangerschappen (met een andere vrouw haar eiceil)
is de gene die bevalt van het kind juridisch de moeder.
Doel van het recht: rechtvaardigheid, gelijkheid, beschermen van de zwaksten en
conflictbeheersing.
Wat er precies moet worden bereikt, welk doel wordt nagestreefd, is zaak voor politieke
keuzes.
Vragen hierin waar de politiek antwoord op moet geven kunnen zijn: is studiefinanciering een
recht voor ieder of moet het gekoppeld aan het inkomen van de ouders, heeft een
alleenstaande ouder recht op bijstandsuitkering, kan je een jeugdige beter een taakstraf of
een vrijheidsstraf geven.
De inhoud van het recht zijn dus de antwoorden die de politiek geeft of deze vragen.
Het technische doel van het recht: het ordenen van de samenleving en het geven van regels
om conflicten te voorkomen. Het recht is het geheel van overheidsregels die de samenleving
ordent.
Hoe komt een wet tot stand?
- Een burger wilt iets, door dit kenbaar te maken komt dit punt op de agenda.
- Politiek ontvangt dit, zij maken een besluit, ze maken het wet.
- Het bestuur moet het uitzetten aan bewoners.
- Zo merken burgers dat er iets is aangepast.
Het komt dus uit de maatschappij, de politiek gaat ermee aan de slag en het bestuur voert
het uit.
De inhoud van het recht wordt door de politiek bepaald, dit verschilt dus per land, ieder land
heeft zijn eigen wetten.
Overheid:
- rijksoverheid: de regering en het parlement, ministers en uitvoeringsinstanties
(belastingdienst)
- decentrale overheid: provincies, gemeenten en waterschappen (regionaal en lokaal)
- politie en de rechterlijke macht
Rechtsgebieden: voor orde in de rechtsregels
1. Staatsrecht
- basisregels voor de organisatie van de overheid
- beschrijving van de verschillende organen van de overheid: gemeenteraad,
provinciale staten (bijvoorbeeld dat wij een koninkrijk zijn en welke taken de
regering heeft)
- regelt ook hoe wij mogen kiezen op politieke partijen
- belangrijkste wet is de grondwet, de basis van onze staatsinrichting
- ‘overheid in ruste’
2. Bestuursrecht
- geeft regels over de bestuurstaak (ordenende taak) van de overheid
(materieel)
- bestuurstaken: onderwijs, jeugdhulp, vreemdelingenwet, participatiewet,
verkeer, sociale zekerheid, zorg voor milieu
- bij het uitoefenen van deze taken staat de overheid in contact met (de
belangen van) de burger
, - bestuursrecht bevat regels over wat de overheid wel en niet mag in deze
contacten en voor burgers biedt het de mogelijkheid tot bezwaar en beroep
(formeel)
- de belangrijkste wet hierin is de algemene wet bestuursrecht (Awb) met
algemene bepalingen over contact met overheid en burger
- ‘overheid in actie’
3. Strafrecht
- beschrijft verboden gedragingen. Wat je wel en niet mag doen en welke straf
dat oplevert
- bevat alleen de gedragingen die de rechtsorde zozeer schenden dat een
bestraffende reactie van de overheid moet volgen
- politiek maakt de straf, rechter kijkt of deze straf is gepleegd
- ook de straffen zijn wettelijk bepaald, de rechter dient zich hieraan te houden
- Wetboek van strafrecht (Sr) bevat de strafbepalingen, Wetboek van
strafvordering (Sv) bevat de rechten van de verdachten en de politie en
justitie en gaat in over de gang van zaken bij het strafproces
4. Burgerlijk recht
- tussen burgers, de overheid heeft hier niks mee te maken
- burgers: personen, organisaties, stichtingen, verenigingen
- drie onderdelen:
1. personen en familierecht: familiaire en individuele rechterlijke relaties:
je naam, vermissingen, overlijden, ouderschap, gezag, huwelijk,
omgang. Van groot belang voor pedagogen
2. vermogensrecht: zakelijke relaties tussen personen: koop, huur,
hypotheek
3. rechtspersonenrecht: rechtspersoon is een organisatie of een
onderneming die een zelfstandig leven leidt in het recht.
- Burgerlijk Wetboek (BW) (materieel) bevat de rechten en plichten van de drie
onderdelen, Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) (formeel) bevat
bijvoorbeeld de gang van zaken bij een burgerlijk proces en de rol van een
advocaat
Samenvattend:
- staatsrecht: basisregels voor de organisatie van de overheid, koninkrijk,
verkiezingen, grondwet
- bestuursrecht: geeft regels over de bestuurstaak (ordenende taak) van de overheid,
bij het uitoefenen van deze taken staat de overheid in contact met (de belangen van)
de burger, bezwaar en beroep, Algemene wet bestuursrecht (Awb)
- strafrecht: beschrijft verboden gedragingen, Wetboek van strafrecht (Sr), Wetboek
van strafvordering (Sv)
- burgerlijk recht: tussen burgers, de overheid heeft hier niks mee te maken. drie
onderdelen: personen en familierecht, vermogensrecht, rechtspersonenrecht,
Burgerlijk Wetboek (BW), Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv)
Jeugdrecht: het geheel van rechtsregels dat de positie van jeugdigen regelt
- geen eigen rechtsgebied, valt binnen alle rechtsgebieden
, - bijvoorbeeld: burgerlijk recht (wat is de achternaam van het kind), strafrecht (een 10
jarige mag niet vervolgt worden), bestuursrecht (een kind mag gezinshereniging
aanvragen), staatsrecht (een 17 jarige mag nog niet stemmen)
Materieel en formeel recht
Materieel: rechten en plichten van burgers, omschrijft de strafbepaling: diefstal, aanranding,
doodslag. Staat in het Wetboek van Strafrecht (Sr).
Formeel: ook wel procesrecht: de gevolgen van het materiële recht, geeft aan wat er gebeurt
als er een strafbaar feit is gepleegd: de rechten van de verdachte, de bevoegdheden van de
politie, gang van zaken bij een rechtszaak. Staat in het Wetboek van strafvordering (Sv).
Samenvattend: wat mag en niet mag staat in het materieel recht, wat er gebeurt als het
materieel recht geschonden wordt staat in het formeel recht.
Dit onderscheid is ook te maken in burgerlijk- en bestuursrecht.
Nationaal en internationaal recht
Nationaal
- rechtsregels die gelden op het grondgebied van een land
- wetten die gelden per land
Internationaal recht
- rechtsrelaties tussen verschillende staten, worden vastgelegd in internationale
verdragen
- krijg je als burger soms direct mee te maken
- voorbeelden: regels van de Europese Unie (invoering van de euro, open grenzen),
Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van mens en de fundamentele
vrijheden (EVRM), Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK)
De invloed van het internationaal recht op het nationaal recht is de laatste 25 jaar flink
toegenomen.
Samenvatting
Doel van het recht is het ordenen van de samenleving en het geven van oplossingen voor
conflicten. Vanuit dit doel kan als omschrijving van het recht worden gegeven: het geheel
van overheidsregels die de samenleving ordent.
Het recht kan worden ingedeeld in vier rechtsgebieden: het staatsrecht (dat de organisatie
van de Staat regelt), het bestuursrecht (geeft regels voor de ordenende taak van de
overheid), het strafrecht (dat straf stelt op verboden gedragingen) en het burgerlijk recht (dat
de zakelijke en familierechtelijke relaties tussen personen regelt).
Het jeugdrecht is het geheel van rechtsregels dat de positie van de jeugdigen regelt. Dit
jeugdrecht valt niet onder 1 rechtsgebied. Het jeugdrecht is namelijk opgebouwd uit
onderdelen uit de verschillende rechtsgebieden die voor de jeugdigen van belang zijn.
Bij een tweede indeling van het recht wordt onderscheid gemaakt tussen materieel en
formeel recht. Materieel recht bevat de rechten en plichten, het formeel recht (procesrecht)
beschrijft wat er gebeurt als het materieel recht geschonden wordt.
Een derde indeling richt zich op de reikwijdte en de rechtsregels. Nationaal recht geldt op
het grondgebied van een bepaalde staat, internationaal recht regelt de rechtsverhouding
, tussen verschillende staten. De invloed van het internationaal recht op het nationaal recht is
de laatste 25 jaar sterk toegenomen.
Begrippenlijst
Recht: het geheel van overheidsregels dat de samenleving ordent. Het ordenen van de
samenleving en het geven van regels om conflicten te voorkomen.
Rechtsgebieden: delen van het recht:
Staatsrecht: basisregels voor de organisatie van de overheid. Bijvoorbeeld de taken van de
regering en de Tweede Kamer, de positie van de koning en over de rechten van de burgers
in de Staat. De belangrijkste wet is de Grondwet.
Bestuursrecht: geeft regels voor de bestuurstaken van de overheid, de ordenende taak van
de overheid. Bijvoorbeeld: de zorg voor het milieu, het onderwijs, de jeugdhulp, het verkeer
en de sociale zekerheid.
Strafrecht: beschrijft de verboden gedragingen die de rechtsorde zo schaden dat er een straf
tegenover moet staan. Rechtsorde: rust en veiligheid in de samenleving. Twee belangrijke
wetboeken zijn het Wetboek van Strafrecht (Sr) welke strafbepalingen (bepaalt welk gedrag
strafbaar is) zoals diefstal bevat en het Wetboek van Strafvordering (Sv) welke regelt wat er
gebeurd als er eenmaal een strafbaar feit is gepleegd.
Burgerlijk recht: regelt de rechtsverhoudingen tussen burgers onderling. Het omvat:
1. personen- en familierecht: regelt familierechtelijke relaties tussen mensen
2. vermogensrecht: regelt zakelijke relaties tussen mensen
3. rechtspersonenrecht: hoe een rechtspersoon, dit is een organisatie of onderneming,
moet worden opgericht
Twee belangrijke wetboeken zijn het Burgerlijk Wetboek (BW), waarin de rechten en plichten
van deze 3 terreinen staan omschreven en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
(rv) waarin het procesrecht staat.
Jeugdrecht: het geheel van rechtsregels dat de positie van jeugdigen regelt.
Materieel recht: bevat de rechten en plichten van burgers
Formeel recht: geeft het procesrecht
Bijvoorbeeld materieel strafrecht (Sr) beschrijft de strafbepaling en formeel strafrecht (Sv)
zegt wat er gebeurt als er een strafbaar feit is gepleegd.
Het formeel recht regelt de wijze waarop het materieel recht gehandhaafd wordt.
Nationaal recht: geldt op het grondgebied van een bepaalde staat
Internationaal recht: regelt de rechtsverhouding tussen verschillende staten
Hoofdstuk 2 De ouders van de jeugdige
Vanuit het burgerlijk recht heb je personen- en familierecht. Een familierechtelijke relatie is
een juridische relatie tussen gezins- of familieleden waaruit rechten en plichten ontstaan.
Moeder
Juridische moeder:
- de vrouw waaruit het kind geboren is.
- ook bij buitenbaarmoederlijke zwangerschappen (met een andere vrouw haar eiceil)
is de gene die bevalt van het kind juridisch de moeder.
