⚡ DE ULTIEME SAMENVATTING VOOR BESTUREN EN BESTRAFFEN! ⚡ Alles helder uitgewerkt in één document zodat jij je optimaal kunt voorbereiden. Een absolute aanrader voor je tentamenvoorbereiding!

Les 1 maandag 13 april 2026 (BS)

Inleiding bestuursrecht

Belangrijke beginselen bestuursrecht (abbb) (Algemene beginselen van
behoorlijk bestuur

- Legaliteitsbeginsel  overheid mag alleen wat in de wet staat
- Zorgvuldigheidbeginsel  eerst goed onderzoek doen (formeel)
- Motiveringsbeginsel  uitleggen waarom
- Gelijkheidsbeginsel  gelijke gevallen=gelijk behandelen
- Evenredigheidsbeginsel  maatregel moet passen
- Geen willekeur  niet zomaar beslissen
- Fairplaybeginsel  eerlijk handelen

Dit zijn de belangrijkste spelregels voor de overheid. De overheid mag niet
zomaar doen wat ze wil.

Wat is bestuursrecht?
- Regels voor de overheid
- Regels voor de burger
- Samen: hoe overheid en burger met elkaar omgaan

Het begrip bestuursrecht houdt in dat het bestuursorgaan een exclusieve
bevoegdheid heeft om te beslissen.

Bestuursrecht zijn eigenlijk gewoon de spelregels tussen de overheid en burgers.
De overheid krijgt regels: wat mag je doen?
De burger krijgt regels: hoe kan je je verweren?

Dus het gaat altijd om die relatie tussen overheid en burger.

Soorten bestuursrecht
- Algemeen bestuursrecht
- Bijzonder bestuursrecht
- Formeel bestuursrecht
- Materieel bestuursrecht

We maken onderscheid in soorten bestuursrecht:
- Algemeen= In deze wet worden algemene regels gegeven die altijd gelden over
rechtsbescherming, handhaving etc. (Bijv. Awb)



Doelen van Awb:

,- Meer eenheid brengen in de bestuursrechtelijke wetgeving
- De bestuursrechtelijke wetgeving systematiseren en vereenvoudigen
- Normen die in de rechtspraak zijn ontwikkeld codificeren (=opnemen in de
wet)

- Bijzonder = regels voor een specifiek onderwerp, zoals belasting of milieu

- Formeel = hoe verloopt een procedure

- Materieel = waar gaat het inhoudelijk over
Bevat rechtsnormen waarin voor burgers en bestuursorganen aanspraken of
verplichtingen zijn opgenomen. (VB: omgevingswet)

Rechtsbronnen van het bestuursrecht
- De wet
- Jurisprudentie
- Gewoonte
- Verdragen en sommige besluiten van internationale organisaties
- Algemene rechtsbeginselen
- Gepubliceerde beleidsregels

Leer van de Trias Politica
 Afkomstig van filosoof Montesquie (trias politica)
 Tegenhanger van Montesquie was koning Lodewijk XIV (absolutisme=macht
zit bij 1 persoon).
 Leer van de machtenscheiding
 Scheiding van (staatsrechtelijke) bevoegdheden
 Voorkoming van machtsconcentratie en machtsmisbruik


Wetgevende macht Regering (ministers + koning) + staten generaal (Eerste
en Tweede kamer) Art 81 Gw
De wetgevende macht stelt algemene, voor iedereen in gelijke mate geldende
regels. De SG vertegenwoordigt het gehele Nederlandse volk. De leden van de
Tweede Kamer worden rechtstreeks/direct gekozen door burgers via
verkiezingen. De leden van de eerste kamer worden gekozen via provinciale
staten. De regering heeft ook een zelfstandige bevoegdheid om wetgeving te
maken waarbij de rol van de SG alleen controlerend is. SG wordt ook wel het
parlement genoemd.

Bevoegdheden;
 Maakt en beslist over wetten
 Controleren uitvoering van de wetten
Uitvoerende macht regering (koning + ministers) en
Uitvoeringsorganisaties van regering zoals: politie, handhaving, UWV, duo
etc. Art 42 Gw

,Uitvoeren van overheidstaken die in die algemene regels zijn vastgelegd. De
belangrijkste bestuursbesluiten neemt de regering of de desbetreffende minister.
Als de regering een besluit neemt wordt dat aangeduid als KB (koninklijk besluit).

Bevoegdheden;
 Wetten uitvoeren
 Verantwoording afleggen aan de wetgevende macht


Rechtsprekende macht (rechters + OM, Officier van justitie)
Beslechting van geschillen over de juiste toepassing van het recht. De rechter is
zelf niet bevoegd om wetgeving te maken.

Bevoegdheden;
 Vervolgen van degenen die de wetten overtreden
 Onafhankelijk en onpartijdig
 Ze staan los van alle andere machten


Gescheiden organen: wetgevende orgaan, uitvoerende orgaan, rechtsprekende
orgaan

Doel scheiding in functies: voorkomen van machtsmisbruik

Drie functies van het bestuursrecht
- Instrumentele functie: de overheid krijgt middelen (tools) om haar werk te
doen en het algemeen belang te beschermen

- Normerende functie: de overheid mag alleen iets doen als het in de wet staat
 zonder wet = geen actie

- Waarborgfunctie: de overheid moet rekening houden met de burger en eerlijk
handelen  de burger staat centraal

Waar komt bestuursrecht vandaan?
Bestuursrecht komt niet uit één plek.
Je hebt wetten, zoals de Awb.
Maar ook uitspraken van rechters.

En soms regels die niet eens zijn opgeschreven, maar wel gelden.
- Wet (bijv. Awb)
- Jurisprudentie
- Internationaal recht
- Ongeschreven recht
Belangrijke beginselen
- Legaliteitsbeginsel  overheid mag alleen iets doen als het in de wet staat.
Wetten mogen geen terugwerkende kracht hebben (zie artikel 5:4 Awb)

, - Specialiteitsbeginsel  overheid mag een bevoegdheid alleen gebruiken voor
het doel waarvoor die bedoeld is.

Gelede normstelling
- Meerdere regels tegelijk van toepassing op 1 situatie
- Bij één probleem gelden vaak meerdere regels gelijk
- Bijvoorbeeld wet+ gemeentelijke regels + beleid
- Dat noemen we gelaagde of gelede normstelling

Openbare lichamen
- De staat
- Provincie
- Gemeente
- Waterschappen

Dit zijn de overheden in Nederland
Die noemen we openbare lichamen
En die bestaan weer uit bestuursorganen, zoals een burgemeester of college.

Voorbeeld schema: openbaar lichaam gemeente, met bestuursorganen



Burgemeest
er


Gemeente College van
Burgemeester en Bestuursorgane
Wethouders n


Gemeenteraad




A en B bestuursorganen
- A-bestuursorganen zijn gewoon de overheid zelf.
Dus gemeenten, ministers – alles wat echt overheid is.
- B-bestuursorganen zijn bijzonder
- Het is geen overheid maar krijgt overheidstaken