[Samenvatting volledige leerstof!] Development Through the Lifespan, Ontwikkelingspsychologie Deel 1

Samenvatting ontwikkelingspsychologie studeersessie 4 H9
 Piaget: Concreet operationeel stadium
 Lagere schoolleeftijd: 7-11 jaar  Denken wordt logischer, flexibeler en beter georganiseerd
 Verworvenheden
= Opheffing van beperkingen uit pre operationeel stadium
 Conservatie
- Operaties = Mentale handelingen die gehoorzamen aan logische regels  Zorgt ervoor dat conservatie wel
correct wordt opgelost
- Decentratie: Focussen op meerdere aspecten van probleem ipv enkel 1: Met elkaar in verbrand brengen
- Omkeerbaarheid: Vermogen om te denken in reeks stappen en dan in gedachte de richting omkeren en dan
weer op het startpunt terechtkomen
 Classificatie = Correct oplossen van problemen met klasinclusie
- Bewust hiërarchische classificaties
- Focus op meerdere relaties tussen categorieën
- Vaak beginnen ze nu ook voorwerpen te verzamelen en ze op te delen in klassen
 Seriatie = Ordenen van items langs kwantitatieve dimensie
- Kleuters vormen wel een rij maar maken nog veel fouten
 Enkel letten op 1 uiteinde
 Slechts deel correct, kunnen aandacht er niet bij houden
- Naar lagere schoolperiode toe: Minder fouten
 Transitieve inferentie = een seriatie van gedachten
- Typische vorm met staven
- Kind maakt inferentie door een mentale seriatie uit te voeren
- Vereiste integreren
 Speciaal redeneren
 Cognitieve kaarten = Mentale voorstellingen van bekende plaatsen in grotere omvang ( Niet in 1 oogopslag te
vatten)
- Vereisten: perspectief, inferenties die afzonderlijke plaatsen met elkaar verbinden
- Jongere kinderen gebruiken oriëntatiepunten om te oriënteren (vb. School, huis, boekenkast,…)
- Oudere kinderen
 Geografische route van oriëntatiepunten: Kaarten beter georganiseerd
 Mental walks: Zelf voorstellen en instructies geven langs waar iemand moet lopen, men stelt zich
mentaal een route voor  Minder problemen met kaart draaien
 Cultuurverschillen in concreet operationeel stadium
- Niet westers
 Hier gebruikt men zelden kaarten, minder autorijden, vaker wandelen
 Baseren op buren om weg te vragen
 Als kinderen dan kaart moeten tekenen van hun buurt, vooral veel rijke oriëntatiepunten en aspecten
van sociaal leven
- Westers
 Vaak gebruik van ouders, veel gebruik van kaarten
 Als kinderen kaart tekenen van buurt, veel formeler met hoofd en bijstraten en weinig oriëntatiepunten
 Beperkingen
1. Kinderen denken enkel logisch en georganiseerd als het gaat om concrete info die direct waarneembaar is
2. Concreet operationeel denken wordt binnen dit stadium geleidelijk aan verworven
- Continuüm van verwerving: Geleidelijk aan beheersen van logische begrippen en dit concreet operationele
taken
 Recent onderzoek
 In andere stadia onderschatte Piaget het kind
 Rol van cultuur en opleiding
 Vaststelling: Specifieke culturele en schoolse praktijken hebben invloed op concreet operationeel stadium
- Cultuur: In niet westerse culturen gaat men weinig naar school  Conservatie pas veel later verworven 
Kwalitatief belang van alledaagse activiteiten voor ontwikkeling
- School: Kinderen die al langer naar school zijn geweest doen het beter op Piaget taken: Meer ervaring
- Context: Ook niet schoolse en informele activiteiten bevorderen concreet operationeel denken  Logisch
denken, operaties ontstaan niet spontaan doordat kind actief omgaat met omgeving, maar doordat het
bijgebracht wordt door cultuur, opleiding en context  Evidentie voor Vygotsky
 Infromatieverwerkingsvisie op concreet operationeel denken  Robbie Case
 Geleidelijke verbetering van informatieverwerking, en niet plotse overgang naar nieuw stadium
 Cognitieve schema’s steeds automatischer, meer plaats in werkgeheugen waardoor schema’s kunnen integreren
+ nieuwe vormen  Bredere voorstellingen
 2 verklaringen
- Sommige taken vereisen meer ruimte in werkgeheugen en komen dus pas later in de ontwikkeling

, - Ervaringen van kinderen verschillen sterk
 Ontdekking door Case
1. Kinderen concentreren op 1 dimensie (vb. 1 verhaallijn in tekening huis en mama en papa op 1 lijn naast
elkaar tekenen)
2. Kinderen richten op 2 dimensies (vb. 2 verhaallijnen in tekening mama en papa in huis tekenen: Kenmerken
combineren met relaties tussen objecten)
3. Integraties van meer dimensies (vb. Verhaallijnen met meerdere zijllijnen, tekeningen ingewikkelder met
referentiepunten, dichtbij-veraf)
 Evaluatie concreet operationele stadium
 Onduidelijkheid
- Continue verbetering van logische vaardigheden
- Discontinue herstructureren van denken
 Piaget voelde dit aan en gebruikte daarom begrip geleidelijk beheersen van logische begrippen
 Informatieverwerking
 Piaget focust zich op algemene cognitieve verandering <-> Informatieverwerking focust op ontwikkeling van
verschillende aspecten van denken
 Executieve functies
 Duidelijke verbetering in lagere schoolleeftijd word bepaald door verschillende factoren
- Biologische basis: ontwikkeling PFC meer verbindingen tss PFC en andere delen hersenen, myelinisatie
- Genetische basis (Risicovariant en ADHD)
- Omgeving: Teratogenen, armoede
 Inhibitie en flexibele aandacht
 Meer selectieve aandacht
- Enkel aandacht voor wat relevant is, onderdrukken wat niet relevant is
- Onderzoek dmv niet relevantie stimuli opnemen in taken
- Dankzij vooruitgang cognitieve inhibitie
 Meer aanpasbaar, flexibel
- Aandacht aanpassen aan eisen van de situatie, vlot kunnen switchen
- Onderzoek dmv eerst indelen volgens kleur en dan volgens vorm  Lukt bij kleuters niet, wel op lagere
schoolleeftijd
 Werkgeheugen
 Toename in informatieverwerkingscapaciteit
- Tijd die nodig is voor taken neemt af en denken wordt efficiënter
- Werkgeheugen neemt toe
 Onderzoeken adhv cijferreeksen waar je bewerkingen op doet
- Problemen
 Kinderen met leerproblemen hebben vaak zwak werkgeheugen
 Arme kinderen hebben vaak zwak werkgeheugen
- Stimulatie van WG door scaffolding
 Planning
 Geleidelijk verbetering van planning bij taken met meerdere stappen
 Op voorhand plannen: Op voorhand evalueren van opeenvolging van stappen
 Factoren die vooruitgang bepalen
- Samenwerken met meer ervaren planners, uitleg van ouders en leren over hoe plannen
- Vereisten van schooltaken dagen uit om te plannen
 Kinderen kunnen steeds moeilijkere taken aan, waarbij integratie werkgeheugen, inhibitie en flexibiliteit en
selectieve aandacht cruciaal is
 Trainen en executieve functies
 Rechtstreekse training: Ingebed in computerspelletjes  Verbetering capaciteit werkgeheugen IQ, spelling en
rekenen
 Onrechtstreekse training: Lichaamsbeweging, mindfulness  verbetering executieve functies, prosociaal gedrag
positieve relaties
 Geheugen
 Geheugenstrategieën  Hoe meer strategieën combineren, hoe beter onthouden
- Herhalen
- Organiseren = Items die bij elkaar horen, groeperen, verbetert herinnering
- Elaboratie = Uitwerking relatie/ gedeelde betekenis tot stand brengen tussen eenheden informatie die niet
tot zelfde categorie horen
 Organiseren en elaboratie zorgt voor het combineren van elementen tot betekenisvolle eenheden, chunks 
werkgeheugen meer plaats vrij + Beter terug oproepen van informatie uit geheugen
 Knowledge base, kennisbestand
= Kennis van kind neemt toe, als men weer weet over onderwerp is makkelijker om nieuwe info die gerelateerd is aan dat
onderwerp op te slaan en weer op te roepen (Organisatie)