MODULE 4
COMMUNICATIE EN
GEDRAG
VERZORGENDE IG
FLOOR MANINTVELD
,Module 4 Communicatie en gedrag
Inhoudsopgave
Begeleiden ............................................................................................................................ 6
Hoofdstuk 30 Conflicten ..................................................................................................... 6
30.2 Wat is een conflict? ................................................................................................ 6
30.3 Soorten conflicten ................................................................................................... 6
30.4 Zichtbare en onzichtbare conflicten ........................................................................ 6
30.5 Conflicthanteringsstijl .............................................................................................. 6
30.6 Omgaan met conflicten ........................................................................................... 6
Hoofdstuk 31 Zorgvragers met gedragsproblemen ............................................................ 7
31.2 Gedragsproblemen ................................................................................................. 7
31.3 Oorzaken van gedragsproblemen........................................................................... 7
31.4 Omgaan met gedragsproblemen ............................................................................ 8
Gehandicaptenzorg ............................................................................................................... 9
Hoofdstuk 12 De ontwikkeling van mensen met een verstandelijke beperking ................... 9
12.2 Hoe uit zich een verstandelijke beperking ............................................................... 9
12.3 Fasen in de ontwikkeling die anders verlopen ........................................................ 9
12.4 Dementie bij mensen met een verstandelijke beperking ........................................10
12.5 Sterven en rouw bij mensen met een verstandelijke beperking..............................11
Hoofdstuk 13 Bijzonder gedrag bij mensen met een verstandelijke beperking ..................11
13.2 Oorzaken van bijzonder gedrag .............................................................................11
13.3 ADHD bij mensen met een verstandelijke beperking .............................................11
13.4 Hechtingsproblemen bij mensen met een verstandelijke beperking .......................12
13.5 Depressie bij mensen met een verstandelijke beperking .......................................13
13.6 Epilepsie bij mensen met een verstandelijke beperking .........................................14
13.7 Gedragsproblemen bij mensen met een verstandelijke beperking .........................14
13.8 Fysieke agressie bij mensen met een verstandelijke beperking .............................16
Hoofdstuk 26 Zorgvragers en seksualiteit .........................................................................18
26.2 Intimiteit en seksualiteit is niet altijd vanzelfsprekend ............................................18
26.3 Seksualiteit in relatie tot een aantal ziektebeelden.................................................18
26.4 Houding verzorgende bij seksualiteitsbeleving ......................................................19
26.5 Seksuele voorlichting aan zorgvragers ..................................................................19
26.6 Seksueel misbruik .................................................................................................20
26.7 Aandachtspunten verzorging en begeleiding .........................................................21
Hoofdstuk 29 Voorlichting, advies en instructie .................................................................21
29.2 Verzorgen van voorlichting, advies en instructie ....................................................21
29.3 Voorlichting, advies en instructie bij mensen met een verstandelijke beperking .....22
29.4 Voorlichting, advies en instructie bij mensen met een lichamelijke beperking ........22
NTI | Verzorgende IG | Floor Manintveld | pag. 2
,Module 4 Communicatie en gedrag
29.5 Ontwikkelingen in voorlichting, advies en instructie ...............................................23
Geestelijke gezondheidzorg .................................................................................................24
Hoofdstuk 2 Geschiedenis van de GGZ en voorzieningen ................................................24
2.2 Psychiatrische zorg vroeger ....................................................................................24
2.3 Psychiatrische zorg nu ............................................................................................25
2.4 Organisatie van de GGZ ..........................................................................................27
2.5 Zorgcircuits en zorgprogramma’s ............................................................................27
2.6 Psychiatrie en verplegen .........................................................................................28
Hoofdstuk 3 Proces van intake tot beëindiging zorgverlening ...........................................31
3.2 Verschillende routes ................................................................................................31
3.3 Intake en behandeling .............................................................................................32
3.4 Afbouwen of afronden .............................................................................................33
Hoofdstuk 8 Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen ..................................................33
8.2 Algemene omschrijving van neurobiologische ontwikkelingsstoornissen .................33
8.3 Zorgvragers met een verstandelijke beperking ........................................................34
8.4 Zorgvragers met een autismespectrumstoornis (ASS).............................................35
8.5 Zorgvragers met een aandachtstekort-/hyperactiviteitsstoornis (ADHD) ..................37
Hoofdstuk 9 Zorgvragers met schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen
.........................................................................................................................................38
9.2 Algemene omschrijving schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen
......................................................................................................................................38
9.3 Zorgvragers met schizofrenie ..................................................................................38
9.4 Herkennen van schizofreen gedrag .........................................................................38
9.5 Behandeling ............................................................................................................39
9.6 Zorg en begeleiding .................................................................................................41
9.7 Andere schizofreniespectrum- en psychotische stoornissen ....................................42
Hoofdstuk 10 Zorgvragers met stemmingsstoornissen ......................................................43
10.2 Algemene omschrijving stemmingsstoornissen .....................................................43
10.3 Zorgvragers met een depressieve stemmingsstoornis ...........................................44
10.4 Zorg en begeleiding ...............................................................................................46
10.5 Zorgvragers met bipolaire stemmingsstoornissen ..................................................47
10.6 Zorg en begeleiding ...............................................................................................48
Hoofdstuk 11 Zorgvragers met angst- en aan angst gerelateerde stoornissen ..................49
11.1 Inleiding .................................................................................................................49
11.2 Algemene omschrijving van angst- en aan angst gerelateerde stoornissen ...........49
11.3 Zorgvragers met angststoornissen ........................................................................49
11.4 Zorgvragers met obsessieve compulsieve stoornissen ..........................................52
11.5 Zorgvrager met psychotrauma gerelateerde stoornissen .......................................54
NTI | Verzorgende IG | Floor Manintveld | pag. 3
, Module 4 Communicatie en gedrag
11.6 Zorgvragers met somatisch-symptoom- en verwante stoornissen .........................56
Hoofdstuk 16 Zorgvragers met middel gerelateerde en verslavingsstoornissen ................58
16.2 Stoornissen in of door het gebruik van een middel ................................................58
16.3 Zorgvragers met een psychiatrische stoornis en stoornissen in het gebruik van
middelen .......................................................................................................................59
Hoofdstuk 17 Zorgvragers met neurocognitieve stoornissen .............................................61
17.2 Algemene omschrijving neurocognitieve stoornissen.............................................61
17.3 Zorgvragers met een delirium (delier) ....................................................................62
17.4 Zorgvragers met amnesie ......................................................................................64
17.5 Zorgvragers met beperkte of uitgebreide neurocognitieve stoornissen ..................65
Hoofdstuk 18 Zorgvragers met agressief gedrag ..............................................................69
18.2 Wat is agressief gedrag .........................................................................................69
18.3 Oorzaken en agressief gedrag ..............................................................................69
18.4 Risico verhogende factoren voor agressief gedrag ................................................69
18.5 Herkennen agressief gedrag .................................................................................69
18.6 Voorkomen van agressief gedrag ..........................................................................70
18.7 Begeleiden van agressief gedrag ..........................................................................70
Verpleeg-, verzorgingshuizen, thuiszorg ...............................................................................72
Hoofdstuk 1 Zorgvragers in de VVT ..................................................................................72
1.2 De oudere zorgvrager met beperkte zelfzorg ...........................................................72
1.3 Chronisch zieke zorgvrager .....................................................................................72
1.4 De revaliderende zorgvrager ...................................................................................73
1.5 Zorgvragers met psychogeriatrische en psychiatrische aandoeningen ....................73
Hoofdstuk 5 Zorg en begeleiding van ouderen ..................................................................74
5.2 Kenmerken van ouderen .........................................................................................74
5.3 Zorg- en begeleidingsbehoeften van ouderen..........................................................75
5.4 Zorg en begeleiding van ouderen in de VVT ............................................................76
Hoofdstuk 9 Zorgvragers met dementie ............................................................................78
9.2 Verandering van de hersenen bij het ouder worden.................................................78
9.3 Dementie .................................................................................................................78
9.4 Oorzaken van dementie ..........................................................................................80
9.5 Het verloop van dementie ........................................................................................81
9.6 Bewegen .................................................................................................................82
9.7 Gedrag ....................................................................................................................83
Hoofdstuk 10 Zorgvragers met dementie: zorg en begeleiding .........................................83
10.2 Verlies van de regie over het eigen leven ..............................................................83
10.3 Afstemmen op de zorgvrager ................................................................................83
10.4 Reminiscentie ........................................................................................................84
NTI | Verzorgende IG | Floor Manintveld | pag. 4
COMMUNICATIE EN
GEDRAG
VERZORGENDE IG
FLOOR MANINTVELD
,Module 4 Communicatie en gedrag
Inhoudsopgave
Begeleiden ............................................................................................................................ 6
Hoofdstuk 30 Conflicten ..................................................................................................... 6
30.2 Wat is een conflict? ................................................................................................ 6
30.3 Soorten conflicten ................................................................................................... 6
30.4 Zichtbare en onzichtbare conflicten ........................................................................ 6
30.5 Conflicthanteringsstijl .............................................................................................. 6
30.6 Omgaan met conflicten ........................................................................................... 6
Hoofdstuk 31 Zorgvragers met gedragsproblemen ............................................................ 7
31.2 Gedragsproblemen ................................................................................................. 7
31.3 Oorzaken van gedragsproblemen........................................................................... 7
31.4 Omgaan met gedragsproblemen ............................................................................ 8
Gehandicaptenzorg ............................................................................................................... 9
Hoofdstuk 12 De ontwikkeling van mensen met een verstandelijke beperking ................... 9
12.2 Hoe uit zich een verstandelijke beperking ............................................................... 9
12.3 Fasen in de ontwikkeling die anders verlopen ........................................................ 9
12.4 Dementie bij mensen met een verstandelijke beperking ........................................10
12.5 Sterven en rouw bij mensen met een verstandelijke beperking..............................11
Hoofdstuk 13 Bijzonder gedrag bij mensen met een verstandelijke beperking ..................11
13.2 Oorzaken van bijzonder gedrag .............................................................................11
13.3 ADHD bij mensen met een verstandelijke beperking .............................................11
13.4 Hechtingsproblemen bij mensen met een verstandelijke beperking .......................12
13.5 Depressie bij mensen met een verstandelijke beperking .......................................13
13.6 Epilepsie bij mensen met een verstandelijke beperking .........................................14
13.7 Gedragsproblemen bij mensen met een verstandelijke beperking .........................14
13.8 Fysieke agressie bij mensen met een verstandelijke beperking .............................16
Hoofdstuk 26 Zorgvragers en seksualiteit .........................................................................18
26.2 Intimiteit en seksualiteit is niet altijd vanzelfsprekend ............................................18
26.3 Seksualiteit in relatie tot een aantal ziektebeelden.................................................18
26.4 Houding verzorgende bij seksualiteitsbeleving ......................................................19
26.5 Seksuele voorlichting aan zorgvragers ..................................................................19
26.6 Seksueel misbruik .................................................................................................20
26.7 Aandachtspunten verzorging en begeleiding .........................................................21
Hoofdstuk 29 Voorlichting, advies en instructie .................................................................21
29.2 Verzorgen van voorlichting, advies en instructie ....................................................21
29.3 Voorlichting, advies en instructie bij mensen met een verstandelijke beperking .....22
29.4 Voorlichting, advies en instructie bij mensen met een lichamelijke beperking ........22
NTI | Verzorgende IG | Floor Manintveld | pag. 2
,Module 4 Communicatie en gedrag
29.5 Ontwikkelingen in voorlichting, advies en instructie ...............................................23
Geestelijke gezondheidzorg .................................................................................................24
Hoofdstuk 2 Geschiedenis van de GGZ en voorzieningen ................................................24
2.2 Psychiatrische zorg vroeger ....................................................................................24
2.3 Psychiatrische zorg nu ............................................................................................25
2.4 Organisatie van de GGZ ..........................................................................................27
2.5 Zorgcircuits en zorgprogramma’s ............................................................................27
2.6 Psychiatrie en verplegen .........................................................................................28
Hoofdstuk 3 Proces van intake tot beëindiging zorgverlening ...........................................31
3.2 Verschillende routes ................................................................................................31
3.3 Intake en behandeling .............................................................................................32
3.4 Afbouwen of afronden .............................................................................................33
Hoofdstuk 8 Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen ..................................................33
8.2 Algemene omschrijving van neurobiologische ontwikkelingsstoornissen .................33
8.3 Zorgvragers met een verstandelijke beperking ........................................................34
8.4 Zorgvragers met een autismespectrumstoornis (ASS).............................................35
8.5 Zorgvragers met een aandachtstekort-/hyperactiviteitsstoornis (ADHD) ..................37
Hoofdstuk 9 Zorgvragers met schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen
.........................................................................................................................................38
9.2 Algemene omschrijving schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen
......................................................................................................................................38
9.3 Zorgvragers met schizofrenie ..................................................................................38
9.4 Herkennen van schizofreen gedrag .........................................................................38
9.5 Behandeling ............................................................................................................39
9.6 Zorg en begeleiding .................................................................................................41
9.7 Andere schizofreniespectrum- en psychotische stoornissen ....................................42
Hoofdstuk 10 Zorgvragers met stemmingsstoornissen ......................................................43
10.2 Algemene omschrijving stemmingsstoornissen .....................................................43
10.3 Zorgvragers met een depressieve stemmingsstoornis ...........................................44
10.4 Zorg en begeleiding ...............................................................................................46
10.5 Zorgvragers met bipolaire stemmingsstoornissen ..................................................47
10.6 Zorg en begeleiding ...............................................................................................48
Hoofdstuk 11 Zorgvragers met angst- en aan angst gerelateerde stoornissen ..................49
11.1 Inleiding .................................................................................................................49
11.2 Algemene omschrijving van angst- en aan angst gerelateerde stoornissen ...........49
11.3 Zorgvragers met angststoornissen ........................................................................49
11.4 Zorgvragers met obsessieve compulsieve stoornissen ..........................................52
11.5 Zorgvrager met psychotrauma gerelateerde stoornissen .......................................54
NTI | Verzorgende IG | Floor Manintveld | pag. 3
, Module 4 Communicatie en gedrag
11.6 Zorgvragers met somatisch-symptoom- en verwante stoornissen .........................56
Hoofdstuk 16 Zorgvragers met middel gerelateerde en verslavingsstoornissen ................58
16.2 Stoornissen in of door het gebruik van een middel ................................................58
16.3 Zorgvragers met een psychiatrische stoornis en stoornissen in het gebruik van
middelen .......................................................................................................................59
Hoofdstuk 17 Zorgvragers met neurocognitieve stoornissen .............................................61
17.2 Algemene omschrijving neurocognitieve stoornissen.............................................61
17.3 Zorgvragers met een delirium (delier) ....................................................................62
17.4 Zorgvragers met amnesie ......................................................................................64
17.5 Zorgvragers met beperkte of uitgebreide neurocognitieve stoornissen ..................65
Hoofdstuk 18 Zorgvragers met agressief gedrag ..............................................................69
18.2 Wat is agressief gedrag .........................................................................................69
18.3 Oorzaken en agressief gedrag ..............................................................................69
18.4 Risico verhogende factoren voor agressief gedrag ................................................69
18.5 Herkennen agressief gedrag .................................................................................69
18.6 Voorkomen van agressief gedrag ..........................................................................70
18.7 Begeleiden van agressief gedrag ..........................................................................70
Verpleeg-, verzorgingshuizen, thuiszorg ...............................................................................72
Hoofdstuk 1 Zorgvragers in de VVT ..................................................................................72
1.2 De oudere zorgvrager met beperkte zelfzorg ...........................................................72
1.3 Chronisch zieke zorgvrager .....................................................................................72
1.4 De revaliderende zorgvrager ...................................................................................73
1.5 Zorgvragers met psychogeriatrische en psychiatrische aandoeningen ....................73
Hoofdstuk 5 Zorg en begeleiding van ouderen ..................................................................74
5.2 Kenmerken van ouderen .........................................................................................74
5.3 Zorg- en begeleidingsbehoeften van ouderen..........................................................75
5.4 Zorg en begeleiding van ouderen in de VVT ............................................................76
Hoofdstuk 9 Zorgvragers met dementie ............................................................................78
9.2 Verandering van de hersenen bij het ouder worden.................................................78
9.3 Dementie .................................................................................................................78
9.4 Oorzaken van dementie ..........................................................................................80
9.5 Het verloop van dementie ........................................................................................81
9.6 Bewegen .................................................................................................................82
9.7 Gedrag ....................................................................................................................83
Hoofdstuk 10 Zorgvragers met dementie: zorg en begeleiding .........................................83
10.2 Verlies van de regie over het eigen leven ..............................................................83
10.3 Afstemmen op de zorgvrager ................................................................................83
10.4 Reminiscentie ........................................................................................................84
NTI | Verzorgende IG | Floor Manintveld | pag. 4
