Samenvatting ontwikkelingspsychologie bachelor 2

Ontwikkelingspsychologie deel 2
1. Intro: Herhaling H1

1.1. Ontwikkelingstaken:
o Robert Havighurst’s Developmental Task Theory
 Ontwikkelingstaken: de reeks van vaardigheden en vermogens (bekwaamheden) dat
mensen ontwikkelen doorheen hun levensloop
 Ontwikkelingstaken hangen af van leeftijd, en zij definiëren dus periodes

1.2. 3 bronnen van ontwikkelingstaken:
o Lichamelijke (biologische) rijping
 Recht staan en leren lopen, aanpassen aan seksuele rijping (puberteit) of aan de
menopauze (middelbare volwassenheid)
o Individuele doelen en waarden
 Keuze voor job of hobby’s, morele beslissingen
o Culturele / maatschappelijke verwachtingen
 Leren lezen, verantwoordelijkheid voor het milieu en de samenleving. Dit verschilt
van cultuur, maatschappij, land en hangt ook af van de historische periode
 Vb. vroeger mochten vrouwen niet autorijden

1.3. Uitdagingen, bepalingen en kansen:
o De Havinghurst theorie slaagt de brug en zij bemiddeld tussen biologische (vb. genetisch
bepaalde) facetten van ontwikkeling en ontwikkelingsaspecten die worden gesteund of
vereist door andere mensen in het leven van een individu
o Ontwikkelinstaken zijn uitdagingen, bepalingen en kansen. Het is hoger niveau van
functioneren en om welzijn te bereiken. De ontwikkelingstaken bepalen wat onze kansen
zijn.
o De mens is een product van het menselijke aspect, het culturele aspect en de individuele
+ sociale cognitie. Ze werken samen.




1.4. Periodes van ontwikkeling:
Prenatale fase Conceptie tot geboorte
Baby- en peutertijd Geboorte – 2 jaar
Vroege kindertijd (kleuter) 2-6 jaar
Middelbare kindertijd 6-11 jaar
Adolescentie 11-18 jaar
Jongvolwassenheid 18-40 jaar
Middelbare volwassenheid 40-65 jaar
Late volwassenheid 65 jaar – dood

1.5. Levensloopperspectief:
Ontwikkeling is:
1

,1. Levenslang




 Japan kent een vergrijzingscrisis. 1 op de 5 japanners is ouder dan 65 jaar  Japan is
het snelst verouderende land ter wereld
 Het aantal eeuwelingen in België is meer dan verdubbeld sinds 1990  Bijna 2.000
eeuwelingen in België.
 Er zijn culturele verschillen in levensverwachtingen. De levensverwachting wordt
beïnvloed door:
- Eetgewoontes
- Zelfmoord
- Maatschappelijke faciliteiten (vb. waterzuivering)

2. Multidimensioneel en multidirectioneel
 Dimensies van ontwikkeling:
- Lichamelijk: veranderingen in lichaamslengte, verhoudingen, uiterlijk, lichamelijke
gezondheid, perceptuele en motorische aspecten...
- Cognitief: veranderingen in intellectuele vermogens, waaronder aandacht,
geheugen academische en alledaagse kennis, verbeelding, taal...
- Emotioneel en sociaal: veranderingen in emotionele communicatie, zelfbegrip,
kennis van andere mensen, vriendschappen, relaties...
 Elke dimensie is even belangrijk. De dimensies hangen samen
 Snelheid van de ontwikkeling (multidirectioneel) verschilt
 Ontwikkeling is niet lineair
 Niet elke dimensie gaat even snel
 Afhankelijk van de leeftijd kunnen de dimensies in verschillende richtingen gaan
 Het traditionele zicht op de levensloop: een levenstrap:




 Leeftijdsverschillen in verwerkingssnelheid
- Hoe snel een test invullen  dit zegt wat over het IQ
- Gaat bergaf vanaf +- 30 jaar
2

,  Leeftijdsverschillen in verbale bekwaamheid:




 Leeftijd en positieve gevoelens
- Positief effect
- Met de leeftijd nemen de positeiev gevoelens ook toe




3. Plastisch
 Hoe veel, hoe lang kunnen mensen iets bijleren. Neuroplasticiteit, cognitieve
placiticiteit. We vinden grote verschillen t.o.v. verschillende culturen
 Het leren blijft altijd, maar verminderd

 Old-age dependency ratio in EU 2017




3

, 4. Beïnvloed door veelvoudige, interagerende krachten
 Evolutie van de menselijke geest als een gedeelde onderneming van het brein,
cognitie en cultuur
 Individuele verschillen: Resilience
- Bekwaamheid zich aan te passen aan uitdagingen en bedreigingen voor de ontwikkeling
- Veerkracht, weerstandigheid, wilskracht, herstellingsvermogen
 Ervaring beschouwen als controleerbaar
 Toewijding: interesse in dagdagelijkse activiteiten
 Uitdagingen zijn normaal en kansen om te groeien
- Factoren
 Persoonlijkheidskenmerken
 Warme relatie ouders, sociale steun buiten familie
 Bronnen en kansen in de samenleving

(DEEL 1: Adolescentie)
2. Adolescentie: Lichamelijke ontwikkeling

2.1. Concepten van adolescentie
2.1.1. Adolescentie: wat en wanneer?
Het is de overgang tussen de kindertijd en volwassenheid (11-18 jaar)

De aanvang wordt gekenmerkt door de puberteit. Dit zijn verschillende biologische
gebeurtenissen die uiteindelijk leiden tot een volwassen lichaam en seksuele maturiteit (in
de biologische betekenis). De lichamelijke ontwikkeling domineert in deze fase.

De basis ontwikkelingstaken van deze periode zijn over de hele wereld hetzelfde. De taken
zijn hetzelfde, maar de timing, de oplossing... kunnen verschillen.
 Korte periode (enkele jaren) in Stam-en dorps-gemeenschappen.
 In de huidige geïndustrialiseerde samenleving zijn deze taken dermate complex dat
de adolescentie een decennium duurt.

2.1.2. Doeleinden: ontwikkelingstaken en verwezenlijkingen van de adolescentie
o Psycholgische adaptatie aan (aanvarding van) fysiek veranderen (volgroeid lichaam,
onevenwichtigheid)
 Vb. jongens vinden hey fijn dat meisjes borsten beginnen te krijgen, maar de meisjes
zelf vinden het niet altijd fijn. Het gebeurt ook niet bij iedereen op hetzelfde moment
en dit kan verrassend zijn
o Leren mannelijke of vrouwelijke sociale rol in te vullen
o Verwerven van volwassen manieren van denken
o Bereiken van emotionele en economische afhankelijkheid (t.o.v. ouders)
o Ontwikkeling van meer volwassen manieren van omgaan met leeftijdsgenoten van beide
geslachten
o Verwerven van waarden en een ethisch kader voor gedrag


4