Humane Levenscyclus II
Week 1: Opgroeien in (on)gezondhei 4
Hoorcollege: Onderzoeksvraag en studiedesign 4
Werkgroep 1A: Artikelen lezen & Begin Schrijfopdracht 6
Hoorcollege: Groei en ontwikkeling 7
Hoorcollege: Gezondheid van kinderen wereldwijd 8
Hoorcollege: DOHaD 11
Hoorcollege: Anatomie en ontwikkeling van de geslachtsorganen 12
Week 2: Volwassen worde 12
Hoorcollege: Introductie snijzaal t.b.v. practicum anatomie van de geslachtsorganen 12
Hoorcollege: Puberteit en adolescentie 13
Hoorcollege: Genderdysforie 14
Week 3: Ouderdo 15
Hoorcollege: Mechanismen van veroudering 15
Levenscyclus van de Men 15
H12 - Groei en ontwikkeling van het kind 15
§1: Zuigelingenperiode 15
§2: Peuterperiode 17
§3: Periode van een schoolkind 19
H13 - De ontwikkeling van het immuunsysteem 19
§2: Vaccinaties 19
§4: De invloed van infecties op de ontwikkeling van het immuunsysteem 20
H14 - Ontwikkeling van de geslachtsorganen 20
§1: Ontwikkeling van de gonaden 20
§2: Ontwikkeling van de inwendige genitalia 22
§3: ontwikkeling van de uitwendige genitalia 23
H15 - Puberteit 25
§1: Geslachtelijke ontwikkeling 25
§2: Geslachtelijke rijpingsstadia 25
§3: Hormonale regulatie van de puberteit 27
§4: groeispurt 27
§5: Wijzigingen in lichaamssamenstelling 28
§6: Gedrag 29
m s
n d
,H16 - Gezondheid van kinderen in Nederland 29
§1: Infectieziekten 29
§2: Levensbedreigende aandoeningen in de eenentwintigste eeuw 30
H17 - Gezondheid van kinderen wereldwijd 30
§1: Kindersterfte 30
§2: Infectieziekten 31
§3: Voeding 31
§4: Ontwikkeling 32
§5: Gezondheid van adolescenten 33
H18 - Oorsprong van chronische ziektes in het vroege leven 33
§1: Aanpassingsmechanismen die ten grondslag (kunnen) liggen aan de observaties 33
§2: Plasticiteit van de ontwikkeling 33
§3: Adaptieve responsen tijdens de ontwikkeling 33
§4: Predictieve, adaptieve respons (PAR) 34
H19 - Mechanismen van veroudering 35
§1: telomeren 35
§2: Stamcellen zorgen voor vernieuwing van weefsels 36
§3: tumor suppressor genen stoppen de celdeling bij dan schade 36
§4: Oxidatieve stress beschadigt de cel 37
§5 proteasomen 37
§6: ontsteking 37
§7 epigenetische veranderingen 37
H20 - Atherosclerose en diabetes mellitus 38
§1: atherosclerose 38
§2: diabetes mellitus 38
H21 - Dementie 40
§1: Vormen van dementie 40
Martini H28 41
§28-1 41
Basis reproductive system structures are gonads, ducts, accessory glands and organs, and external genitalia
41
§28-2 41
Spermatogenesis occurs in the testes, and hormones from the hypothalamus, anterior lobe of the pituitary
gland, and testes control male reproductive functions 41
28-3 43
,Oogenesis occurs in the ovaries, and hormones from the pituitary gland and gonads control female
reproductive functions 43
, Week 1: Opgroeien in (on)gezondheid
Hoorcollege: Onderzoeksvraag en studiedesign
Onderwerp
De meest gebruikte onderzoeksopzetten in epidemiologisch onderzoek:
• observationeel onderzoek (speci ek transversaal, cohort en case-controle onderzoek)
• experimenteel onderzoek: randomized controlled trials (RCTs)
Ook leer je over de verschillende voor- en nadelen van deze onderzoeksopzetten.
Vervolgens oefen je met het kiezen van de juiste onderzoeksopzet voor verschillende
onderzoeksvragen. Het college dient ter ondersteuning aan de schrijfopdracht van de cursus.
Epidemiologisch onderzoek
1. Observationeel onderzoek: meten van aantal eigenschappen van de onderzoekspopulatie
• Case-control onderzoek: ‘cases’ worden geselecteerd en controles uitgevoerd
- Retrospectief (= terug in de tijd): selecteert op de uitkomst (ziekte), vraagt terug naar
determinanten (oorzaken).
- Voor: zeer e cient bij zeldzame aandoeningen
- Tegen: de selectie van cases en controles is erg lastig, terug in de tijd vaak moeilijk te
herinneren voor de proefpersonen (= recall bias)
• Cohortonderzoek: onderzoekspopulatie met één of meer gedeelde kenmerken
- Prospectief (= metingen over tijd): determinant wordt gemeten in het heden, uitkomst
vastgesteld in de toekomst.
- Voor: minder kans op (meet)fouten in de determinant (geen recall bias) en selectie van
proefpersonen.
- Tegen: vaak minder e ciënt: vaak lang wachten tot de uitkomst optreedt of helemaal
niet, duur, kans op uitval van proefpersonen.
• Transversaal onderzoek / cross-sectioneel onderzoek: meestal met behulp van cohort
- Determinant en uitkomst in het heden gemeten.
- Voor: e cient (behalve bij zeldzame ziekte en/of determinant)
- Tegen: oorzaak en gevolg lastig uit elkaar te halen (zelfde moment) —> vaak prospectief
onderzoek nodig.
2. Experimenteel onderzoek: interventiegroep(en) wel blootstellen aan determinant,
placebogroep niet, om te onderzoeken of de blootstelling e ect heeft.
- Prospectief (meerdere metingen over tijd bij dezelfde proefpersonen)
- Voor: geen meetfouten in de determinant/interventie (want toegewezen).
• RCT (Randomized Controlled Trial): groepen ingedeeld door toeval (randomisatie).
- Tegen: RCT is beperkt toepasbaar (ethische bezwaren, praktisch niet uitvoerbaar),
resultaten zijn beperkt generaliseerbaar (onderzoek met speci eke groepen).
ffi ffi ffi fi ff fi
Week 1: Opgroeien in (on)gezondhei 4
Hoorcollege: Onderzoeksvraag en studiedesign 4
Werkgroep 1A: Artikelen lezen & Begin Schrijfopdracht 6
Hoorcollege: Groei en ontwikkeling 7
Hoorcollege: Gezondheid van kinderen wereldwijd 8
Hoorcollege: DOHaD 11
Hoorcollege: Anatomie en ontwikkeling van de geslachtsorganen 12
Week 2: Volwassen worde 12
Hoorcollege: Introductie snijzaal t.b.v. practicum anatomie van de geslachtsorganen 12
Hoorcollege: Puberteit en adolescentie 13
Hoorcollege: Genderdysforie 14
Week 3: Ouderdo 15
Hoorcollege: Mechanismen van veroudering 15
Levenscyclus van de Men 15
H12 - Groei en ontwikkeling van het kind 15
§1: Zuigelingenperiode 15
§2: Peuterperiode 17
§3: Periode van een schoolkind 19
H13 - De ontwikkeling van het immuunsysteem 19
§2: Vaccinaties 19
§4: De invloed van infecties op de ontwikkeling van het immuunsysteem 20
H14 - Ontwikkeling van de geslachtsorganen 20
§1: Ontwikkeling van de gonaden 20
§2: Ontwikkeling van de inwendige genitalia 22
§3: ontwikkeling van de uitwendige genitalia 23
H15 - Puberteit 25
§1: Geslachtelijke ontwikkeling 25
§2: Geslachtelijke rijpingsstadia 25
§3: Hormonale regulatie van de puberteit 27
§4: groeispurt 27
§5: Wijzigingen in lichaamssamenstelling 28
§6: Gedrag 29
m s
n d
,H16 - Gezondheid van kinderen in Nederland 29
§1: Infectieziekten 29
§2: Levensbedreigende aandoeningen in de eenentwintigste eeuw 30
H17 - Gezondheid van kinderen wereldwijd 30
§1: Kindersterfte 30
§2: Infectieziekten 31
§3: Voeding 31
§4: Ontwikkeling 32
§5: Gezondheid van adolescenten 33
H18 - Oorsprong van chronische ziektes in het vroege leven 33
§1: Aanpassingsmechanismen die ten grondslag (kunnen) liggen aan de observaties 33
§2: Plasticiteit van de ontwikkeling 33
§3: Adaptieve responsen tijdens de ontwikkeling 33
§4: Predictieve, adaptieve respons (PAR) 34
H19 - Mechanismen van veroudering 35
§1: telomeren 35
§2: Stamcellen zorgen voor vernieuwing van weefsels 36
§3: tumor suppressor genen stoppen de celdeling bij dan schade 36
§4: Oxidatieve stress beschadigt de cel 37
§5 proteasomen 37
§6: ontsteking 37
§7 epigenetische veranderingen 37
H20 - Atherosclerose en diabetes mellitus 38
§1: atherosclerose 38
§2: diabetes mellitus 38
H21 - Dementie 40
§1: Vormen van dementie 40
Martini H28 41
§28-1 41
Basis reproductive system structures are gonads, ducts, accessory glands and organs, and external genitalia
41
§28-2 41
Spermatogenesis occurs in the testes, and hormones from the hypothalamus, anterior lobe of the pituitary
gland, and testes control male reproductive functions 41
28-3 43
,Oogenesis occurs in the ovaries, and hormones from the pituitary gland and gonads control female
reproductive functions 43
, Week 1: Opgroeien in (on)gezondheid
Hoorcollege: Onderzoeksvraag en studiedesign
Onderwerp
De meest gebruikte onderzoeksopzetten in epidemiologisch onderzoek:
• observationeel onderzoek (speci ek transversaal, cohort en case-controle onderzoek)
• experimenteel onderzoek: randomized controlled trials (RCTs)
Ook leer je over de verschillende voor- en nadelen van deze onderzoeksopzetten.
Vervolgens oefen je met het kiezen van de juiste onderzoeksopzet voor verschillende
onderzoeksvragen. Het college dient ter ondersteuning aan de schrijfopdracht van de cursus.
Epidemiologisch onderzoek
1. Observationeel onderzoek: meten van aantal eigenschappen van de onderzoekspopulatie
• Case-control onderzoek: ‘cases’ worden geselecteerd en controles uitgevoerd
- Retrospectief (= terug in de tijd): selecteert op de uitkomst (ziekte), vraagt terug naar
determinanten (oorzaken).
- Voor: zeer e cient bij zeldzame aandoeningen
- Tegen: de selectie van cases en controles is erg lastig, terug in de tijd vaak moeilijk te
herinneren voor de proefpersonen (= recall bias)
• Cohortonderzoek: onderzoekspopulatie met één of meer gedeelde kenmerken
- Prospectief (= metingen over tijd): determinant wordt gemeten in het heden, uitkomst
vastgesteld in de toekomst.
- Voor: minder kans op (meet)fouten in de determinant (geen recall bias) en selectie van
proefpersonen.
- Tegen: vaak minder e ciënt: vaak lang wachten tot de uitkomst optreedt of helemaal
niet, duur, kans op uitval van proefpersonen.
• Transversaal onderzoek / cross-sectioneel onderzoek: meestal met behulp van cohort
- Determinant en uitkomst in het heden gemeten.
- Voor: e cient (behalve bij zeldzame ziekte en/of determinant)
- Tegen: oorzaak en gevolg lastig uit elkaar te halen (zelfde moment) —> vaak prospectief
onderzoek nodig.
2. Experimenteel onderzoek: interventiegroep(en) wel blootstellen aan determinant,
placebogroep niet, om te onderzoeken of de blootstelling e ect heeft.
- Prospectief (meerdere metingen over tijd bij dezelfde proefpersonen)
- Voor: geen meetfouten in de determinant/interventie (want toegewezen).
• RCT (Randomized Controlled Trial): groepen ingedeeld door toeval (randomisatie).
- Tegen: RCT is beperkt toepasbaar (ethische bezwaren, praktisch niet uitvoerbaar),
resultaten zijn beperkt generaliseerbaar (onderzoek met speci eke groepen).
ffi ffi ffi fi ff fi
