Samenvatting Handboek publiek management (Noordegraaf, Geuijen & Meijer, 2011)
HS 1 Inleiding
§1.1: Achtergrond en ambitie
De publieke sfeer zit klem. Aan de ene kant kennen publieke en semipublieke organisaties complexe
opdrachten. Terwijl ze deze opdrachten proberen op een optimale wijze te optimaliseren zijn ze
verbonden met politieke processen en democratische randvoorwaarden, moeten ze openbaarheid
betrachten en verantwoording afleggen, en zijn ze onderwerp van toezicht, inspectie en controle.
Tevens moeten ze klassieke waarden hooghouden en moeten zij het toonbeeld zijn van
onpartijdigheid en integriteit zijn. Aan de andere kant moeten publieke en semipublieke organisaties
gedwongen modern en prestatiegericht te opereren. Hieruit volgt dat burgers een snelle en
adequate aanpak van maatschappelijke problemen verwachten.
Tegenwoordig gaat de meeste aandacht niet langer uit naar problemen en mogelijke oplossingen,
maar naar de wijzen waarop de aanpak van problemen georganiseerd wordt.
Op de klem tussen complexe opdrachten en simpele oplossingen kan op twee extreme manieren
worden gereageerd:
1. Publieke managers kunnen kiezen voor verdere simplificatie: de complexiteit van het veld
wordt ontkend en eenvoudige oplossingen worden toegepast. Deze benadering kan leiden
tot ingrepen die negatief uitpakken en leiden tot schade voor professionals en cliënten.
2. Lethargie: de publieke manager kiest ervoor om niet in te grijpen, want elke ingreep zou
leiden tot negatieve en onvoorziene gevolgen. Deze aanpak is gevaarlijk, omdat de dringende
noodzaak van de aanpak van maatschappelijke problemen wordt ontkend.
Publieke managers moeten laveren tussen de Skylla van simplificatie en de Charybdis van lethargie.
§1.2: Definities en plaatsbepaling
Praktische en academische betekenis
Er is een onderscheid tussen publiek management als verzameling van praktijken en Publiek
Management als academisch onderzoeksgebied. In het eerste geval gaat het om pogingen en
activiteiten, gericht op het leiden en runnen van publieke en semipublieke organisaties, inclusief alle
aspecten daarvan. Publiek Management gaat over de verzameling academische oriëntaties op het
managen in publieke domeinen.
Management: een neutrale definitie
Het begrip management kan zowel op een neutrale als op een invullende manier worden gebruikt.
De neutrale manier kan getypeerd worden als ‘Getting things done through others’. De invullende
wijze waarop management gebruikt wordt, varieert van prestatiegericht management tot netwerk-
en procesmanagement.
Leiderschap is een vorm van management waarbij het gaat om de daadwerkelijke realisatie van
mooie visies.
Het publieke van publiek management
Vroeger waren de grenzen tussen staat (publiek), markt (privaat) en maatschappelijk middenveld
(maatschappelijk) duidelijk van elkaar te onderscheiden. Tegenwoordig zijn de relaties tussen die
sferen gecompliceerd en beweeglijk geworden. Publieke bedrijven groeien steeds meer toe naar
private bedrijven, omdat zij zich als private bedrijven gaan gedragen (NPM). Private bedrijven
groeien steeds meer toe naar publieke bedrijven, omdat zij zich bezighouden met maatschappelijk
verantwoord ondernemen (3 P’s). Tussen publiek en privaat in zijn allerlei organisatievormen
ontstaan (vb. PPS).
1
HS 1 Inleiding
§1.1: Achtergrond en ambitie
De publieke sfeer zit klem. Aan de ene kant kennen publieke en semipublieke organisaties complexe
opdrachten. Terwijl ze deze opdrachten proberen op een optimale wijze te optimaliseren zijn ze
verbonden met politieke processen en democratische randvoorwaarden, moeten ze openbaarheid
betrachten en verantwoording afleggen, en zijn ze onderwerp van toezicht, inspectie en controle.
Tevens moeten ze klassieke waarden hooghouden en moeten zij het toonbeeld zijn van
onpartijdigheid en integriteit zijn. Aan de andere kant moeten publieke en semipublieke organisaties
gedwongen modern en prestatiegericht te opereren. Hieruit volgt dat burgers een snelle en
adequate aanpak van maatschappelijke problemen verwachten.
Tegenwoordig gaat de meeste aandacht niet langer uit naar problemen en mogelijke oplossingen,
maar naar de wijzen waarop de aanpak van problemen georganiseerd wordt.
Op de klem tussen complexe opdrachten en simpele oplossingen kan op twee extreme manieren
worden gereageerd:
1. Publieke managers kunnen kiezen voor verdere simplificatie: de complexiteit van het veld
wordt ontkend en eenvoudige oplossingen worden toegepast. Deze benadering kan leiden
tot ingrepen die negatief uitpakken en leiden tot schade voor professionals en cliënten.
2. Lethargie: de publieke manager kiest ervoor om niet in te grijpen, want elke ingreep zou
leiden tot negatieve en onvoorziene gevolgen. Deze aanpak is gevaarlijk, omdat de dringende
noodzaak van de aanpak van maatschappelijke problemen wordt ontkend.
Publieke managers moeten laveren tussen de Skylla van simplificatie en de Charybdis van lethargie.
§1.2: Definities en plaatsbepaling
Praktische en academische betekenis
Er is een onderscheid tussen publiek management als verzameling van praktijken en Publiek
Management als academisch onderzoeksgebied. In het eerste geval gaat het om pogingen en
activiteiten, gericht op het leiden en runnen van publieke en semipublieke organisaties, inclusief alle
aspecten daarvan. Publiek Management gaat over de verzameling academische oriëntaties op het
managen in publieke domeinen.
Management: een neutrale definitie
Het begrip management kan zowel op een neutrale als op een invullende manier worden gebruikt.
De neutrale manier kan getypeerd worden als ‘Getting things done through others’. De invullende
wijze waarop management gebruikt wordt, varieert van prestatiegericht management tot netwerk-
en procesmanagement.
Leiderschap is een vorm van management waarbij het gaat om de daadwerkelijke realisatie van
mooie visies.
Het publieke van publiek management
Vroeger waren de grenzen tussen staat (publiek), markt (privaat) en maatschappelijk middenveld
(maatschappelijk) duidelijk van elkaar te onderscheiden. Tegenwoordig zijn de relaties tussen die
sferen gecompliceerd en beweeglijk geworden. Publieke bedrijven groeien steeds meer toe naar
private bedrijven, omdat zij zich als private bedrijven gaan gedragen (NPM). Private bedrijven
groeien steeds meer toe naar publieke bedrijven, omdat zij zich bezighouden met maatschappelijk
verantwoord ondernemen (3 P’s). Tussen publiek en privaat in zijn allerlei organisatievormen
ontstaan (vb. PPS).
1
