RECHTSSTAAT BEGRIPPEN
2.1 IDEE EN OORSPRONG VAN DE RECHTSSTAAT
- Rechtsstaat: Een staat waarin je als burger met grondrechten wordt beschermd tegen
machtsmisbruik en willekeur van de overheid.
- Autoritaire staat: Een staat waarin één machtshebber of een kleine groep mensen bepaalt wat de
regels zijn.
- Democratische rechtsstaat: Burgers mogen meedoen aam vrije verkiezingen en bepalen wie de
machtshebbers zijn en kunnen indirect meebeslissen over politieke kwesties.
- Sociale rechtsstaat: Er zijn allerlei wetten en voorzieningen om de welvaart en het welzijn van de
burgers te bevorderen.
- Rechtszekerheid: Burgers en overheid moeten zich aan de wetten houden. Zo kan iedereen
nagaan wat wel of niet mag.
- Sociaal contract: Een contract waarin mensen tot afspraken komen om in natuurlijke vrijheid en
gelijkheid te kunnen leven.
- Geweldsmonopolie: De staat mag als enige geweld gebruiken.
- Beginsel van de grondrechten: Alle mensen zijn in vrijheid en gelijkheid geboren en moeten ook zo
kunnen samenleven.
- Soevereiniteits- en democratiebeginsel: De mensen sluiten gezamenlijk een vredesakkoord, het
sociaal contract.
- Legaliteitsbeginsel: Er is een staat die het sociaal contract tussen mensen kan afdwingen, maar
strikt gebonden is aan de wetten die de partijen zelf hebben opgesteld.
- Beginsel van de trias politica: De macht van de staat wordt voor de zekerheid verder begrensd
door interne scheiding van de staatsmacht.
- Verlichte dictatuur: Machtshebber houdt in zekere mate rekening met de bevolking.
2.2 GRONDWET EN GRONDRECHTEN
- Constitutionele monarchie: Een koninkrijk met een grondwet.
- Censusrecht: Kiesrecht waarbij alleen een kleine groep mannelijke burgers die een bepaald
bedrag aan belasting betalen stemmen.
- Nachtwakersstaat: Een staat die zich voornamelijk inzet voor bewaking van de veiligheid van de
burgers.
- Klassieke grondrechten: In deze rechten kun je de belangrijkste kenmerken van het sociaal
contract herkennen, want hierin wordt geregeld dat de staat de persoonlijke vrijheidsrechten van
mensen zo min mogelijk beperkt.
- Sociale grondrechten: Werkgelegenheid, bescherming van positie van werknemers, sociale
zekerheid, volksgezondheid, sociale woningbouw en onderwijs werden de verantwoordelijkheid
van de staat.
- Sociale rechtstaat: Verzorgingsstaat; wanneer er in de grondwet de sociale grondrechten van een
mens zijn opgenomen. In een rechtsstaat beperken de wetten de macht van de overheid en
daarmee worden de burgers beschermd.
- Verticale werking: Grondrechten kunnen door de burgers worden uitgeoefend tegenover de staat.
- Horizontale werking: Als burgers zich tegenover elkaar op hun grondrechten beroepen.
2.3 LEGALITEITSBEGINSEL
- Legaliteitsbeginsel: Een belangrijk fundament van de rechtsstaat. Volgens dit beginsel mag de
overheid alleen de vrijheid van burgers inperken als de rechtmatigheid van die beperking is
vastgelegd in wetten ne regels die door het parlement zijn aangenomen.
2.1 IDEE EN OORSPRONG VAN DE RECHTSSTAAT
- Rechtsstaat: Een staat waarin je als burger met grondrechten wordt beschermd tegen
machtsmisbruik en willekeur van de overheid.
- Autoritaire staat: Een staat waarin één machtshebber of een kleine groep mensen bepaalt wat de
regels zijn.
- Democratische rechtsstaat: Burgers mogen meedoen aam vrije verkiezingen en bepalen wie de
machtshebbers zijn en kunnen indirect meebeslissen over politieke kwesties.
- Sociale rechtsstaat: Er zijn allerlei wetten en voorzieningen om de welvaart en het welzijn van de
burgers te bevorderen.
- Rechtszekerheid: Burgers en overheid moeten zich aan de wetten houden. Zo kan iedereen
nagaan wat wel of niet mag.
- Sociaal contract: Een contract waarin mensen tot afspraken komen om in natuurlijke vrijheid en
gelijkheid te kunnen leven.
- Geweldsmonopolie: De staat mag als enige geweld gebruiken.
- Beginsel van de grondrechten: Alle mensen zijn in vrijheid en gelijkheid geboren en moeten ook zo
kunnen samenleven.
- Soevereiniteits- en democratiebeginsel: De mensen sluiten gezamenlijk een vredesakkoord, het
sociaal contract.
- Legaliteitsbeginsel: Er is een staat die het sociaal contract tussen mensen kan afdwingen, maar
strikt gebonden is aan de wetten die de partijen zelf hebben opgesteld.
- Beginsel van de trias politica: De macht van de staat wordt voor de zekerheid verder begrensd
door interne scheiding van de staatsmacht.
- Verlichte dictatuur: Machtshebber houdt in zekere mate rekening met de bevolking.
2.2 GRONDWET EN GRONDRECHTEN
- Constitutionele monarchie: Een koninkrijk met een grondwet.
- Censusrecht: Kiesrecht waarbij alleen een kleine groep mannelijke burgers die een bepaald
bedrag aan belasting betalen stemmen.
- Nachtwakersstaat: Een staat die zich voornamelijk inzet voor bewaking van de veiligheid van de
burgers.
- Klassieke grondrechten: In deze rechten kun je de belangrijkste kenmerken van het sociaal
contract herkennen, want hierin wordt geregeld dat de staat de persoonlijke vrijheidsrechten van
mensen zo min mogelijk beperkt.
- Sociale grondrechten: Werkgelegenheid, bescherming van positie van werknemers, sociale
zekerheid, volksgezondheid, sociale woningbouw en onderwijs werden de verantwoordelijkheid
van de staat.
- Sociale rechtstaat: Verzorgingsstaat; wanneer er in de grondwet de sociale grondrechten van een
mens zijn opgenomen. In een rechtsstaat beperken de wetten de macht van de overheid en
daarmee worden de burgers beschermd.
- Verticale werking: Grondrechten kunnen door de burgers worden uitgeoefend tegenover de staat.
- Horizontale werking: Als burgers zich tegenover elkaar op hun grondrechten beroepen.
2.3 LEGALITEITSBEGINSEL
- Legaliteitsbeginsel: Een belangrijk fundament van de rechtsstaat. Volgens dit beginsel mag de
overheid alleen de vrijheid van burgers inperken als de rechtmatigheid van die beperking is
vastgelegd in wetten ne regels die door het parlement zijn aangenomen.
