Inleiding rechtswetenschappen
Probleem 1
Leerdoelen:
1. Welke rechtsgebieden zijn er?
Traditioneel wordt het nationale recht ingedeeld in publiekrecht en privaatrecht. Het privaatrecht
regelt de verhoudingen tussen particulieren onderling en het publiekrecht regelt het functioneren
van de staat en de rechtsverhoudingen tussen particulieren en de staat op het moment dat de staat
gebruikmaakt van haar exclusieve bevoegdheden.
Publiekrecht:
- Het Staatsrecht, waarin alle staatsrechtelijke zaken zijn geregeld. Dat betreft bijvoorbeeld de
grondrechten, maar ook zaken als de indeling en opzet van de rechtsstaat, de bevoegdheden
van de Koningin, etc. Dit is geen enorm aansprekend rechtsgebied. Hoewel alles wat wij om
ons heen zien (mede) mogelijk wordt gemaakt door het staatsrecht, zijn we ons daar nooit
van bewust. Dat is geen schande, zelfs de juristen onder ons zijn dat meestal niet. Ook wel
constitutioneel recht geheten
- Het tweede tussen burger en overheid bestaande rechtsgebied is het Bestuursrecht. In het
bestuursrecht wordt geregeld welke bevoegdheden de verschillende instanties binnen de
overheid hebben en wanneer ze die mogen gebruiken. Ook worden er procedures
voorgeschreven die in acht moeten worden genomen om deze besluiten te nemen én
worden procedures voorgeschreven voor de burger die het niet eens is met een bepaald
besluit.
- Het Fiscaal recht. Iedereen heeft een hekel aan de blauwe enveloppen. Nou, die worden
verstuurd met als basis het fiscaal recht. Overigens wordt niet enkel de inkomstenbelasting
geregeld in dit rechtsgebied, maar ook alle andere belastingen, zoals de BTW, de
omzetbelasting en de accijnzen. Soms ook gerangschikt onder het bestuursrecht
- Het meest bekende publiekrechtelijke rechtsgebied is natuurlijk het Strafrecht. In het
strafrecht vervolgt het Openbaar Ministerie (de overheid dus) een verdachte (de burger)
omdat hij ervan wordt verdacht dat hij de wet heeft overtreden. Ook zaken als de
bevoegdheden van politie en justitie vallen hieronder.
Privaatrecht:
- Allereerst het Vermogensrecht, dat grofweg gezegd sub-rechtsgebieden ‘goederenrecht’ en
‘verbintenissenrecht’ herbergt. Het goederenrecht gaat over wie eigenaar is van een bepaald
goed en hoe hij dat kan overdragen, het verbintenissenrecht gaat over de overeenkomsten
die mensen kunnen maken en de verbintenissen die kunnen ontstaan (bijvoorbeeld de
verplichting tot het betalen van schadevergoeding als je de Ming-vaas van de buurman hebt
omgestoten).
- Vervolgens het Handelsrecht, dat in zoverre overlapt met het vermogensrecht dat het gaat
over verbintenissen die ontstaan uit overeenkomsten tussen (voornamelijk) bedrijven. Onder
dit rechtsgebied kan ook het intellectueel eigendomsrecht worden ingedeeld. Ook veel
internationale verdragen en afspraken kunnen worden ingedeeld onder het handelsrecht,
zoals bijvoorbeeld het Weens Koopverdrag (‘CISG’).
Probleem 1
Leerdoelen:
1. Welke rechtsgebieden zijn er?
Traditioneel wordt het nationale recht ingedeeld in publiekrecht en privaatrecht. Het privaatrecht
regelt de verhoudingen tussen particulieren onderling en het publiekrecht regelt het functioneren
van de staat en de rechtsverhoudingen tussen particulieren en de staat op het moment dat de staat
gebruikmaakt van haar exclusieve bevoegdheden.
Publiekrecht:
- Het Staatsrecht, waarin alle staatsrechtelijke zaken zijn geregeld. Dat betreft bijvoorbeeld de
grondrechten, maar ook zaken als de indeling en opzet van de rechtsstaat, de bevoegdheden
van de Koningin, etc. Dit is geen enorm aansprekend rechtsgebied. Hoewel alles wat wij om
ons heen zien (mede) mogelijk wordt gemaakt door het staatsrecht, zijn we ons daar nooit
van bewust. Dat is geen schande, zelfs de juristen onder ons zijn dat meestal niet. Ook wel
constitutioneel recht geheten
- Het tweede tussen burger en overheid bestaande rechtsgebied is het Bestuursrecht. In het
bestuursrecht wordt geregeld welke bevoegdheden de verschillende instanties binnen de
overheid hebben en wanneer ze die mogen gebruiken. Ook worden er procedures
voorgeschreven die in acht moeten worden genomen om deze besluiten te nemen én
worden procedures voorgeschreven voor de burger die het niet eens is met een bepaald
besluit.
- Het Fiscaal recht. Iedereen heeft een hekel aan de blauwe enveloppen. Nou, die worden
verstuurd met als basis het fiscaal recht. Overigens wordt niet enkel de inkomstenbelasting
geregeld in dit rechtsgebied, maar ook alle andere belastingen, zoals de BTW, de
omzetbelasting en de accijnzen. Soms ook gerangschikt onder het bestuursrecht
- Het meest bekende publiekrechtelijke rechtsgebied is natuurlijk het Strafrecht. In het
strafrecht vervolgt het Openbaar Ministerie (de overheid dus) een verdachte (de burger)
omdat hij ervan wordt verdacht dat hij de wet heeft overtreden. Ook zaken als de
bevoegdheden van politie en justitie vallen hieronder.
Privaatrecht:
- Allereerst het Vermogensrecht, dat grofweg gezegd sub-rechtsgebieden ‘goederenrecht’ en
‘verbintenissenrecht’ herbergt. Het goederenrecht gaat over wie eigenaar is van een bepaald
goed en hoe hij dat kan overdragen, het verbintenissenrecht gaat over de overeenkomsten
die mensen kunnen maken en de verbintenissen die kunnen ontstaan (bijvoorbeeld de
verplichting tot het betalen van schadevergoeding als je de Ming-vaas van de buurman hebt
omgestoten).
- Vervolgens het Handelsrecht, dat in zoverre overlapt met het vermogensrecht dat het gaat
over verbintenissen die ontstaan uit overeenkomsten tussen (voornamelijk) bedrijven. Onder
dit rechtsgebied kan ook het intellectueel eigendomsrecht worden ingedeeld. Ook veel
internationale verdragen en afspraken kunnen worden ingedeeld onder het handelsrecht,
zoals bijvoorbeeld het Weens Koopverdrag (‘CISG’).
