Samenvatting NEURO hoofdstuk 4 tot en met 7

HOOFDSTUK 4 : ONTWIKKELING VAN
HET ZENUWSTELSEL

1.1 DE ONTDEKKING VAN DE
ZENUWGROEIFACTOR NGF
HET ZENUWSTELSEL ONTWIKKELT ZICH UIT HET ECTODERM = DE BUITENSTE CELLAAG VAN
HET EMBRYO

16DE DAG VAN DE ZWANGERSCHAP : DE NEURALE PLAAT VORMT ZICH
DE VOLGENDE DAGEN : NEURALE GROEVE -> NEURALE BUIS
 HET ROSTRALE DEEL VAN DE NEURALE BUIS GROEIT UIT TOT EEN AANTAL BLAASJE DIE
DE HERSENEN ZULLEN VORMEN -> DE REST VORMT HET RUGGENMERG
 DE RANDEN VAN DE NEURALE GROEVE VORMEN HET PERIFERE ZENUWSTELSEL -> DE
UITLOPERS GROEIEN NAAR HET DOELORGAAN EN HET CENTRALE ZENUWSTELSEL TOE
TIJDENS TE ONTWIKKELING

VANAF 7DE WEEK VAN ZWANGERSCHAP : HERSENBLAASJES ZULLEN TIJDENS HET PROCES VAN
ENCEFALISATIE OPSPLITSEN EN UITGROEIEN TOT DE VERSCHILLENDE DELEN VAN DE HERSENEN

ONTWIKKELING VAN HET ZENUWSTELSEL = EEN PLASTISCH PROCES
ONGEDIFFERENTIEERDE STAMCELLEN MIGREREN EN UITGROEIEN TOT ZENUWCELLEN DIE
UITLOPERS VORMEN EN CONTACTEN MAKEN MET ANDERE CELLEN

 DE UITGROEI VAN UITLOPERS GEBEURT ONDER INVLOED VAN TROFISCHE EIWITTEN
 GROEIENDE AXONEN MOETEN HET JUISTE DOELWIT VINDEN + SYNAPSEN VORMEN
DE DIFFERENTIATIE EN DE UITGROEI VAN ZENUWCELLEN GEBEUREN OP BASIS VAN
GENETISCHE INFORMATIE , MAAR OOK VAN OMGEVINGSFACTOREN , DIE SAMEN DE COMPLEXE
STRUCTUUR VAN ONS VOLWASSEN ZENUWSTELSEL BEPALEN

HET COMPLEXE EN DELICATE PROCES VAN DE HERSENONTWIKKELING WORDT GEÏLLUSTREERD
DOOR HET FEIT DAT VELE HERSENAANDOENINGEN HET GEVOLG ZIJN VAN STOORNISSEN IN DE
ONTWIKKELING VAN DE HERSENEN

RITA LEVI -MONTALCINI (1909-2012)
 EERSTE DOORBRAKEN IN HET ONDERZOEK NAAR DE COMPLEXE MECHANISME VAN DE
ONTWIKKELING VAN HET ZENUWSTELSEL
 CARRIÈRE WORDT GEKENMERKT DOOR VASTBERADENHEID EN DOORZETTING
 MOEILIJK DOORDAT ZE JOODS EN VROUWELIJK WAS IN HET FASCISTISCHE REGIME
VAN B ENITO MUSSOLINI
 ZE VERLOOR HAAR POSITIE AAN DE UNIVERSITEIT VAN TURIJN -> EENVOUDIG
LABORATORIUM IN HAAR SLAAPKAMER -> ONDERZOEK NAAR GROEI VAN
ZENUWVEZELS IN KIPPENEMBRYO’ S
 BEPAALD TUMOREN STELLEN EEN TROFISCHE STOF VRIJ DIE DE GROEI VAN
ZENUWEN STIMULEERT
 KON HAAR CARRIÈRE VOORTZETTEN AAN DE UNIVERSITEIT VAN S T. LOUIS IN DE
VERENIGDE STATEN

1

,  NERVE GROWTH FACTOR (NGF) = EEN EIWIT DIE DE ENORME UITGROEI VAN
ZENUWUITLOPERS INDUCEERT -> LEVERDE HAAR DE NOBELPRIJS OP

1.2 EMBRYONALE OORSPRONG VAN HET
ZENUWSTELSEL
HELEMAAL TERUG IN DE ONTWIKKELING : UIT DE ZYGOTE ONTSTAAT EEN GROEPJE
STAMCELLEN = MORULA, DIE NOG ONGEDIFFERENTIEERD ZIJN EN DE MOGELIJKHEID HEBBEN
OM TOT HEEL DIVERSE CELTYPES UIT TE GROEIEN

 EMBRYO WORDT TIJDENS DEZE FASE OPGESPLITST -> EEN MONOZYGOTE TWEELING
KAN ONTSTAAN

HET JONGE EMBRYO GAAT VAN ZYGOTE EN MORULA NAAR BLASTULA

TIJDENS DE GASTRULATIEFASE : DE EENLAGIGE BLASTULA ZAL EVOLUEREN NAAR EEN
MEERLAGIGE GASTRULA

 VOORDIEN BESTAAT HET EMBRYO UIT EEN ENKELE EPITHELIALE LAAG GROTENDEELS
ONGEDIFFERENTIEERDE CELLEN
 AAN HET EINDE VAN DE GASTRULATIE : DE DIFFERENTIATIE VAN KIEMBLADEN BEGINT
EN DE BASISASSEN VAN HET LICHAAM ONTSTAAN
 DOOR HET INPLOOIEN VAN CELLAGEN ONTSTAAT EEN BUITENSTE KIEMBLAD VAN
CELLEN = DE ECTODERM -> ZAL LATER DE HUID EN HET ZENUWSTELSEL VORMEN
 EEN BINNENSTE KIEMBLAD = ENDODERM -> SPIJSVEERTERINGSSTELSEL + INWENDIGE
ORGANEN
 TUSSENLIGGENDE CELLEN = MESODERM = HET BLOED, SKELET , SPIEREN,
BINDWEEFSEL + UROGENITAAL STELSEL

HET MECHANISME VAN CELLULAIRE DIFFERENTIATIE IS GEBASEERD OP COMPLEXE INDUCTIEVE
INTERACTIES TUSSEN NABURIGE CELGROEPEN TIJDENS DE ONTWIKKELING

CELLEN OF CELGROEPEN VAN HET ONTWIKKELENDE EMBRYO STELLEN INDUCTIEFACTOREN VRIJ
OM MET ELKAAR TE COMMUNICEREN EN DE ONTWIKKELING VAN HET ORGANISME TE
ORGANISEREN

 VAAK EIWITTEN, DIE DE EXPRESSIE VAN GENEN BEÏNVLOEDEN EN ALDUS DE
GENETISCHE IDENTITEIT VAN EEN CEL BEPALEN




2

,PRONEURALE VOORLOPERCELLEN , DIE
VERDER DELEN OM HET ZENUWSTELSEL TE
VORMEN , DIFFERENTIËREN TAMELIJK LAAT
IN DE EMBRYONALE ONTWIKKELING ->
TIJDENS HET MEERSTAPPIGE PROCES VAN
NEURULATIE

 ZE ONTSTAAN DOOR NEURALE
INDUCTIE UIT HET ECTODERM , DAT
DE BUITENKANT VAN DE GASTRULA
BEDEKT
 HET DORSALE DEEL VAN HET
ECTODERM VERDIKT OM DE
NEURALE PLAAT TE VORMEN ->
VERVOLGENS DE NEURALE BUIS
-> TEN LAATSTE CENTRAAL
ZENUWSTELSEL

DE NEURALE KAM : BESTAAT UIT
ECTODERMALE CELLEN AAN DE RAND VAN
DE NEURALE PLAAT

 WANNEER DE NEURALE PLAAT DICHTPLOOIT OM DE NEURALE BUIS TE VORMEN, KOMEN
DE NEURALE KAMCELLEN BOVENOP DE NEURALE BUIS TE LIGGEN -> BEGINNEN TE
EMIGREREN -> HET PERIFERE ZENUWSTELSEL ONTSTAAT

ECTODERMALE CELLEN : LIGGEN MEER VENTRAAL ROND DE RAND VAN HET VOORSTE DEEL
VAN DE NEURALE PLAAT -> VORMEN DIVERSE ZINTUIGELIJKE STRUCTUREN : DE NEUS, HET
DOOR EN DE CRANIALE SENSORISCHE GANGLIA

MESODERMALE CELLEN : LANGS DE LICHAAMSAS -> SPIEREN EN EEN KRAAKBENIGE
STRUCTUUR ( CHORDA DORSALIS ) -> ZAL LATER DEEL UITMAKEN VAN DE VERVELKOLOM

DE EMBRYONALE FASE VAN DE ONTWIKKELING LOOPT AF IN DE FOETALE FASE = HET BEGIN
VAN DE NEGENDE WEEK VAN DE ZWANGERSCHAP

 DE BELANGRIJKSTE ORGANEN ORGAANSYSTEMEN ZIJN GEVORMD
1.3 NEURALE INDUCTIE EN DE ONTWIKKELING
VAN HET CENTRALE ZENUWSTELSEL
INDUCTIEVE REACTIES BEPALEN HOE DE VERSCHILLENDE SUBREGIO ’S VAN HET ECTODERM
ZICH DIFFERENTIËREN VAN ELKAAR

ECTODERMALE CELLEN SYNTHETISEREN EN SECRETEREN BONE MOPHOGENETIC PROTEIN
(BMP) -> BINDT OP DE BMP RECEPTOREN VAN NABURIGE ECTODERMALE CELLEN EN HUN
ONTWIKKELING TOT HUIDCELLEN ( EPIDERMIS ) INDUCEERT

VOORAAN IN HET EMBRYO : EEN GROEPJE CELLEN , DE ORGANISATOR VAN SPEMANN ->STELT
INDUCTIEFACTOREN VRIJ OM ECTODERMALE CELLEN TOT NEURALE CELLEN TE LATEN
ONTWIKKELEN




3

,  DEZE INDUCTIEFACTOREN (CHORDINE, NOGGINE , FOLLISTATINE ) VOORKOMEN DAT
BMP AAN ZIJN RECEPTOR BINDT WAARDOOR HET DE ONTWIKKELING TOT EPIDERMALE
CELLEN NIET MEER KAN STIMULEREN EN ER PRONEURALE CELLEN ONTSTAAN
 TER HOOGTE VAN HET CAUDALE DEEL VAN HET EMBRYO STELLEN MESODERMALE
CELLEN RETINOÏNEZUUR VRIJ WAARDOOR DE NEURALE CELLEN DIFFERENTIËREN
TOT CELLEN VAN HET POSTERIEUR DEEL VAN HET CENTRALE ZENUWSTELSEL
(MEDULLA OBLONGATA EN RUGGENMERG)
EERSTE WEKEN VAN DE MENSELIJKE EMBRYGENESE ZULLEN ER IN HET VOORSTE ( ROSTRALE )
DEEL VAN DE NEURALE BUIS VERDIKKING ONTSTAAN = DE HERSENBLAASJES /HERSENVESIKELS
-> ZULLEN LATER UITGROEIEN TOT DE VERSCHILLENDE DELEN VAN DE HERSENEN


HET EERSTE , DRIE -VESICULAIRE STADIUM

 TOONT DE AANLEG VAN DE DRIE GROTE ONDERDELEN VAN DE HERSENEN
1.DE VOORHERSENEN (PROSENCEPHALON )
2. DE MIDDENHERSENEN (MESENCEPHALON)
3. DE ACHTERHERSENEN (RHOMBENCEPHALON )
4. HET CAUDALE DEEL VAN DE NEURALE BUIS ZAL ONTWIKKELEN TOT HET
RUGGENMERG



VIJF-VESICULAIRE STADIUM

1. AANLEG VAN HET TELENCEPHALON -> GROEIT UIT TOT HET CEREBRUM
2. HET DIENCEPHALON -> WAARIN THALAMUS EN HYPOTHALAMUS ZULLEN
ONTSTAAN

3. HET MESENCEPHALON (EERSTE DEEL VAN DE HERSENSTAM )
4. METENCEPHALON EN MYELENCEPHALON -> GROEIEN UIT TOT PONS,
CEREBELLUM EN MEDULLA

OBLONGATA

1.4 DIFFERENTIATIE LANGS DE LENGTEAS VAN
HET CENTRALE ZENUWSTELSEL
DE VERSCHILLENDE DELEN VAN HET CENTRALE ZENUWSTELSEL WORDEN REEDS IN DE
NEURALE PLAAT GEDEFINIEERD

WANNEER DE NEURALE BUIS EN WAT LATER DE HERSENBLAASJES ZICH ONTWIKKELEN ,
TEKENEN DE VERSCHILLENDE DELEN VAN HET VOLWASSEN CENTRALE ZENUWSTELSEL ZICH
STILAAN AF LANGSHEEN DE ROSTRACAUDALE AS ( LENGTEAS ) VAN DE NEURALE BUIS

DE VOORLOPERCELLEN ( PRONEURALE CELLEN ) IN DIT ONTWIKKELENDE ZENUWSTELSEL NOG
ONGEDIFFERENTIEERD EN HEBBEN NOG GEEN UITLOPERS -> HUN IDENTITEIT ZAL GELEIDELIJK
WORDEN VASTGELEGD ONDER INVLOED VAN VERSCHILLENDE INDUCTIE - EN
TRANSCRIPTIEFACTOREN

 DIE INDUCEREN DE EXPRESSIE VAN WELBEPAALDE EIWITTEN EN BEPALEN DUS DE
IDENTITEIT VAN DE CEL IN KWESTIE



4