Filo – ZSO 3
Opdrachten
1. Bestudeer de tekst ‘Vorming of scholing’ van Guido Vanheeswijck (bij HC4).
A. Waar gaat het middeleeuwse conflict over scholing of vorming precies over? Ongeveer
150 woorden.
Het middeleeuwse conflict van scholing en vorming gaat over de manier van lesgeven. De
ene, scholing, gaat om het herkauwen van kennis ten dienste van het christelijk leven die leert
hoe je moet leven (Bernardus in Clairvaux). Vorming gaat om je baseren op de rede om je te
kunnen ontplooien. Wat leerling en meester bond was de kennis van de rede, de dialectiek.
Kennis van de dialectiek stond ten dienste van de studie van de geloofsvragen. Via het
verstand zou de Feest in Abaelardus en zijn leerlingen zijn werk doen. Daarom heette zijn
instituut 'de Paracletus' (de Heilige Geest).
B. Volgens Vanheeswijck gaat het tegenwoordig in het onderwijs om
‘zelfwerkzaamheid’. Volgens hem heeft zelfwerkzaamheid te maken met het verlangen naar
autonomie. Leg dit uit. Wat is volgens Vanheeswijck in verband hiermee de primaire taak
van het onderwijs?
In de twaalfde eeuw had je de tegenstelling tussen memoratio (onthouden) en ruminatio
(herkauwen). Nu is er een tegenstelling tussen memoratio en zelfwerkzaamheid. De
memoratio legt de nadruk op het geheugen door vraag en antwoord. De zelfwerkzaamheid is
het op eigen houtje verwerken van de aangeboden kennis. Zelfontplooiing en individuele
autonomie is het tegengif voor betutteling en indoctrinatie, ondanks dat de leermeester tot
doorgeefluik wordt gereduceerd. De vraag is of je iemand kan weren tegen indoctrinatie,
omdat geen enkele leerling of methode neutraal is. Tegenwoordig is de hele wereld op een
kaart gezet en voor velen volstaat deze kaart. De dogma's op kaart zijn zelfs terug te vinden in
onze microbiologie. Een wetenschap, die op het eerste gezicht rationeel lijkt. Het wekken van
de behoefte om zelf na te denken is daarom de primaire taak van het onderwijs.
2. Bestudeer de teksten van Machiavelli en Erasmus (bij HC5).
A. Geef een samenvatting in ongeveer 300 woorden van de tekst van Machiavelli.
Hij schreef dit stuk om in gunste te komen van de medici, die aan de macht waren. Hiervoor
was hij gevlucht uit het machtige en onrustige Florence. Helaas lukte dit niet.
Machiavelli omschrijft de kenmerken van een heerser, of een heerser bemind of
gevreesd moet worden en waar hij zich aan moet houden. Volgens Machiavelli is
rechtvaardigheid niet het belangrijkste staatsbestel. Soms moet een vorst afzien van
rechtvaardigheid. Desnoods door af te wijken van ethische voorschriften. Hij mag zijn volk
met alle nodige middelen overhalen.
Dit was geoorloofd omdat iedereen handelt vanuit zijn eigenbelang. Vorsten dus ook!
B. Zijn de ideeën van Machiavelli bruikbaar voor de opvoeding? Zo neen, waarom niet? Zo
ja, zie je zijn ideeën dan als voorbeeld om na te volgen of juist als te vermijden contrast?
Geef een onderbouwing van je antwoord (ongeveer 150 woorden).
Opdrachten
1. Bestudeer de tekst ‘Vorming of scholing’ van Guido Vanheeswijck (bij HC4).
A. Waar gaat het middeleeuwse conflict over scholing of vorming precies over? Ongeveer
150 woorden.
Het middeleeuwse conflict van scholing en vorming gaat over de manier van lesgeven. De
ene, scholing, gaat om het herkauwen van kennis ten dienste van het christelijk leven die leert
hoe je moet leven (Bernardus in Clairvaux). Vorming gaat om je baseren op de rede om je te
kunnen ontplooien. Wat leerling en meester bond was de kennis van de rede, de dialectiek.
Kennis van de dialectiek stond ten dienste van de studie van de geloofsvragen. Via het
verstand zou de Feest in Abaelardus en zijn leerlingen zijn werk doen. Daarom heette zijn
instituut 'de Paracletus' (de Heilige Geest).
B. Volgens Vanheeswijck gaat het tegenwoordig in het onderwijs om
‘zelfwerkzaamheid’. Volgens hem heeft zelfwerkzaamheid te maken met het verlangen naar
autonomie. Leg dit uit. Wat is volgens Vanheeswijck in verband hiermee de primaire taak
van het onderwijs?
In de twaalfde eeuw had je de tegenstelling tussen memoratio (onthouden) en ruminatio
(herkauwen). Nu is er een tegenstelling tussen memoratio en zelfwerkzaamheid. De
memoratio legt de nadruk op het geheugen door vraag en antwoord. De zelfwerkzaamheid is
het op eigen houtje verwerken van de aangeboden kennis. Zelfontplooiing en individuele
autonomie is het tegengif voor betutteling en indoctrinatie, ondanks dat de leermeester tot
doorgeefluik wordt gereduceerd. De vraag is of je iemand kan weren tegen indoctrinatie,
omdat geen enkele leerling of methode neutraal is. Tegenwoordig is de hele wereld op een
kaart gezet en voor velen volstaat deze kaart. De dogma's op kaart zijn zelfs terug te vinden in
onze microbiologie. Een wetenschap, die op het eerste gezicht rationeel lijkt. Het wekken van
de behoefte om zelf na te denken is daarom de primaire taak van het onderwijs.
2. Bestudeer de teksten van Machiavelli en Erasmus (bij HC5).
A. Geef een samenvatting in ongeveer 300 woorden van de tekst van Machiavelli.
Hij schreef dit stuk om in gunste te komen van de medici, die aan de macht waren. Hiervoor
was hij gevlucht uit het machtige en onrustige Florence. Helaas lukte dit niet.
Machiavelli omschrijft de kenmerken van een heerser, of een heerser bemind of
gevreesd moet worden en waar hij zich aan moet houden. Volgens Machiavelli is
rechtvaardigheid niet het belangrijkste staatsbestel. Soms moet een vorst afzien van
rechtvaardigheid. Desnoods door af te wijken van ethische voorschriften. Hij mag zijn volk
met alle nodige middelen overhalen.
Dit was geoorloofd omdat iedereen handelt vanuit zijn eigenbelang. Vorsten dus ook!
B. Zijn de ideeën van Machiavelli bruikbaar voor de opvoeding? Zo neen, waarom niet? Zo
ja, zie je zijn ideeën dan als voorbeeld om na te volgen of juist als te vermijden contrast?
Geef een onderbouwing van je antwoord (ongeveer 150 woorden).
