GZW1024 – Gezondheid, Voeding en Beweging
Taken & GZW1224 Het meten van Voeding en Beweging
Taken: 2
- Taak 1 – Evolutie in actie! 3
- Taak 2 – Voeding en energie! 12
- Taak 3 – Lekker gegeten tijdens de vakantie? 25
- Taak 4 – Voeding en gezondheid 32
- Taak 5 – Zonder spieren en energie en geen beweging 38
- Taak 6 – Meer sporten of minder zitten? 45
- Taak 7 – Is voedselvoorkeur aangeboren of aangeleerd? 51
- Taak 8 – Bewegen moet je leren, of toch niet? 59
- Taak 9 – Wat is normaal? 65
- Taak 10 – Ik wil wel, maar het lukt niet 77
- Taak 11 – Eten op twee manieren benaderd 87
- Taak 12 – De kipfiletjes van oma 93
- Taak 13 – Ik heb mijn leven lang al hard gewerkt 103
Training Het meten van Voeding en Beweging: 112
- Voorbereiding 1 113
- Voorbereiding 2 118
- Voorbereiding 3 122
- Voorbereiding 4 126
1
,Taken
2
,Taak 1 Evolutie in actie!
Leerdoelen:
1. Wat is de evolutietheorie?
2. Wat is de evolutie van voeding voor de mens?
3. Wat is de evolutie van beweging voor de mens?
4. Vul het schema uit de taak aan.
5. Hoe zijn het lichaam en de gezondheid veranderd door de verandering van
voeding en beweging?
Antwoorden:
1. Wat is de evolutietheorie?
De evolutietheorie beschrijft het proces waarbij erfelijke eigenschappen binnen een
populatie van organismen veranderen in de loop van de generaties als gevolg van
genetische variatie, voortplanting en natuurlijke selectie.
Een evolutietheorie verklaart hoe soorten veranderen en nieuwe soorten
ontstaan.
Elementen:
- Het moet een genetisch component hebben omdat het te maken heeft met
erfelijkheid.
- Populatiekenmerk
- Reproductie
Biologische evolutie wordt door een paar factoren beïnvloedt, zoals natuurlijke
selectie.
Natuurlijke selectie is het gevolg van erfelijke genetische variatie en
verschillen in succes bij voortplanting.
Natuurlijke selectie: Verschijnsel dat individuen met een beter aan het milieu
aangepast genotype een grotere overlevingskans en voortplantingskans hebben en
daardoor meer in de populatie zullen voorkomen dan andere.
Survival of the fittest: Natuurlijke selectie; alleen de best aangepaste organismen
overleven.
Evolutietheorie gaat uit van:
- Variatie in erfelijke eigenschappen
- Natuurlijke selectie
- Ontstaan van nieuwe soorten
2. Wat is de evolutie van voeding voor de mens?
Jagen en verzamelen is een compleet systeem dat zich kenmerkt door 4 essentiële
kenmerken:
- Het verzamelen van plantaardig voedsel
Er moest vaak toegang worden verkregen naar de voedselrijke delen van de
plant.
o Voordelen van het eten van planten:
3
, Goed te voorspellen waar je ze kunt vinden
Overvloedig
Lopen niet weg
o Nadelen:
Rijk aan onverteerbare vezels
Lage voedingswaarde
- Het jagen op dieren voor vlees:
Vlees kent veel hogere voedingswaarde en geeft dus meer energie.
o Leidde tot een kleiner spijsverteringssysteem
- Intensieve samenwerking
Het delen van voedsel en andere vormen van samenwerking gaat verder dan
alleen de familie. Door voedsel te delen wanneer een jager een succesvolle
dag had, vergroot de kans om voedsel terug te krijgen wanneer hij met lege
handen thuiskomt.
Mannelijke chimpansees delen hun voedsel zelden of nooit, en ze delen echt
nooit met hun nakomelingen. Jager-verzamelaars vormen daarentegen
koppels en door ze van voedsel te voorzien investeert de man zwaar in zijn
vrouw en kinderen
- Het bewerken van voedsel:
Door het bewerken van voedsel kostte het eten niet meer zoveel tijd.
o Leidde tot een kleiner spijsverteringssysteem
o Ze konden rauw vlees in stukjes snijden zodat het makkelijker te eten
was. Ook konden ze eten bewerken.
o Door eten te snijden, vermalen en te stampen wordt het
energieverbruik bij het verteren van voedsel verminderd. Ook brengen
sommige voedingswaren meer calorieën op wanneer ze gekookt
worden. Verder worden bacteriën, waar je ziek van zou kunnen
worden, gedood, wat flink wat energieverbruik bespaart van het
immuunsysteem.
Boeren zelf eten verbouwen:
Zo kon met een voorraad aanleggen. Vrouwen konden nu sneller kinderen krijgen.
Ook gingen de boeren dieren temmen, voor melk en vlees.
In de Afrikaanse habitats waar de vroege Homo leefde, vormde het plantaardige
voedsel dat bijeen verzameld werd het merendeel van de maaltijd.
Een vrouwelijke H. erectus moeten regelmatig onvoldoende calorieën hebben
gehad. Ze moesten dit tekort aanvullen, moesten andere bronnen worden gebruikt
waaronder vlees.
4
Taken & GZW1224 Het meten van Voeding en Beweging
Taken: 2
- Taak 1 – Evolutie in actie! 3
- Taak 2 – Voeding en energie! 12
- Taak 3 – Lekker gegeten tijdens de vakantie? 25
- Taak 4 – Voeding en gezondheid 32
- Taak 5 – Zonder spieren en energie en geen beweging 38
- Taak 6 – Meer sporten of minder zitten? 45
- Taak 7 – Is voedselvoorkeur aangeboren of aangeleerd? 51
- Taak 8 – Bewegen moet je leren, of toch niet? 59
- Taak 9 – Wat is normaal? 65
- Taak 10 – Ik wil wel, maar het lukt niet 77
- Taak 11 – Eten op twee manieren benaderd 87
- Taak 12 – De kipfiletjes van oma 93
- Taak 13 – Ik heb mijn leven lang al hard gewerkt 103
Training Het meten van Voeding en Beweging: 112
- Voorbereiding 1 113
- Voorbereiding 2 118
- Voorbereiding 3 122
- Voorbereiding 4 126
1
,Taken
2
,Taak 1 Evolutie in actie!
Leerdoelen:
1. Wat is de evolutietheorie?
2. Wat is de evolutie van voeding voor de mens?
3. Wat is de evolutie van beweging voor de mens?
4. Vul het schema uit de taak aan.
5. Hoe zijn het lichaam en de gezondheid veranderd door de verandering van
voeding en beweging?
Antwoorden:
1. Wat is de evolutietheorie?
De evolutietheorie beschrijft het proces waarbij erfelijke eigenschappen binnen een
populatie van organismen veranderen in de loop van de generaties als gevolg van
genetische variatie, voortplanting en natuurlijke selectie.
Een evolutietheorie verklaart hoe soorten veranderen en nieuwe soorten
ontstaan.
Elementen:
- Het moet een genetisch component hebben omdat het te maken heeft met
erfelijkheid.
- Populatiekenmerk
- Reproductie
Biologische evolutie wordt door een paar factoren beïnvloedt, zoals natuurlijke
selectie.
Natuurlijke selectie is het gevolg van erfelijke genetische variatie en
verschillen in succes bij voortplanting.
Natuurlijke selectie: Verschijnsel dat individuen met een beter aan het milieu
aangepast genotype een grotere overlevingskans en voortplantingskans hebben en
daardoor meer in de populatie zullen voorkomen dan andere.
Survival of the fittest: Natuurlijke selectie; alleen de best aangepaste organismen
overleven.
Evolutietheorie gaat uit van:
- Variatie in erfelijke eigenschappen
- Natuurlijke selectie
- Ontstaan van nieuwe soorten
2. Wat is de evolutie van voeding voor de mens?
Jagen en verzamelen is een compleet systeem dat zich kenmerkt door 4 essentiële
kenmerken:
- Het verzamelen van plantaardig voedsel
Er moest vaak toegang worden verkregen naar de voedselrijke delen van de
plant.
o Voordelen van het eten van planten:
3
, Goed te voorspellen waar je ze kunt vinden
Overvloedig
Lopen niet weg
o Nadelen:
Rijk aan onverteerbare vezels
Lage voedingswaarde
- Het jagen op dieren voor vlees:
Vlees kent veel hogere voedingswaarde en geeft dus meer energie.
o Leidde tot een kleiner spijsverteringssysteem
- Intensieve samenwerking
Het delen van voedsel en andere vormen van samenwerking gaat verder dan
alleen de familie. Door voedsel te delen wanneer een jager een succesvolle
dag had, vergroot de kans om voedsel terug te krijgen wanneer hij met lege
handen thuiskomt.
Mannelijke chimpansees delen hun voedsel zelden of nooit, en ze delen echt
nooit met hun nakomelingen. Jager-verzamelaars vormen daarentegen
koppels en door ze van voedsel te voorzien investeert de man zwaar in zijn
vrouw en kinderen
- Het bewerken van voedsel:
Door het bewerken van voedsel kostte het eten niet meer zoveel tijd.
o Leidde tot een kleiner spijsverteringssysteem
o Ze konden rauw vlees in stukjes snijden zodat het makkelijker te eten
was. Ook konden ze eten bewerken.
o Door eten te snijden, vermalen en te stampen wordt het
energieverbruik bij het verteren van voedsel verminderd. Ook brengen
sommige voedingswaren meer calorieën op wanneer ze gekookt
worden. Verder worden bacteriën, waar je ziek van zou kunnen
worden, gedood, wat flink wat energieverbruik bespaart van het
immuunsysteem.
Boeren zelf eten verbouwen:
Zo kon met een voorraad aanleggen. Vrouwen konden nu sneller kinderen krijgen.
Ook gingen de boeren dieren temmen, voor melk en vlees.
In de Afrikaanse habitats waar de vroege Homo leefde, vormde het plantaardige
voedsel dat bijeen verzameld werd het merendeel van de maaltijd.
Een vrouwelijke H. erectus moeten regelmatig onvoldoende calorieën hebben
gehad. Ze moesten dit tekort aanvullen, moesten andere bronnen worden gebruikt
waaronder vlees.
4
