Snelle Samenvatting, Wetenschapsfilosofie,
Exploring Humans - Leer door begrippen!
(425026B6), Tilburg University (UVT)
Een volledige samenvatting van Exploring Humans d.m.v.
(kern)begrippen) gevolgd door beknopte uitleg. Op deze wijze herken je
snel de rode draad en begrijp je de belangrijkste begrippen van Exploring
Humans. Praktisch leren!
Exploring Humans Revised edition | Dooremalen, De Regt, Schouten |
9789024441112 | Boom. Augustus 2021 | ISBN 9789024441112
Zie ook het document, oefenvragen door: Studiebegrip, Leer door
begrippen.
I. Filosofie van Wetenschap – Historisch Overzicht
Rationalisme – De opvatting dat ware kennis voortkomt uit het
correcte gebruik van ons redeneringsvermogen; onze geest beschikt
over aangeboren ideeën die, indien juist toegepast, ons leiden tot
universele waarheden.
Empirisme – Het idee dat al onze kennis afkomstig is van
zintuiglijke ervaring; de geest is een onbeschreven blad (tabula rasa)
waarop de indrukken van de wereld later worden geschreven.
Scientisme – De overtuiging dat wetenschap superieur is aan alle
andere methoden van kennisverwerving, en dat alleen empirisch
bewijs en logische analyse tot betrouwbare kennis leiden.
, Skepticisme – De houding dat er geen absoluut bewijs bestaat, ook
niet binnen de wetenschap, waardoor alle kennis voorlopig en
herzienbaar blijft.
II. Antieke Filosofen
Plato’s Rationalisme
Ware Kennis – Volgens Plato gaat echte kennis niet over de
veranderlijke zintuiglijke wereld, maar over hoe dingen werkelijk zijn
in een supernatuurlijke, onveranderlijke wereld.
Wereld van Verschijningen – De fysieke wereld is voortdurend in
beweging en vol illusies; deze wereld levert slechts meningen (doxa)
op, geen echte kennis.
Wereld van Vormen – De echte werkelijkheid bestaat uit perfecte,
eeuwige en onveranderlijke vormen of ideeën, die als model dienen
voor alle verschijnselen in de zintuiglijke wereld.
Nativisme – Mensen worden geboren met een aangeboren kennis,
en leren betekent in wezen herinneren (recollectie) van wat de ziel al
kende.
Aristoteles’ Empirisme
Kennis uit Waarneming – Aristoteles stelt dat kennis voortkomt uit
het observeren van de natuur en het verzamelen van empirische
gegevens.
Inductie – Het proces waarbij men op basis van specifieke
observaties universele wetten en algemene principes formuleert.
Vier Oorzaken – Een verklaringsmodel bestaande uit:
o Formele oorzaak – De vorm of essentie van een object.
o Materiële oorzaak – Het materiaal waaruit iets is
opgebouwd.
o Efficiënte oorzaak – De directe bron van verandering
(bijvoorbeeld een beeldhouwer).
o Finale oorzaak – Het doel of de functie waarvoor iets bestaat.
Nous – Een speciale intellectuele capaciteit waardoor de waarheid
van universele causale principes wordt ingezien.
III. Bacon, Descartes en Britse Empiristen
A. Bacon’s Nieuwe Methodologie
, Wetenschappelijke Methode – Bacon verwerpt traditie en
autoriteit en benadrukt dat kennis gebaseerd moet zijn op
systematische observatie en experimenten.
Idolen (Vertekeningen van Perceptie) – Vier typen denkfouten
die onze waarneming belemmeren:
o Idolen van de Stam – Inherente menselijke fouten in
zintuigen en denken.
o Idolen van de Grot – Persoonlijke vooroordelen en
individuele ervaringen.
o Idolen van de Marktplaats – Vertekeningen door taalgebruik
en communicatie.
o Idolen van het Theater – Dogmatische en traditioneel
overgeleverde ideeën die de objectieve waarneming verstoren.
Inductie als Tool – Het systematisch verzamelen van data om
algemene wetten op te stellen.
B. Descartes’ Rationalisme
Rede als Basis van Kennis – Descartes betoogt dat de rede de
enige betrouwbare bron van universele, onbetwijfelbare kennis is.
Methodische Twijfel – Alles wordt in twijfel getrokken totdat alleen
het onbetwijfelbare overblijft.
Cogito ergo sum – “Ik denk, dus ik ben”: Het onweerlegbare bewijs
van het eigen bestaan via het denken.
Dualisme – De scheiding tussen twee substanties:
o Res cogitans – De denkende geest.
o Res extensa – De materiële wereld, die ruimte inneemt.
C. Locke’s Empirisme
Tabula Rasa – De geest is bij de geboorte leeg; alle kennis komt
later door zintuiglijke ervaring.
Enkelvoudige en Complexe Ideeën – Enkelvoudige ideeën
ontstaan direct uit waarneming, terwijl complexe ideeën een
combinatie van meerdere waarnemingen vormen.
Primaire, Secundaire en Tertiaire Kwaliteiten –
o Primaire Kwaliteiten – Eigenschappen zoals vorm en
grootte, die inherent zijn aan het object.
Exploring Humans - Leer door begrippen!
(425026B6), Tilburg University (UVT)
Een volledige samenvatting van Exploring Humans d.m.v.
(kern)begrippen) gevolgd door beknopte uitleg. Op deze wijze herken je
snel de rode draad en begrijp je de belangrijkste begrippen van Exploring
Humans. Praktisch leren!
Exploring Humans Revised edition | Dooremalen, De Regt, Schouten |
9789024441112 | Boom. Augustus 2021 | ISBN 9789024441112
Zie ook het document, oefenvragen door: Studiebegrip, Leer door
begrippen.
I. Filosofie van Wetenschap – Historisch Overzicht
Rationalisme – De opvatting dat ware kennis voortkomt uit het
correcte gebruik van ons redeneringsvermogen; onze geest beschikt
over aangeboren ideeën die, indien juist toegepast, ons leiden tot
universele waarheden.
Empirisme – Het idee dat al onze kennis afkomstig is van
zintuiglijke ervaring; de geest is een onbeschreven blad (tabula rasa)
waarop de indrukken van de wereld later worden geschreven.
Scientisme – De overtuiging dat wetenschap superieur is aan alle
andere methoden van kennisverwerving, en dat alleen empirisch
bewijs en logische analyse tot betrouwbare kennis leiden.
, Skepticisme – De houding dat er geen absoluut bewijs bestaat, ook
niet binnen de wetenschap, waardoor alle kennis voorlopig en
herzienbaar blijft.
II. Antieke Filosofen
Plato’s Rationalisme
Ware Kennis – Volgens Plato gaat echte kennis niet over de
veranderlijke zintuiglijke wereld, maar over hoe dingen werkelijk zijn
in een supernatuurlijke, onveranderlijke wereld.
Wereld van Verschijningen – De fysieke wereld is voortdurend in
beweging en vol illusies; deze wereld levert slechts meningen (doxa)
op, geen echte kennis.
Wereld van Vormen – De echte werkelijkheid bestaat uit perfecte,
eeuwige en onveranderlijke vormen of ideeën, die als model dienen
voor alle verschijnselen in de zintuiglijke wereld.
Nativisme – Mensen worden geboren met een aangeboren kennis,
en leren betekent in wezen herinneren (recollectie) van wat de ziel al
kende.
Aristoteles’ Empirisme
Kennis uit Waarneming – Aristoteles stelt dat kennis voortkomt uit
het observeren van de natuur en het verzamelen van empirische
gegevens.
Inductie – Het proces waarbij men op basis van specifieke
observaties universele wetten en algemene principes formuleert.
Vier Oorzaken – Een verklaringsmodel bestaande uit:
o Formele oorzaak – De vorm of essentie van een object.
o Materiële oorzaak – Het materiaal waaruit iets is
opgebouwd.
o Efficiënte oorzaak – De directe bron van verandering
(bijvoorbeeld een beeldhouwer).
o Finale oorzaak – Het doel of de functie waarvoor iets bestaat.
Nous – Een speciale intellectuele capaciteit waardoor de waarheid
van universele causale principes wordt ingezien.
III. Bacon, Descartes en Britse Empiristen
A. Bacon’s Nieuwe Methodologie
, Wetenschappelijke Methode – Bacon verwerpt traditie en
autoriteit en benadrukt dat kennis gebaseerd moet zijn op
systematische observatie en experimenten.
Idolen (Vertekeningen van Perceptie) – Vier typen denkfouten
die onze waarneming belemmeren:
o Idolen van de Stam – Inherente menselijke fouten in
zintuigen en denken.
o Idolen van de Grot – Persoonlijke vooroordelen en
individuele ervaringen.
o Idolen van de Marktplaats – Vertekeningen door taalgebruik
en communicatie.
o Idolen van het Theater – Dogmatische en traditioneel
overgeleverde ideeën die de objectieve waarneming verstoren.
Inductie als Tool – Het systematisch verzamelen van data om
algemene wetten op te stellen.
B. Descartes’ Rationalisme
Rede als Basis van Kennis – Descartes betoogt dat de rede de
enige betrouwbare bron van universele, onbetwijfelbare kennis is.
Methodische Twijfel – Alles wordt in twijfel getrokken totdat alleen
het onbetwijfelbare overblijft.
Cogito ergo sum – “Ik denk, dus ik ben”: Het onweerlegbare bewijs
van het eigen bestaan via het denken.
Dualisme – De scheiding tussen twee substanties:
o Res cogitans – De denkende geest.
o Res extensa – De materiële wereld, die ruimte inneemt.
C. Locke’s Empirisme
Tabula Rasa – De geest is bij de geboorte leeg; alle kennis komt
later door zintuiglijke ervaring.
Enkelvoudige en Complexe Ideeën – Enkelvoudige ideeën
ontstaan direct uit waarneming, terwijl complexe ideeën een
combinatie van meerdere waarnemingen vormen.
Primaire, Secundaire en Tertiaire Kwaliteiten –
o Primaire Kwaliteiten – Eigenschappen zoals vorm en
grootte, die inherent zijn aan het object.
