College 1
Zenuwstelsel
Wanneer je het hebt over de structuur van de hersenen praat je over neuroanatomie.
Wanneer je het hebt over het functioneren van de hersenen praat je over neurofysiologie of
neurochemie.
Het zenuwstelsel bestaat uit:
- Centrale zenuwstelsel: wordt omsloten door bot (wervelkolom, schedel)
- Perifere zenuwstelsel: dat zenuwstelsel ligt buiten de botten. Daar waar zenuwbanen buiten
de botten treden. Deze kan je splitsen in:
Autonome zenuwstelsel: zelfsturend, het gaat vanzelf (onbewust). Je hebt er weinig
controle over. Dat bestuurt onder andere de gladde spieren van ons orgaan (hart,
darmen etc.). Het stuurt basale, vitale levensfuncties bloeddruk, ademhaling,
energiehuishouding, slaap-waakritme, temperatuur. Maar ook spijsvertering,
stofwisseling en verbranding.
Somatische deel van het perifere zenuwstelsel: dit zijn eigenlijk de zenuwen. Deze
zorgen voor een interactie met het lichaam en de buitenwereld. Je kan het hierbij
hebben over motoriek (commando’s van het brein naar spieren) en over zintuigelijke
waarneming (prikkels die van de zintuigen naar het brein gaan). Je hebt hier meer
controle over en het is dus niet autonoom.
Spijsvertering: verteren van voedsel tot bruikbare, door het lichaam opneembare bouwstenen (zoals
koolhydraten en eiwitten). De stofwisseling of metabolisme: verwijst naar het voortdurend verwerken
en omvormen van deze bruikbare voedingsstoffen naar andere voedingsstoffen. Bijvoorbeeld
koolhydraten kunnen worden omgezet naar glucose. Glucose kan bijvoorbeeld weer omgezet worden
tot glycogeen. Dit gaat 24/7 door. Verbranding: Met behulp van zuurstof zet je de voedingsstoffen om
,in energie. Dit is nodig voor fysieke actie/ inspanning. Maar ook voor mentale inspanning,
concentreren kost veel energie. Glucose kan worden verbrand of opgeslagen, afhankelijk van je
energiebehoefte. Als je veel energiebehoefte hebt dan wordt het sympathisch deel van het autonome
zenuwstelsel actief. Het parasympatisch deel van het autonome zenuwstelsel wordt actief als je
weinig energiebehoefte hebt, dus wanneer je kan herstellen.
Het sympathische deel wordt actief op het moment dat er grote energiebehoefte is. Dus wanneer je
lichaam in actie moet komen (mentaal of fysiek). Adrenaline speelt daarbij een belangrijk deel. Het
parasympatisch deel wordt actief als je lichaam rust / herstelt. Je lichaam kan in
energiebesparingsstand als het ware. Glucose kan opgeslagen worden als er meer glucose
beschikbaar is dan nodig is voor energie.
Polyvagaal-theorie: richt zich op de rol van nervus vagus: zit in de hersenstam die o.a. die van invloed
is om het autonome zenuwstelsel te activeren.
Het parasympathisch
systeem werk niet
alleen bij
herstel/rust, maar
kent ook
ontspanning, sociale
verbonden,
communicatie en co-
regulatie (ventrale
vagale). En hij kan
ook geactiveerd
worden bij extreme
dreiging / stress, en
kan leiden tot niet
alleen passiviteit,
energiebesparing en bevriezing.
Het perifere zenuwstelsel kan je nog op een andere manier verdelen:
- Ruggenmergzenuwen (spinale zenuwen). Zenuwen die via het ruggenmerg uit- en in het
centrale zenuwstelsel. Efferente zenuwen: zenuwen die prikkels vervoeren van het brein naar
de spieren. Afferente zintuigen: zenuwen die prikkels vervoeren van de zintuigen naar het
brein, dit worden somatosensorische / gevoelsprikkels genoemd. We hebben hier 31 paar
van, een voor de rechterzijde en een voor de linkerzijde van het lichaam.
- Hersenzenuwen: 12 paren. Vanuit het hoofd treden ze in en uit het centrale zenuwstelsel.
Structuur
Een neuron bestaat uit een cellichaam met uitlopers (dendrieten) aan beide kanten. De dendrieten
vertakken zich en bevatten spines (de uitstulpjes), die informatie ontvangen. Het axon, een lange,
,dunne uitloper die elektrische signalen vervoert het (outputsignaal) en kan zich aan het einde
vertakken in collateralen, die eindigen in terminale eindvoetjes. De synaps is het contactpunt waar
een neuron een signaal afgeeft aan een andere neuron. Neuronen communiceren met elkaar via
elektrische signalen.
Het axon en de dendrieten zijn beide uitlopers van het cellichaam van een zenuwcel. Het axon is
verantwoordelijk voor het doorgeven van signalen van de cel naar andere cellen terwijl dendrieten
signalen ontvangen van andere zenuwcellen en deze naar het cellichaam leiden.
De functie van een neuron is dus signalen ontvangen, verwerken / integreren en doorgeven.
Op de afbeelding zie je er maar 2 collateralen, maar dit kunnen er 1000 zijn.
We hebben ongeveer 100 tot 120 miljard neuron.
Functies van de hersenen
Input genereren gaat over het verwerken van prikkels uit de omgeving, waarbij output gaat over het
produceren van gedrag. Daar zit wat belangrijks tussen, dat is dat wij op basis van de optelsom van
ervaringen een eigen interne representatie creëren. Wij leren, wij doen iets met die optelsom van
ervaringen. Wij leren bijvoorbeeld dat je moeder staat voor veiligheid en dat de slang eng is. Dit is
meer dan alleen maar platte associaties (van rode besjes moet ik afblijven, want daar word ik ziek
van). Het is een mentaal model/ mentale representaties waarmee we leren de structuur van de
buitenwereld te begrijpen. We leren dus hoe de wereld werkt, bijvoorbeeld oorzaak-gevolg,
voorspellingen.
Uiteindelijk kan alles teruggebracht worden naar stofjes in ons brein.
, Organisatie
Centrale zenuwstelsel splitst zich op in het ruggenmergkanaal en het brein.
Ruggenmerg: deel van centrale zenuwstelsel dat zich niet in de schedel, maar in het kanaal/ holte in
wervelkolom bevindt. Ligt in het wervelkolom, wat je kan opdelen in verschillende gebieden (cervical,
thoracic). De gebieden beginnen bij de hals en eindigt bij onderrug. In de wervelkolom is een kanaal
en daar loopt het ruggenmerg door. De zenuwen die door het kanaal lopen, vervoeren motorische en
sensorische informatie van en naar het brein.
Zenuwen die door het ruggenmergkanaal lopen, zijn geen ruggenmerg zenuwen, omdat het binnen
de botten valt. De andere buiten de botten om zijn dat wel.
De rode cirkel is het centrale zenuwstelsel. Alles in de zwarte cirkel is perifere zenuwstelsel, omdat
het buiten de botten ligt. Aan de rechter en aan de linkerkant zie je dat er bundels van axonen
(motorische zenuwen) naar buiten treden. Dit heet de ventrale wortel, voorwortel, motorische
zenuwwortel. Dit zijn uittredende zenuwbanen naar de zenuwen, klieren etc. De bundels van axonen
Zenuwstelsel
Wanneer je het hebt over de structuur van de hersenen praat je over neuroanatomie.
Wanneer je het hebt over het functioneren van de hersenen praat je over neurofysiologie of
neurochemie.
Het zenuwstelsel bestaat uit:
- Centrale zenuwstelsel: wordt omsloten door bot (wervelkolom, schedel)
- Perifere zenuwstelsel: dat zenuwstelsel ligt buiten de botten. Daar waar zenuwbanen buiten
de botten treden. Deze kan je splitsen in:
Autonome zenuwstelsel: zelfsturend, het gaat vanzelf (onbewust). Je hebt er weinig
controle over. Dat bestuurt onder andere de gladde spieren van ons orgaan (hart,
darmen etc.). Het stuurt basale, vitale levensfuncties bloeddruk, ademhaling,
energiehuishouding, slaap-waakritme, temperatuur. Maar ook spijsvertering,
stofwisseling en verbranding.
Somatische deel van het perifere zenuwstelsel: dit zijn eigenlijk de zenuwen. Deze
zorgen voor een interactie met het lichaam en de buitenwereld. Je kan het hierbij
hebben over motoriek (commando’s van het brein naar spieren) en over zintuigelijke
waarneming (prikkels die van de zintuigen naar het brein gaan). Je hebt hier meer
controle over en het is dus niet autonoom.
Spijsvertering: verteren van voedsel tot bruikbare, door het lichaam opneembare bouwstenen (zoals
koolhydraten en eiwitten). De stofwisseling of metabolisme: verwijst naar het voortdurend verwerken
en omvormen van deze bruikbare voedingsstoffen naar andere voedingsstoffen. Bijvoorbeeld
koolhydraten kunnen worden omgezet naar glucose. Glucose kan bijvoorbeeld weer omgezet worden
tot glycogeen. Dit gaat 24/7 door. Verbranding: Met behulp van zuurstof zet je de voedingsstoffen om
,in energie. Dit is nodig voor fysieke actie/ inspanning. Maar ook voor mentale inspanning,
concentreren kost veel energie. Glucose kan worden verbrand of opgeslagen, afhankelijk van je
energiebehoefte. Als je veel energiebehoefte hebt dan wordt het sympathisch deel van het autonome
zenuwstelsel actief. Het parasympatisch deel van het autonome zenuwstelsel wordt actief als je
weinig energiebehoefte hebt, dus wanneer je kan herstellen.
Het sympathische deel wordt actief op het moment dat er grote energiebehoefte is. Dus wanneer je
lichaam in actie moet komen (mentaal of fysiek). Adrenaline speelt daarbij een belangrijk deel. Het
parasympatisch deel wordt actief als je lichaam rust / herstelt. Je lichaam kan in
energiebesparingsstand als het ware. Glucose kan opgeslagen worden als er meer glucose
beschikbaar is dan nodig is voor energie.
Polyvagaal-theorie: richt zich op de rol van nervus vagus: zit in de hersenstam die o.a. die van invloed
is om het autonome zenuwstelsel te activeren.
Het parasympathisch
systeem werk niet
alleen bij
herstel/rust, maar
kent ook
ontspanning, sociale
verbonden,
communicatie en co-
regulatie (ventrale
vagale). En hij kan
ook geactiveerd
worden bij extreme
dreiging / stress, en
kan leiden tot niet
alleen passiviteit,
energiebesparing en bevriezing.
Het perifere zenuwstelsel kan je nog op een andere manier verdelen:
- Ruggenmergzenuwen (spinale zenuwen). Zenuwen die via het ruggenmerg uit- en in het
centrale zenuwstelsel. Efferente zenuwen: zenuwen die prikkels vervoeren van het brein naar
de spieren. Afferente zintuigen: zenuwen die prikkels vervoeren van de zintuigen naar het
brein, dit worden somatosensorische / gevoelsprikkels genoemd. We hebben hier 31 paar
van, een voor de rechterzijde en een voor de linkerzijde van het lichaam.
- Hersenzenuwen: 12 paren. Vanuit het hoofd treden ze in en uit het centrale zenuwstelsel.
Structuur
Een neuron bestaat uit een cellichaam met uitlopers (dendrieten) aan beide kanten. De dendrieten
vertakken zich en bevatten spines (de uitstulpjes), die informatie ontvangen. Het axon, een lange,
,dunne uitloper die elektrische signalen vervoert het (outputsignaal) en kan zich aan het einde
vertakken in collateralen, die eindigen in terminale eindvoetjes. De synaps is het contactpunt waar
een neuron een signaal afgeeft aan een andere neuron. Neuronen communiceren met elkaar via
elektrische signalen.
Het axon en de dendrieten zijn beide uitlopers van het cellichaam van een zenuwcel. Het axon is
verantwoordelijk voor het doorgeven van signalen van de cel naar andere cellen terwijl dendrieten
signalen ontvangen van andere zenuwcellen en deze naar het cellichaam leiden.
De functie van een neuron is dus signalen ontvangen, verwerken / integreren en doorgeven.
Op de afbeelding zie je er maar 2 collateralen, maar dit kunnen er 1000 zijn.
We hebben ongeveer 100 tot 120 miljard neuron.
Functies van de hersenen
Input genereren gaat over het verwerken van prikkels uit de omgeving, waarbij output gaat over het
produceren van gedrag. Daar zit wat belangrijks tussen, dat is dat wij op basis van de optelsom van
ervaringen een eigen interne representatie creëren. Wij leren, wij doen iets met die optelsom van
ervaringen. Wij leren bijvoorbeeld dat je moeder staat voor veiligheid en dat de slang eng is. Dit is
meer dan alleen maar platte associaties (van rode besjes moet ik afblijven, want daar word ik ziek
van). Het is een mentaal model/ mentale representaties waarmee we leren de structuur van de
buitenwereld te begrijpen. We leren dus hoe de wereld werkt, bijvoorbeeld oorzaak-gevolg,
voorspellingen.
Uiteindelijk kan alles teruggebracht worden naar stofjes in ons brein.
, Organisatie
Centrale zenuwstelsel splitst zich op in het ruggenmergkanaal en het brein.
Ruggenmerg: deel van centrale zenuwstelsel dat zich niet in de schedel, maar in het kanaal/ holte in
wervelkolom bevindt. Ligt in het wervelkolom, wat je kan opdelen in verschillende gebieden (cervical,
thoracic). De gebieden beginnen bij de hals en eindigt bij onderrug. In de wervelkolom is een kanaal
en daar loopt het ruggenmerg door. De zenuwen die door het kanaal lopen, vervoeren motorische en
sensorische informatie van en naar het brein.
Zenuwen die door het ruggenmergkanaal lopen, zijn geen ruggenmerg zenuwen, omdat het binnen
de botten valt. De andere buiten de botten om zijn dat wel.
De rode cirkel is het centrale zenuwstelsel. Alles in de zwarte cirkel is perifere zenuwstelsel, omdat
het buiten de botten ligt. Aan de rechter en aan de linkerkant zie je dat er bundels van axonen
(motorische zenuwen) naar buiten treden. Dit heet de ventrale wortel, voorwortel, motorische
zenuwwortel. Dit zijn uittredende zenuwbanen naar de zenuwen, klieren etc. De bundels van axonen
