samenvatting psychopathologie will van genugten 2e editie 2024 oefenvragen tentamen toets
,samenvatting psychopathologie will van genugten 2e editie 2024 oefenvragen tentamen toets
,samenvatting psychopathologie will van genugten 2e editie 2024 oefenvragen tentamen toets
,samenvatting psychopathologie will van genugten 2e editie 2024 oefenvragen tentamen toets
, samenvatting psychopathologie will van genugten 2e editie 2024 oefenvragen tentamen toets
Hoofdstuk 1 Definiëren van afwijkend gedrag
Inleiding
De psychiatrie is een vakgebied waarin eigen observaties, gevoelens en gedachten leiden tot een
bepaalde bejegening, behandeling en begeleiding van mensen. Hierbij is het belangrijk zicht te hebben
op hoe jij zelf in elkaar steekt, omdat je mensen dan beter kunt behandelen of begeleiden.
Criteria voor abnormaliteit
Deskundigen op het gebied van de geestelijke gezondheid gebruiken verschillende criteria om te
beoordelen of emoties, gedachten en gedrag afwijkend zijn. Hieronder volgt een overzicht van de
meest gebruikte criteria:
1. Uitzonderlijk: Uitzonderlijk gedrag wordt dikwijls als afwijkend beschouwd. Let hierbij wel
op dat uitzonderlijkheid op zich niet voldoende is om gedrag afwijkend te noemen (lees:
culturele verschillen).
2. Sociaal afwijkend: Alle samenlevingen hebben normen (maatstaven) die bepalen welke
vormen van gedrag acceptabel zijn in een bepaalde context. Normen ontwikkelen zich uit de
gewoonten en opvattingen van een specifieke cultuur. Als de beslissing over normaal of
afwijkend gedrag wordt gebaseerd op sociale normen, kan de neiging ontstaan om mensen die
niet voldoen aan die sociale norm als geestelijk gestoord te bestempelen.
3. Foute perceptie of interpretatie van de werkelijkheid: Normaal gesproken vormen onze
zintuigen en cognitieve processen een accurate mentalen representatie van onze omgeving.
4. Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon: Persoonlijk lijden als gevolg van
problematische emoties als angst en depressie kan afwijkend zijn.
5. Ongepast of contraproductief gedrag: Gedrag dat geen bevrediging, maar onprettige
gevoelens oproept, vinden we over het algemeen afwijkend. Gedrag dat ons beperkt in ons
vermogen om bepaalde rollen te vervullen of dat ons ervan weerhoudt om ons aan onze
omgeving aan te passen, kan ook als afwijkend worden opgevat.
6. Gevaar: Gedrag dat gevaar oplevert voor de betrokkene zelf of voor anderen, noemen we
gewoonlijk ook afwijkend.
Historische visies op afwijkend gedrag
In de hele geschiedenis van de westerse cultuur zijn concepten van afwijkend gedrag bepaald door het
overheersende wereldbeeld van die tijd. Hoe is in de loop der tijd het (westerse) beeld over psychische
stoornissen veranderd? Hoe is men in het Westen in de loop van de tijd over psychische stoornissen
gaan denken?
Hippocrates
Hippocrates kwam als eerste met een naturalistische verklaring van afwijkend gedrag. Hippocrates,
tartte het overheersende geloof van zijn tijd door te stellen dat ziekten van lichaam en geest het gevolg
waren van natuurlijke oorzaken, en niet van bezetenheid door bovennatuurlijke geesten. Hij stelde dat
de gezondheid van het lichaam en geest wordt bepaald door een evenwicht in de humores, of
lichaamssappen: slijm, zwarte gal, bloed en gele gal. Een verstoring van het evenwicht tussen de
humores was verantwoordelijk voor afwijkend gedrag. Een lethargisch of traag persoon zou een
overvloed aan slijm (flegma) hebben, vandaar het woord flegmatiek. Een overschot aan zwarte gal zou
de oorzaak zijn van depressie, oftewel melancholie. Een overvloed aan bloed leidde tot een
sanguinische dispositie: vrolijk, zelfverzekerd en optimistisch. Een overvloed aan gele gal maakte
mensen ‘korzelig’ en cholerisch, met andere woorden driftig.
, samenvatting psychopathologie will van genugten 2e editie 2024 oefenvragen tentamen toets
Hippocrates classificeerde abnormale gedragspatronen aan de hand van drie hoofdcategorieën, die nog
steeds herkenbaar zijn: melancholie, manie en bezetenheid (omvat het bizarre gedrag dat we
tegenwoordig aanduiden met schizofrenie).
Exorcisme en heksenvervolgingen
In de middeleeuwen nam het geloof in bovennatuurlijke oorzaken weer toe, met name de doctrine van
de bezetenheid. Volgens deze doctrine is afwijkend gedrag een teken van bezetenheid door boze
geesten of de duV el.
De heksenvervolgingen die plaatsvonden vanaf het einde van de vijftiende eeuw tot ver in de
zeventiende eeuw werden uitgevoerd door de inquisiteurs: door de katholieke kerk aangestelde
heksenvervolgers. De heksenjacht maakte gebruik van vernieuwende ‘diagnostische tests’. Bij de
drijftest werden verdachten in het water gegooid om te achterhalen of ze al dan niet bezeten waren
door de duV el.
*Trepanatie: Trepanatie is een procedure waarbij men een gat in de schedel maakt. Sommige
onderzoekers vermoeden dat het gebruik een antieke vorm van chirurgie is. Misschien was trepanatie
bedoeld om het slachtoffer te bevrijden van de demonen die men verantwoordelijk achtte voor zijn of
haar abnormale gedrag.
Gekkenhuizen
Rond het jaar 1600 werden overal in Europa krankzinnigengestichten of ‘gekkenhuizen’ gebouwd.
Vele daarvan waren voormalige leprozenkolonies, die niet langer nodig waren omdat het aantal
leprapatiënten aan het einde van de middeleeuwen sterk was afgenomen. In de gestichten woonden
zowel bedelaars als geestelijk gestoorden, en de levensomstandigheden waren er erbarmelijk. In het
Londense St. Mary’s of Bethlehem Hospital kon het publiek tegen betaling naar de fratsen van de
bewoners komen kijken.
*Het dolhuys: het Dolhuys is Haarlem is in 2005 geopend en is het museum van de psychiatrie in
Nederland. Daar kunnen de grenzen tussen gek, gezond, normaal en abnormaal op een interactieve
wijze worden beleefd en gezien.
Vanaf 1800: hervormingen
Wat de behandeling van psychiatrische patiënten betreft, begint het moderne tijdperk rond 1800 met
de inspanningen van de Franse artsen Jean-Baptiste Pussin en Philippe Pinel. Vanuit de
inspanningen van artsen zoals Pussin en Pinel ontstond een behandelfilosofie dat morele therapie
werd genoemd. De filosofie was gebaseerd op het idee dat patiënten door een menselijke bejegening
en een verblijf in een ontspannen en respectvolle omgeving weer normaal zouden gaan functioneren.
In België speelde Joseph Guislain een belangrijke rol als hoofdgeneesheer en later als bouwer van het
eerste moderne ‘krankzinnigengesticht’.
In Nederland betekende Prof. Dr. J.C.L. Schroeder van der Kolk veel voor de ontwikkeling van de
psychiatrische behandeling en verpleging.
De antipsychiatrische beweging
In de jaren 70’ontstond de ‘Antipsychiatriebeweging’. Deze beweging ging ervan uit dat psychische
stoornissen überhaupt niet bestaan, maar een product of gevolg waren van de (kapitalistische)
maatschappij. Patiënten moesten helemaal niet behandeld worden en dan zeker niet in ziekenhuizen.
Evidence- based medicine
Een belangrijke ontwikkeling is de ‘evidence- based medicine’* en de deels daaruit voortvloeiende
behandelrichtlijnen of behandelprotocollen. Deze zijn een poging om de kwaliteit van de zorg te
verbeteren en de resultaten meetbaar en vergelijkbaar te maken. Deze ontwikkeling roept echter ook
weerstand op, onder andere doordat het de unieke aspecten van elk mens en zijn interactie met de
omgeving geweld aan doet.
*Evidence- based medicine: het streven om gebruik te maken van het beste beschikbare bewijs bij het
maken van een keuze voor de behandeling van een patiënt.
,samenvatting psychopathologie will van genugten 2e editie 2024 oefenvragen tentamen toets
,samenvatting psychopathologie will van genugten 2e editie 2024 oefenvragen tentamen toets
,samenvatting psychopathologie will van genugten 2e editie 2024 oefenvragen tentamen toets
, samenvatting psychopathologie will van genugten 2e editie 2024 oefenvragen tentamen toets
Hoofdstuk 1 Definiëren van afwijkend gedrag
Inleiding
De psychiatrie is een vakgebied waarin eigen observaties, gevoelens en gedachten leiden tot een
bepaalde bejegening, behandeling en begeleiding van mensen. Hierbij is het belangrijk zicht te hebben
op hoe jij zelf in elkaar steekt, omdat je mensen dan beter kunt behandelen of begeleiden.
Criteria voor abnormaliteit
Deskundigen op het gebied van de geestelijke gezondheid gebruiken verschillende criteria om te
beoordelen of emoties, gedachten en gedrag afwijkend zijn. Hieronder volgt een overzicht van de
meest gebruikte criteria:
1. Uitzonderlijk: Uitzonderlijk gedrag wordt dikwijls als afwijkend beschouwd. Let hierbij wel
op dat uitzonderlijkheid op zich niet voldoende is om gedrag afwijkend te noemen (lees:
culturele verschillen).
2. Sociaal afwijkend: Alle samenlevingen hebben normen (maatstaven) die bepalen welke
vormen van gedrag acceptabel zijn in een bepaalde context. Normen ontwikkelen zich uit de
gewoonten en opvattingen van een specifieke cultuur. Als de beslissing over normaal of
afwijkend gedrag wordt gebaseerd op sociale normen, kan de neiging ontstaan om mensen die
niet voldoen aan die sociale norm als geestelijk gestoord te bestempelen.
3. Foute perceptie of interpretatie van de werkelijkheid: Normaal gesproken vormen onze
zintuigen en cognitieve processen een accurate mentalen representatie van onze omgeving.
4. Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon: Persoonlijk lijden als gevolg van
problematische emoties als angst en depressie kan afwijkend zijn.
5. Ongepast of contraproductief gedrag: Gedrag dat geen bevrediging, maar onprettige
gevoelens oproept, vinden we over het algemeen afwijkend. Gedrag dat ons beperkt in ons
vermogen om bepaalde rollen te vervullen of dat ons ervan weerhoudt om ons aan onze
omgeving aan te passen, kan ook als afwijkend worden opgevat.
6. Gevaar: Gedrag dat gevaar oplevert voor de betrokkene zelf of voor anderen, noemen we
gewoonlijk ook afwijkend.
Historische visies op afwijkend gedrag
In de hele geschiedenis van de westerse cultuur zijn concepten van afwijkend gedrag bepaald door het
overheersende wereldbeeld van die tijd. Hoe is in de loop der tijd het (westerse) beeld over psychische
stoornissen veranderd? Hoe is men in het Westen in de loop van de tijd over psychische stoornissen
gaan denken?
Hippocrates
Hippocrates kwam als eerste met een naturalistische verklaring van afwijkend gedrag. Hippocrates,
tartte het overheersende geloof van zijn tijd door te stellen dat ziekten van lichaam en geest het gevolg
waren van natuurlijke oorzaken, en niet van bezetenheid door bovennatuurlijke geesten. Hij stelde dat
de gezondheid van het lichaam en geest wordt bepaald door een evenwicht in de humores, of
lichaamssappen: slijm, zwarte gal, bloed en gele gal. Een verstoring van het evenwicht tussen de
humores was verantwoordelijk voor afwijkend gedrag. Een lethargisch of traag persoon zou een
overvloed aan slijm (flegma) hebben, vandaar het woord flegmatiek. Een overschot aan zwarte gal zou
de oorzaak zijn van depressie, oftewel melancholie. Een overvloed aan bloed leidde tot een
sanguinische dispositie: vrolijk, zelfverzekerd en optimistisch. Een overvloed aan gele gal maakte
mensen ‘korzelig’ en cholerisch, met andere woorden driftig.
, samenvatting psychopathologie will van genugten 2e editie 2024 oefenvragen tentamen toets
Hippocrates classificeerde abnormale gedragspatronen aan de hand van drie hoofdcategorieën, die nog
steeds herkenbaar zijn: melancholie, manie en bezetenheid (omvat het bizarre gedrag dat we
tegenwoordig aanduiden met schizofrenie).
Exorcisme en heksenvervolgingen
In de middeleeuwen nam het geloof in bovennatuurlijke oorzaken weer toe, met name de doctrine van
de bezetenheid. Volgens deze doctrine is afwijkend gedrag een teken van bezetenheid door boze
geesten of de duV el.
De heksenvervolgingen die plaatsvonden vanaf het einde van de vijftiende eeuw tot ver in de
zeventiende eeuw werden uitgevoerd door de inquisiteurs: door de katholieke kerk aangestelde
heksenvervolgers. De heksenjacht maakte gebruik van vernieuwende ‘diagnostische tests’. Bij de
drijftest werden verdachten in het water gegooid om te achterhalen of ze al dan niet bezeten waren
door de duV el.
*Trepanatie: Trepanatie is een procedure waarbij men een gat in de schedel maakt. Sommige
onderzoekers vermoeden dat het gebruik een antieke vorm van chirurgie is. Misschien was trepanatie
bedoeld om het slachtoffer te bevrijden van de demonen die men verantwoordelijk achtte voor zijn of
haar abnormale gedrag.
Gekkenhuizen
Rond het jaar 1600 werden overal in Europa krankzinnigengestichten of ‘gekkenhuizen’ gebouwd.
Vele daarvan waren voormalige leprozenkolonies, die niet langer nodig waren omdat het aantal
leprapatiënten aan het einde van de middeleeuwen sterk was afgenomen. In de gestichten woonden
zowel bedelaars als geestelijk gestoorden, en de levensomstandigheden waren er erbarmelijk. In het
Londense St. Mary’s of Bethlehem Hospital kon het publiek tegen betaling naar de fratsen van de
bewoners komen kijken.
*Het dolhuys: het Dolhuys is Haarlem is in 2005 geopend en is het museum van de psychiatrie in
Nederland. Daar kunnen de grenzen tussen gek, gezond, normaal en abnormaal op een interactieve
wijze worden beleefd en gezien.
Vanaf 1800: hervormingen
Wat de behandeling van psychiatrische patiënten betreft, begint het moderne tijdperk rond 1800 met
de inspanningen van de Franse artsen Jean-Baptiste Pussin en Philippe Pinel. Vanuit de
inspanningen van artsen zoals Pussin en Pinel ontstond een behandelfilosofie dat morele therapie
werd genoemd. De filosofie was gebaseerd op het idee dat patiënten door een menselijke bejegening
en een verblijf in een ontspannen en respectvolle omgeving weer normaal zouden gaan functioneren.
In België speelde Joseph Guislain een belangrijke rol als hoofdgeneesheer en later als bouwer van het
eerste moderne ‘krankzinnigengesticht’.
In Nederland betekende Prof. Dr. J.C.L. Schroeder van der Kolk veel voor de ontwikkeling van de
psychiatrische behandeling en verpleging.
De antipsychiatrische beweging
In de jaren 70’ontstond de ‘Antipsychiatriebeweging’. Deze beweging ging ervan uit dat psychische
stoornissen überhaupt niet bestaan, maar een product of gevolg waren van de (kapitalistische)
maatschappij. Patiënten moesten helemaal niet behandeld worden en dan zeker niet in ziekenhuizen.
Evidence- based medicine
Een belangrijke ontwikkeling is de ‘evidence- based medicine’* en de deels daaruit voortvloeiende
behandelrichtlijnen of behandelprotocollen. Deze zijn een poging om de kwaliteit van de zorg te
verbeteren en de resultaten meetbaar en vergelijkbaar te maken. Deze ontwikkeling roept echter ook
weerstand op, onder andere doordat het de unieke aspecten van elk mens en zijn interactie met de
omgeving geweld aan doet.
*Evidence- based medicine: het streven om gebruik te maken van het beste beschikbare bewijs bij het
maken van een keuze voor de behandeling van een patiënt.
