Inleiding rechtswetenschap
3 September 2024, Blok 1
Gwen Roelofs
734737
Samenvatting
Juridische methoden
Soorten rechtsregels
- Normatieve rechtsregels: algemeen, betrekking op het sturen of het beoordelen
van menselijk gedrag
o Verbod bepaling
o Gebod bepaling
o Bevoegdheidsverlenende bepaling
- Niet- normatieve rechtsregels
o Kwalificatieregels of definitiebepaling: omschrijving van een of meer
begrippen uit normatieve rechtsregels.
o Verwijzingsregels of schakelbepaling: verklaren buiten hun
oorspronkelijke werkingsgebied.
o Constructies en ficties:
▪ Constructie: verschillende samenhangende verschijnselen komen
samen onder één noemer
▪ Ficties: de wetgever doet alsof, hij fingeert iets.
Structuur van rechtsregels
- Enkelvoudige en complexe toepassingsvoorwaarden: één of meerdere
voorwaarden bij een rechtsregel
- Alternatieve of cumulatieve rechtsregels: ‘of’/ ‘en’.
- Limitatieve en niet-limitatieve opsommingen: geen/ wel interpretatie vrijheid.
Argumenteren
Standpunt: Ik kan vorderen dat de echtscheiding wordt uitgesproken.
Argument: Het huwelijk is duurzaam ontwricht (Art. 1.151 BW)
-> enkelvoudige argumentatie
,Argument 1: Indien het huwelijk duurzaam ontwricht is (P), wordt de echtscheiding op
verzoek van één der echtgenoten uitgesproken (Q).
Argument 1: Als p dan q
Argument 2: Het huwelijk van A en B is duurzaam ontwricht. (P)
Conclusie Echtscheiding kan op verzoek van A worden uitgesproken. (Q)
Argument 2: P
Conclusie: Q
-> een logisch geldige redenering (modus ponens-redenering/ juridisch syllogisme):
acceptatie van de argumenten dwingt tot acceptatie van de conclusie.
Variant op de modus ponens-redenering:
1. Als p, dan q
2. Niet q
3. Dus: niet p
Geldig:
1. Als het heeft geregend, zijn de straten nat.
2. De straten zijn niet nat.
3. Dus: het heeft niet geregend.
Ongeldig: er zijn meerdere redenen, waarom de straat nat kan zijn.
1. Als het heeft geregend, zijn de straten nat.
2. Het heeft niet geregend.
3. Dus: de straten zijn niet nat
,Uitzondering: desda is altijd geldig, hoe je hem ook draait. Als negatief en positief maar
goed gebruikt worden. Desda staat voor ‘dan en slechts dan als’ (alledaagse taal: mits)
-> Modus tollens-redenering
Standpunt: Ik kan vorderen dat de echtscheiding wordt uitgesproken.
^
Argument: Het huwelijk is duurzaam ontwricht. Artikel 1:151 BW
^
Ik kan niet meer met hem samenleven. Hoge Raad
-> onderschikkende argumentatie
Standpunt: Ik kan vorderen dat de echtscheiding wordt uitgesproken.
^
Argument: Het huwelijk is duurzaam ontwricht. Artikel 1:151 BW
^ ^
Ik kan niet meer samenleven. Wij leven al lange tijd niet meer samen. HR
-> meervoudige argumentatie: alternatieve verdedigingen voor hetzelfde argument.
Gelijkwaardig en onafhankelijk.
Standpunt: Ik ben bezitter te goeder trouw
^
Argument: Ik beschouw me als rechthebbende, Ik mocht me redelijkerwijs ook als
rechthebbende beschouwen, Art. 3:118 lid 1 BW.
-> Nevenschikkende argumentatie: twee of meer afhankelijke argumenten die alleen
gezamenlijk een afgeronde verdediging van een standpunt vormen.
Civielrechtelijke procedure:
, De civiele of burgerlijke rechter oordeelt in geschillen waarbij aan de vordering een
privaatrechtelijke norm ten grondslag wordt gelegd:
- Dagvaardingsprocedure: (partijen eiser en gedaagde)
o Uitbrengen dagvaarding: conflict, eisen, redenen
o Conclusie van antwoord: het reageren van gedaagde op de dagvaarding
o Comparitie van partijen: zitting waarbij de rechter de partijen vragen stellen
(feiten en standpunten).
o Soms volgt een tweede schriftelijke ronde: repliek en dupliek: reactie eiser op
verweer gedaagde of andersom.
o Bewijsfase
o Vonnis
o Hoger beroep/ cassatie: niet eens met vonnis/ juridische fout gemaakt.
▪ Hoger beroep bij gerechtshof: hoger beroep dat als eerste wordt
ingesteld heet principaal appèl, wanneer de andere partij daarom ook
een hoger beroep instelt over dezelfde uitspraak heet het incidenteel
appèl (appelent vs geïntimideerde). Kan vonnis vernietigen en nieuw
besluit maken. Wordt nu arrest (dagvaardingsprocedure) of
beschikking (verzoekschriftprocedure) genoemd.
▪ Cassatie bij de Hoge Raad: alleen rechtsvragen en geen feiten aan de
orde komen. Besluit wordt nu arrest (dagvaardingsprocedure) of
beschikking (verzoekschriftprocedure) genoemd. (Eiser/verzoeker tot
cassatie vs Redenen voor cassatie:
• Verzuim van vormen (geen motivering of
termijnoverschrijding)
• Schending van het recht
- Verzoekschriftprocedure: (partijen: verzoeker/verweerder en
rekwistrant/gerekwestreerde), geen conflict maar er is wel een sluit van de rechter
nodig.
o Uithoring beide partijen door de rechter
o Gemotiveerde uitspraak, beschikking
▪ Niet-ontvankelijk: beroep van de verzoeker kan niet slagen door een
reden buiten de rechtsvraag
▪ De vordering geheel of gedeeltelijk toewijzen
▪ Vordering afwijzen
- Kort geding: zaken met haast:
o Partijen lichten mondeling hun standpunten toe
o Voorlopige uitspraak van de president van de rechtbank
o Hoger beroep/ cassatie
o Mogelijkheid tot gewone procedure
3 September 2024, Blok 1
Gwen Roelofs
734737
Samenvatting
Juridische methoden
Soorten rechtsregels
- Normatieve rechtsregels: algemeen, betrekking op het sturen of het beoordelen
van menselijk gedrag
o Verbod bepaling
o Gebod bepaling
o Bevoegdheidsverlenende bepaling
- Niet- normatieve rechtsregels
o Kwalificatieregels of definitiebepaling: omschrijving van een of meer
begrippen uit normatieve rechtsregels.
o Verwijzingsregels of schakelbepaling: verklaren buiten hun
oorspronkelijke werkingsgebied.
o Constructies en ficties:
▪ Constructie: verschillende samenhangende verschijnselen komen
samen onder één noemer
▪ Ficties: de wetgever doet alsof, hij fingeert iets.
Structuur van rechtsregels
- Enkelvoudige en complexe toepassingsvoorwaarden: één of meerdere
voorwaarden bij een rechtsregel
- Alternatieve of cumulatieve rechtsregels: ‘of’/ ‘en’.
- Limitatieve en niet-limitatieve opsommingen: geen/ wel interpretatie vrijheid.
Argumenteren
Standpunt: Ik kan vorderen dat de echtscheiding wordt uitgesproken.
Argument: Het huwelijk is duurzaam ontwricht (Art. 1.151 BW)
-> enkelvoudige argumentatie
,Argument 1: Indien het huwelijk duurzaam ontwricht is (P), wordt de echtscheiding op
verzoek van één der echtgenoten uitgesproken (Q).
Argument 1: Als p dan q
Argument 2: Het huwelijk van A en B is duurzaam ontwricht. (P)
Conclusie Echtscheiding kan op verzoek van A worden uitgesproken. (Q)
Argument 2: P
Conclusie: Q
-> een logisch geldige redenering (modus ponens-redenering/ juridisch syllogisme):
acceptatie van de argumenten dwingt tot acceptatie van de conclusie.
Variant op de modus ponens-redenering:
1. Als p, dan q
2. Niet q
3. Dus: niet p
Geldig:
1. Als het heeft geregend, zijn de straten nat.
2. De straten zijn niet nat.
3. Dus: het heeft niet geregend.
Ongeldig: er zijn meerdere redenen, waarom de straat nat kan zijn.
1. Als het heeft geregend, zijn de straten nat.
2. Het heeft niet geregend.
3. Dus: de straten zijn niet nat
,Uitzondering: desda is altijd geldig, hoe je hem ook draait. Als negatief en positief maar
goed gebruikt worden. Desda staat voor ‘dan en slechts dan als’ (alledaagse taal: mits)
-> Modus tollens-redenering
Standpunt: Ik kan vorderen dat de echtscheiding wordt uitgesproken.
^
Argument: Het huwelijk is duurzaam ontwricht. Artikel 1:151 BW
^
Ik kan niet meer met hem samenleven. Hoge Raad
-> onderschikkende argumentatie
Standpunt: Ik kan vorderen dat de echtscheiding wordt uitgesproken.
^
Argument: Het huwelijk is duurzaam ontwricht. Artikel 1:151 BW
^ ^
Ik kan niet meer samenleven. Wij leven al lange tijd niet meer samen. HR
-> meervoudige argumentatie: alternatieve verdedigingen voor hetzelfde argument.
Gelijkwaardig en onafhankelijk.
Standpunt: Ik ben bezitter te goeder trouw
^
Argument: Ik beschouw me als rechthebbende, Ik mocht me redelijkerwijs ook als
rechthebbende beschouwen, Art. 3:118 lid 1 BW.
-> Nevenschikkende argumentatie: twee of meer afhankelijke argumenten die alleen
gezamenlijk een afgeronde verdediging van een standpunt vormen.
Civielrechtelijke procedure:
, De civiele of burgerlijke rechter oordeelt in geschillen waarbij aan de vordering een
privaatrechtelijke norm ten grondslag wordt gelegd:
- Dagvaardingsprocedure: (partijen eiser en gedaagde)
o Uitbrengen dagvaarding: conflict, eisen, redenen
o Conclusie van antwoord: het reageren van gedaagde op de dagvaarding
o Comparitie van partijen: zitting waarbij de rechter de partijen vragen stellen
(feiten en standpunten).
o Soms volgt een tweede schriftelijke ronde: repliek en dupliek: reactie eiser op
verweer gedaagde of andersom.
o Bewijsfase
o Vonnis
o Hoger beroep/ cassatie: niet eens met vonnis/ juridische fout gemaakt.
▪ Hoger beroep bij gerechtshof: hoger beroep dat als eerste wordt
ingesteld heet principaal appèl, wanneer de andere partij daarom ook
een hoger beroep instelt over dezelfde uitspraak heet het incidenteel
appèl (appelent vs geïntimideerde). Kan vonnis vernietigen en nieuw
besluit maken. Wordt nu arrest (dagvaardingsprocedure) of
beschikking (verzoekschriftprocedure) genoemd.
▪ Cassatie bij de Hoge Raad: alleen rechtsvragen en geen feiten aan de
orde komen. Besluit wordt nu arrest (dagvaardingsprocedure) of
beschikking (verzoekschriftprocedure) genoemd. (Eiser/verzoeker tot
cassatie vs Redenen voor cassatie:
• Verzuim van vormen (geen motivering of
termijnoverschrijding)
• Schending van het recht
- Verzoekschriftprocedure: (partijen: verzoeker/verweerder en
rekwistrant/gerekwestreerde), geen conflict maar er is wel een sluit van de rechter
nodig.
o Uithoring beide partijen door de rechter
o Gemotiveerde uitspraak, beschikking
▪ Niet-ontvankelijk: beroep van de verzoeker kan niet slagen door een
reden buiten de rechtsvraag
▪ De vordering geheel of gedeeltelijk toewijzen
▪ Vordering afwijzen
- Kort geding: zaken met haast:
o Partijen lichten mondeling hun standpunten toe
o Voorlopige uitspraak van de president van de rechtbank
o Hoger beroep/ cassatie
o Mogelijkheid tot gewone procedure
