H1: WAAROM SOCIAALWETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK?
1.1 INLEIDING
Doel van methodologie: kennis maken met de interne keuken van
sociaalwetenschappelijk onderzoek.
Wetenschap → Betrouwbare kennis
Methodologie (= verwijst naar de wijze waarop het hele proces van
wetenschapsbeoefening functioneert en dus niet alleen de kennis en beheersing
van methoden)
Beheersing van technieken van wetenschappelijk onderzoek
Toepassen van statische analyses
Verzamelen van gegevens of observeren van menselijk gedrag ➔ Wijze
waarop het hele proces van wetenschapsbeoefening functioneert ➔ Hoe
hanteer je theorieën?
Welke redeneringen houden steek?
Doelstellingen:
1) Inleiding tot het zelf opzetten en kunnen uitvoeren van wetenschappelijk
onderzoek
2) In staat zijn discussies binnen sociaalwetenschappelijk veld te volgen + studies
evalueren op hun wetenschappelijke merites.
3) Nodige vocabulaire aanreiken om over aspecten van sociaalwetenschappelijk
onderzoek te kunnen praten
4) Kritische omgang met onderzoeksresultaten stimuleren (vooral belangrijk als
onderzoek in populaire media wordt voorgesteld)
1.2 ENKELE VOORBEELDEN
1.2.1 DE OPWARMING VAN DE AARDE: AN INCONVENIENT TRUTH VS. THE GREAT
GLOBAL WARNING SWINDLE
Er zijn veel studies over de klimaatverandering en de opwarming van de aarde.
Vb.: Al Gore (voormalige vicepresident) → promoot ‘An Inconvenient Truth’ (bewijs
opwarming aarde)
in 2007: docu met wetenschappelijk materiaal over opwarming vd aarde MAAR
kritisch tegenover Al Gore.
De kritische kanttekeningen: De stijging van de temperatuur zou de stijging van CO2
veroorzaken en niet andersom → De rol van de mens is miniem. Vooral de activiteit
van de zon zorgt voor een stijging van temperatuur.
Bovendien: wetenschappers die tegen Al Gore ingaan worden systematisch genegeerd.
Beide geven wetenschappelijk bewijsmateriaal en experts etc. en toch zijn ze het
fundamenteel met elkaar oneens. Hoe kan dit? → H3
1.2.2 DE ‘WAR AGAINST CRIME’ IN NEW YORK
September 1990: New York is de stad met het grootste aantal criminele feiten.
1
,→ Rudy Giuliani = nieuwe burgemeester en wil dit probleem aanpakken. Hij baseert zich
op de Broken Windows Theory.
De Broken Windows Theory = van James Wilson & George Kelling (1982)
→ Crimineel handelen = gevolg van gebrek aan sociale normen + gebrek aan controle
om aan die normen te conformeren .
De anonimiteit van de grootstad NY = perfecte voedingsbodem.
Schematische weergave van de theorie:
Januari 1996: nieuw artikel over deze zaak. De aanpak werkt. De cijfers zijn gedaald.
Grafiek:
Zijn de cijfers werkelijk
gedaald door het nieuwe bewind?
Is er causaliteit of een oorzakelijk
verband? (tussen hun beleid en de
daling)
Om te spreken van causaliteit moet er aan 3 voorwaarden voldaan zijn:
1) Er moet een statisch verband zijn tussen gebeurtenis A en B
2) A moet voorafgaan aan B
3) Statisch verband A en B mag niet te wijten zijn aan 3e gebeurtenis C die verband
teweeg brengt.
2
,Deze zaak:
1) Een statisch verband kunnen we niet 100% zeker weten, maar stel dat het oké is.
2) Dan is puntje 2 moeilijker om te bepalen want op de grafiek zie je al een daling
van de cijfers VOOR het beleid.
3) Deze laatste is zeker niet voldaan, ook in L.A. (zonder dit beleid) is er een daling
van de cijfers te zien.
→ Conclusie: geen causaliteit!
1.2.3 BOTSENDE BESCHAVINGEN
Na de Koude Oorlog werd er een tijdperk ingeluid van het ‘rode gevaar’
→ Dit werd daarna ingeruild voor het islamfundamentalisme annex-terrorisme
(de militaire reacties op 9/11 waren misschien wel de meest dramatische illustraties
hiervan)
Sommigen zien de periode na de K.O. gekenmerkt door botsing van beschavingen
→ Clash of Civilizations van Samuel Huntington (citaat, p12-13)
→ Hij onderscheidt ‘beschavingen’ op basis van culturele + geografische kenmerken
In 1990: weinigen vonden Huntingtons beschrijving relevant of accuraat
Nu: weinigen die dit NIET relevant vinden.
De stelling heeft alvast veel kritiek ontvangen.
→ Nl.: gebaseerd op anekdotisch bewijsmateriaal
Vb.: 1 van de stellingen: “meer conflicten tussen beschavingen na de K.O.” maar dit is
NIET bevestigd in empirisch onderzoek.
Verder: kritiek op monolithische visie op beschavingen zonder interne diversiteit.
+ conflicten tussen beschavingen krijgen steeds andere invullingen, afhankelijk
van de omgeving (politiek, economisch…)
Is een botsing van de beschavingen wel een correcte inschatting van die
conflicten?
In historisch-vergelijkend onderzoek is grondige studie genoodzaakt
Hier: internationaal vergelijkend onderzoek van conflicten.
“Zorgt Huntingtons vaststelling er niet ongewild voor dat beschavingen en het kijken naar
de wereld in termen van beschavingen pertinent en relevant wordt?”
H3 + H13
1.2.4 POLLS BIJ VERKIEZINGEN: VERTEKEN(EN)D?
Telkens als er verkiezingen zijn → Polls
→ Meestal Survey-onderzoek: politici claimen geen belang te hechten aan resultaten (=
fake)
• Verliezers: “De peiling = waardeloos, slechte vragen, etc.”
• Winnaars: voelen zich gerust gesteld, het doet hen plezier.
3
, Grafiek:
Links is de grafiek die je in de media zou zien verschijnen → NVA = grootst
MAAR: rechts = aantal mensen dat niet meedeed erbij. Dan is NVA ineens niet meer zo
groot. De non-respons wordt niet gecommuniceerd en geeft dus een vertekend beeld.
Hier wenste 51% niet deel te nemen, wat weinig is, normaal ligt dat percentage nog
hoger. Ze weten misschien nog niet op wie ze zullen stemmen en kunnen nog een
verrassende keuze maken.
Bovendien: geen melding van betrouwbaarheidsintervallen
Steekproef gaat gepaard met foutenmarge ( = nergens vermeld)
→ Is het wel zo willekeurig?
→ Snapte iedereen de vragen wel goed? → Etc.
1.2.5 DE WETENSCHAPER ALS BOKSER?
Franse socioloog Loïc Wacquant
→ Wou de achtergestelde ‘zwarte’ buurten van Chicago bestuderen dus werd bokser
daar.
→ Hij schetst beeld van hoe het is om in een zwart getto te leven einde 20 e E.
Ze behoren tot de ‘onderklasse’ en leven in een ‘gettocultuur’
→ De mannen zoeken toevlucht tot de boksclubs waar sociale afkomst, inkomen, ras (=
traditionele buitenwereld) irrelevant zijn.
Hiermee wilt Wacquant stereotypen omtrent armoede en marginaliteit doorprikken
= observerende participatie = toegang tot leefwereld van een anders moeilijk
bestudeerbare populatie. De populatie wordt dan van binnenuit beschreven.
Kwalitatief onderzoek = verzameling van benaderingen die niet hoofdzakelijk
gebruikmaakt van cijfermateriaal + bijhorende statische analyses.
Ambitie = doordringen tot drijfveer + motieven van menselijk handelen → H11
1.2.6 VERBAND TUSSEN GAMEN EN AGRESSIE
Videogames gingen van Pong naar Space Invaders naar Call of Duty → realistischer, meer
geweld
Gevolg: bezorgdheden bij ouders over de negatieve effecten van de blootstelling aan
geweld op de persoonlijkheidsontwikkeling, gedrag en schoolprestaties.
4
1.1 INLEIDING
Doel van methodologie: kennis maken met de interne keuken van
sociaalwetenschappelijk onderzoek.
Wetenschap → Betrouwbare kennis
Methodologie (= verwijst naar de wijze waarop het hele proces van
wetenschapsbeoefening functioneert en dus niet alleen de kennis en beheersing
van methoden)
Beheersing van technieken van wetenschappelijk onderzoek
Toepassen van statische analyses
Verzamelen van gegevens of observeren van menselijk gedrag ➔ Wijze
waarop het hele proces van wetenschapsbeoefening functioneert ➔ Hoe
hanteer je theorieën?
Welke redeneringen houden steek?
Doelstellingen:
1) Inleiding tot het zelf opzetten en kunnen uitvoeren van wetenschappelijk
onderzoek
2) In staat zijn discussies binnen sociaalwetenschappelijk veld te volgen + studies
evalueren op hun wetenschappelijke merites.
3) Nodige vocabulaire aanreiken om over aspecten van sociaalwetenschappelijk
onderzoek te kunnen praten
4) Kritische omgang met onderzoeksresultaten stimuleren (vooral belangrijk als
onderzoek in populaire media wordt voorgesteld)
1.2 ENKELE VOORBEELDEN
1.2.1 DE OPWARMING VAN DE AARDE: AN INCONVENIENT TRUTH VS. THE GREAT
GLOBAL WARNING SWINDLE
Er zijn veel studies over de klimaatverandering en de opwarming van de aarde.
Vb.: Al Gore (voormalige vicepresident) → promoot ‘An Inconvenient Truth’ (bewijs
opwarming aarde)
in 2007: docu met wetenschappelijk materiaal over opwarming vd aarde MAAR
kritisch tegenover Al Gore.
De kritische kanttekeningen: De stijging van de temperatuur zou de stijging van CO2
veroorzaken en niet andersom → De rol van de mens is miniem. Vooral de activiteit
van de zon zorgt voor een stijging van temperatuur.
Bovendien: wetenschappers die tegen Al Gore ingaan worden systematisch genegeerd.
Beide geven wetenschappelijk bewijsmateriaal en experts etc. en toch zijn ze het
fundamenteel met elkaar oneens. Hoe kan dit? → H3
1.2.2 DE ‘WAR AGAINST CRIME’ IN NEW YORK
September 1990: New York is de stad met het grootste aantal criminele feiten.
1
,→ Rudy Giuliani = nieuwe burgemeester en wil dit probleem aanpakken. Hij baseert zich
op de Broken Windows Theory.
De Broken Windows Theory = van James Wilson & George Kelling (1982)
→ Crimineel handelen = gevolg van gebrek aan sociale normen + gebrek aan controle
om aan die normen te conformeren .
De anonimiteit van de grootstad NY = perfecte voedingsbodem.
Schematische weergave van de theorie:
Januari 1996: nieuw artikel over deze zaak. De aanpak werkt. De cijfers zijn gedaald.
Grafiek:
Zijn de cijfers werkelijk
gedaald door het nieuwe bewind?
Is er causaliteit of een oorzakelijk
verband? (tussen hun beleid en de
daling)
Om te spreken van causaliteit moet er aan 3 voorwaarden voldaan zijn:
1) Er moet een statisch verband zijn tussen gebeurtenis A en B
2) A moet voorafgaan aan B
3) Statisch verband A en B mag niet te wijten zijn aan 3e gebeurtenis C die verband
teweeg brengt.
2
,Deze zaak:
1) Een statisch verband kunnen we niet 100% zeker weten, maar stel dat het oké is.
2) Dan is puntje 2 moeilijker om te bepalen want op de grafiek zie je al een daling
van de cijfers VOOR het beleid.
3) Deze laatste is zeker niet voldaan, ook in L.A. (zonder dit beleid) is er een daling
van de cijfers te zien.
→ Conclusie: geen causaliteit!
1.2.3 BOTSENDE BESCHAVINGEN
Na de Koude Oorlog werd er een tijdperk ingeluid van het ‘rode gevaar’
→ Dit werd daarna ingeruild voor het islamfundamentalisme annex-terrorisme
(de militaire reacties op 9/11 waren misschien wel de meest dramatische illustraties
hiervan)
Sommigen zien de periode na de K.O. gekenmerkt door botsing van beschavingen
→ Clash of Civilizations van Samuel Huntington (citaat, p12-13)
→ Hij onderscheidt ‘beschavingen’ op basis van culturele + geografische kenmerken
In 1990: weinigen vonden Huntingtons beschrijving relevant of accuraat
Nu: weinigen die dit NIET relevant vinden.
De stelling heeft alvast veel kritiek ontvangen.
→ Nl.: gebaseerd op anekdotisch bewijsmateriaal
Vb.: 1 van de stellingen: “meer conflicten tussen beschavingen na de K.O.” maar dit is
NIET bevestigd in empirisch onderzoek.
Verder: kritiek op monolithische visie op beschavingen zonder interne diversiteit.
+ conflicten tussen beschavingen krijgen steeds andere invullingen, afhankelijk
van de omgeving (politiek, economisch…)
Is een botsing van de beschavingen wel een correcte inschatting van die
conflicten?
In historisch-vergelijkend onderzoek is grondige studie genoodzaakt
Hier: internationaal vergelijkend onderzoek van conflicten.
“Zorgt Huntingtons vaststelling er niet ongewild voor dat beschavingen en het kijken naar
de wereld in termen van beschavingen pertinent en relevant wordt?”
H3 + H13
1.2.4 POLLS BIJ VERKIEZINGEN: VERTEKEN(EN)D?
Telkens als er verkiezingen zijn → Polls
→ Meestal Survey-onderzoek: politici claimen geen belang te hechten aan resultaten (=
fake)
• Verliezers: “De peiling = waardeloos, slechte vragen, etc.”
• Winnaars: voelen zich gerust gesteld, het doet hen plezier.
3
, Grafiek:
Links is de grafiek die je in de media zou zien verschijnen → NVA = grootst
MAAR: rechts = aantal mensen dat niet meedeed erbij. Dan is NVA ineens niet meer zo
groot. De non-respons wordt niet gecommuniceerd en geeft dus een vertekend beeld.
Hier wenste 51% niet deel te nemen, wat weinig is, normaal ligt dat percentage nog
hoger. Ze weten misschien nog niet op wie ze zullen stemmen en kunnen nog een
verrassende keuze maken.
Bovendien: geen melding van betrouwbaarheidsintervallen
Steekproef gaat gepaard met foutenmarge ( = nergens vermeld)
→ Is het wel zo willekeurig?
→ Snapte iedereen de vragen wel goed? → Etc.
1.2.5 DE WETENSCHAPER ALS BOKSER?
Franse socioloog Loïc Wacquant
→ Wou de achtergestelde ‘zwarte’ buurten van Chicago bestuderen dus werd bokser
daar.
→ Hij schetst beeld van hoe het is om in een zwart getto te leven einde 20 e E.
Ze behoren tot de ‘onderklasse’ en leven in een ‘gettocultuur’
→ De mannen zoeken toevlucht tot de boksclubs waar sociale afkomst, inkomen, ras (=
traditionele buitenwereld) irrelevant zijn.
Hiermee wilt Wacquant stereotypen omtrent armoede en marginaliteit doorprikken
= observerende participatie = toegang tot leefwereld van een anders moeilijk
bestudeerbare populatie. De populatie wordt dan van binnenuit beschreven.
Kwalitatief onderzoek = verzameling van benaderingen die niet hoofdzakelijk
gebruikmaakt van cijfermateriaal + bijhorende statische analyses.
Ambitie = doordringen tot drijfveer + motieven van menselijk handelen → H11
1.2.6 VERBAND TUSSEN GAMEN EN AGRESSIE
Videogames gingen van Pong naar Space Invaders naar Call of Duty → realistischer, meer
geweld
Gevolg: bezorgdheden bij ouders over de negatieve effecten van de blootstelling aan
geweld op de persoonlijkheidsontwikkeling, gedrag en schoolprestaties.
4
