Jurisprudentie uitgewerkt
ONDERNEMINGSRECHT
Leereenheid 1 - ondernemingsvormen ................................................................................................. 3
HR 29 mei 2015, NJ 2015/380 (Lunchroom De Katterug) ........................................................................ 3
HR 3 februari 1984, NJ 1984/386 (Damen Geho) ........................................................................................ 3
HR 19 april 2019, RO 2019/36 (UWV/X) .......................................................................................................... 4
Leereenheid 2 - oprichting ....................................................................................................................... 5
HR 8 juli 1992, NJ 1993/116 (Food Processing/Clara Candy) ................................................................... 5
HR 11 april 1997, NJ 1997/583 (Hemmen) ...................................................................................................... 6
HR 28 januari 2011, NJ 2011/167 (Staalbankiers/Elko Management) ..................................................... 6
HR 2 september 2011, NJ 2012/75 (Dierenartsmaatschappij) ..................................................................7
HR 24 april 2020, JOR 2020/226 (Bandidos) ................................................................................................ 8
Leereenheid 3 - vermogensstructuur .................................................................................................... 8
HR 8 november 1991, NJ 1992/174 (Nimox/Van den End q.q.)............................................................... 8
HR 15 maart 2013, NJ 2013/290 (Biek Holdings). ........................................................................................ 9
Leereenheid 4 - Aandeelhouder-/lidmaatschap ................................................................................. 9
HR 16 januari 2004, NJ 2004/184 (Goglio) .................................................................................................... 9
HR 13 maart 2015, NJ 2015/241 (Carlande) .................................................................................................. 10
Leereenheid 5 - de organisatie ............................................................................................................. 10
HR 21 januari 1955, NJ 1959/43 (Forum-Bank) ........................................................................................... 10
HR 9 juli 2010, NJ 2010/544 (ASMI) ................................................................................................................ 10
HR 18 april 2003, NJ 2003/286 (RNA)............................................................................................................ 11
HR 12 juli 2013, NJ 2013/461 (VEB/KLM) ....................................................................................................... 11
HR 20 april 2018, NJ 2018/331 (Boskalis/Fugro) ......................................................................................... 12
Leereenheid 6 - vertegenwoordiging.................................................................................................. 12
HR 6 april 1979, NJ 1980/34 (Kleuterschool Babbel) ................................................................................. 12
HR 23 november 2012, NJ 2013/302 (Spaanse Villa) ................................................................................ 13
HR 9 juli 1990, NJ 1991/51 (Sluis)...................................................................................................................... 13
HR 17 december 1982, NJ 1983/480 (Bibolini) ............................................................................................14
HR 29 november 2002, NJ 2003/455 (Berghuizer Papierfabriek) ........................................................14
1
, Leereenheid 7 - verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid......................................................... 15
HR 6 oktober 1989, NJ 1990/286 (Beklamel) ............................................................................................... 15
HR 10 januari 1997, NJ 1997/360 (Staleman/Van de Ven) ....................................................................... 15
HR 10 januari 1990, NJ 1990/466 (Ogem) ..................................................................................................... 16
HR 8 april 2005, NJ 2006/443 (Laurus-beschikking) ................................................................................ 16
HR 8 juni 2001, NJ 2001/454 (Panmo) ........................................................................................................... 17
HR 5 september 2014, NJ 2015/21 (Tulip Air) .............................................................................................. 17
HR 8 december 2006, NJ 2006/659 (Ontvanger/Roelofsen) ................................................................. 18
HR 17 februari 2017, RI 2017/51 (Kampschöer/Le Roux Fruit Exporters) ............................................ 18
HR 30 maart 2018, NJ 2018/330 (TMF).......................................................................................................... 19
Leereenheid 8 - herstructurering......................................................................................................... 20
HR 31 december 1993, NJ 1994/436 (Verenigde Bootlieden) ............................................................... 20
Leereenheid 9 – concernrecht .............................................................................................................. 20
HR 21 januari 1955, NJ 1959/43 (Forum-Bank) .......................................................................................... 20
HR 13 juli 2007, JOR 2007/178 (ABN AMRO-beschikking) ...................................................................... 21
Hof Amsterdam (Ondernemingskamer) 13 maart 2003, NJ 2003/248,
ECLI:NL:GHAMS:2003:AF5761 (Corus) .......................................................................................................... 22
2
, Leereenheid 1 - ondernemingsvormen
HR 29 mei 2015, NJ 2015/380 (Lunchroom De Katterug)
De sanctie op het beheersverbod voor commanditaire vennoten (art. 20 Wetboek van
Koophandel (hierna: WvK)) is uitsluitend gerechtvaardigd indien en voor zover zij in
overeenstemming is met de strekking ervan. Hiermee heeft de Hoge Raad enkele nuanceringen
aangebracht op het strenge beheersverbod.
Twee ouders waren als commanditair vennoot betrokken bij de exploitatie van de lunchroom van
hun zoon (de beherend vennoot). De commanditaire vennoten hebben in 2010 een
koopovereenkomst gesloten met betrekking tot de overname van de aan de cv verbonden
onderneming. In deze overeenkomst is bepaald dat de cv zorg zal dragen voor de afrekening van
de tijdens haar bestaan opgebouwde vergoedingen van de personeelsleden van de cv tot aan de
dag van de overdracht. De koper heeft vergoedingen betaald aan een werknemer die voor de
overdracht bij de cv werkzaam was. In onderhavige zaak vordert koper hoofdelijke veroordeling
van de commanditaire vennoten tot terugbetaling van deze vordering. Gesteld wordt: de
commanditaire vennoten [de ouders] hebben door medeondertekening van twee door de cv
gesloten huur- en huurbeëindigingsovereenkomsten het in art. 20 lid 2 WvK neergelegde
beheersverbod overtreden. Op grond van art. 21 WvK zijn zij daarom hoofdelijk aansprakelijk voor
alle schulden van de cv.
In afwijking van oudere rechtspraak overweegt de Hoge Raad dat de sanctie uitsluitend
gerechtvaardigd is indien en voor zover zij in overeenstemming is met de strekking ervan, te
weten het voorkomen dat commanditaire vennoten die op één van de in art. 20 K vermelde
manieren onduidelijkheid laten ontstaan over hun rechtspositie in de vennootschap, zich kunnen
onttrekken aan de aansprakelijkheid die 18 K voorziet voor de gewone vennoten. De toe te passen
sanctie ‘mag dan ook niet in een onevenredige verhouding staan tot de aard en ernst van de
schending door de commanditaire vennoot van art. 20 lid 1 en 2 WvK en dient achterwege te
blijven indien en voor zover zij door het handelen van de commanditaire vennoot niet of niet ten
volle worden gerechtvaardigd’. Bij de beantwoording van de vraag of en in hoeverre plaats is voor
de sanctie van 21 K kan, aldus de Hoge Raad, mede van belang zijn of derden van de
vennootschappelijke hoedanigheid van de commanditaire vennoot op de hoogte waren of
behoorden te zijn en is steeds van belang of de commanditaire vennoot tegen wie de sanctie van
art. 21 K wordt ingeroepen, van zijn handelen een verwijt valt te maken. In Distriport is deze regel
bevestigd en hieraan toegevoegd dat, behoudens tegenbewijs, een persoon die zowel een
beherend als commanditaire vennoot kan vertegenwoordigen bij het verrichten van een
beheershandeling heeft gehandeld namens de beherend vennoot. Hiervan kan bijvoorbeeld
sprake zijn als de beherend en de commanditaire vennoot beide BV’s zijn en zij beide dezelfde
bestuurder(s) hebben.
HR 3 februari 1984, NJ 1984/386 (Damen Geho)
Damen is eigenaar van café 't Brouwertje dat hij in oktober 1979 verkoopt. Hij laat zich echter pas
in augustus 1980 bij het Handelsregister als eigenaar uitschrijven. Groothandel Geho ontvangt in
3
ONDERNEMINGSRECHT
Leereenheid 1 - ondernemingsvormen ................................................................................................. 3
HR 29 mei 2015, NJ 2015/380 (Lunchroom De Katterug) ........................................................................ 3
HR 3 februari 1984, NJ 1984/386 (Damen Geho) ........................................................................................ 3
HR 19 april 2019, RO 2019/36 (UWV/X) .......................................................................................................... 4
Leereenheid 2 - oprichting ....................................................................................................................... 5
HR 8 juli 1992, NJ 1993/116 (Food Processing/Clara Candy) ................................................................... 5
HR 11 april 1997, NJ 1997/583 (Hemmen) ...................................................................................................... 6
HR 28 januari 2011, NJ 2011/167 (Staalbankiers/Elko Management) ..................................................... 6
HR 2 september 2011, NJ 2012/75 (Dierenartsmaatschappij) ..................................................................7
HR 24 april 2020, JOR 2020/226 (Bandidos) ................................................................................................ 8
Leereenheid 3 - vermogensstructuur .................................................................................................... 8
HR 8 november 1991, NJ 1992/174 (Nimox/Van den End q.q.)............................................................... 8
HR 15 maart 2013, NJ 2013/290 (Biek Holdings). ........................................................................................ 9
Leereenheid 4 - Aandeelhouder-/lidmaatschap ................................................................................. 9
HR 16 januari 2004, NJ 2004/184 (Goglio) .................................................................................................... 9
HR 13 maart 2015, NJ 2015/241 (Carlande) .................................................................................................. 10
Leereenheid 5 - de organisatie ............................................................................................................. 10
HR 21 januari 1955, NJ 1959/43 (Forum-Bank) ........................................................................................... 10
HR 9 juli 2010, NJ 2010/544 (ASMI) ................................................................................................................ 10
HR 18 april 2003, NJ 2003/286 (RNA)............................................................................................................ 11
HR 12 juli 2013, NJ 2013/461 (VEB/KLM) ....................................................................................................... 11
HR 20 april 2018, NJ 2018/331 (Boskalis/Fugro) ......................................................................................... 12
Leereenheid 6 - vertegenwoordiging.................................................................................................. 12
HR 6 april 1979, NJ 1980/34 (Kleuterschool Babbel) ................................................................................. 12
HR 23 november 2012, NJ 2013/302 (Spaanse Villa) ................................................................................ 13
HR 9 juli 1990, NJ 1991/51 (Sluis)...................................................................................................................... 13
HR 17 december 1982, NJ 1983/480 (Bibolini) ............................................................................................14
HR 29 november 2002, NJ 2003/455 (Berghuizer Papierfabriek) ........................................................14
1
, Leereenheid 7 - verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid......................................................... 15
HR 6 oktober 1989, NJ 1990/286 (Beklamel) ............................................................................................... 15
HR 10 januari 1997, NJ 1997/360 (Staleman/Van de Ven) ....................................................................... 15
HR 10 januari 1990, NJ 1990/466 (Ogem) ..................................................................................................... 16
HR 8 april 2005, NJ 2006/443 (Laurus-beschikking) ................................................................................ 16
HR 8 juni 2001, NJ 2001/454 (Panmo) ........................................................................................................... 17
HR 5 september 2014, NJ 2015/21 (Tulip Air) .............................................................................................. 17
HR 8 december 2006, NJ 2006/659 (Ontvanger/Roelofsen) ................................................................. 18
HR 17 februari 2017, RI 2017/51 (Kampschöer/Le Roux Fruit Exporters) ............................................ 18
HR 30 maart 2018, NJ 2018/330 (TMF).......................................................................................................... 19
Leereenheid 8 - herstructurering......................................................................................................... 20
HR 31 december 1993, NJ 1994/436 (Verenigde Bootlieden) ............................................................... 20
Leereenheid 9 – concernrecht .............................................................................................................. 20
HR 21 januari 1955, NJ 1959/43 (Forum-Bank) .......................................................................................... 20
HR 13 juli 2007, JOR 2007/178 (ABN AMRO-beschikking) ...................................................................... 21
Hof Amsterdam (Ondernemingskamer) 13 maart 2003, NJ 2003/248,
ECLI:NL:GHAMS:2003:AF5761 (Corus) .......................................................................................................... 22
2
, Leereenheid 1 - ondernemingsvormen
HR 29 mei 2015, NJ 2015/380 (Lunchroom De Katterug)
De sanctie op het beheersverbod voor commanditaire vennoten (art. 20 Wetboek van
Koophandel (hierna: WvK)) is uitsluitend gerechtvaardigd indien en voor zover zij in
overeenstemming is met de strekking ervan. Hiermee heeft de Hoge Raad enkele nuanceringen
aangebracht op het strenge beheersverbod.
Twee ouders waren als commanditair vennoot betrokken bij de exploitatie van de lunchroom van
hun zoon (de beherend vennoot). De commanditaire vennoten hebben in 2010 een
koopovereenkomst gesloten met betrekking tot de overname van de aan de cv verbonden
onderneming. In deze overeenkomst is bepaald dat de cv zorg zal dragen voor de afrekening van
de tijdens haar bestaan opgebouwde vergoedingen van de personeelsleden van de cv tot aan de
dag van de overdracht. De koper heeft vergoedingen betaald aan een werknemer die voor de
overdracht bij de cv werkzaam was. In onderhavige zaak vordert koper hoofdelijke veroordeling
van de commanditaire vennoten tot terugbetaling van deze vordering. Gesteld wordt: de
commanditaire vennoten [de ouders] hebben door medeondertekening van twee door de cv
gesloten huur- en huurbeëindigingsovereenkomsten het in art. 20 lid 2 WvK neergelegde
beheersverbod overtreden. Op grond van art. 21 WvK zijn zij daarom hoofdelijk aansprakelijk voor
alle schulden van de cv.
In afwijking van oudere rechtspraak overweegt de Hoge Raad dat de sanctie uitsluitend
gerechtvaardigd is indien en voor zover zij in overeenstemming is met de strekking ervan, te
weten het voorkomen dat commanditaire vennoten die op één van de in art. 20 K vermelde
manieren onduidelijkheid laten ontstaan over hun rechtspositie in de vennootschap, zich kunnen
onttrekken aan de aansprakelijkheid die 18 K voorziet voor de gewone vennoten. De toe te passen
sanctie ‘mag dan ook niet in een onevenredige verhouding staan tot de aard en ernst van de
schending door de commanditaire vennoot van art. 20 lid 1 en 2 WvK en dient achterwege te
blijven indien en voor zover zij door het handelen van de commanditaire vennoot niet of niet ten
volle worden gerechtvaardigd’. Bij de beantwoording van de vraag of en in hoeverre plaats is voor
de sanctie van 21 K kan, aldus de Hoge Raad, mede van belang zijn of derden van de
vennootschappelijke hoedanigheid van de commanditaire vennoot op de hoogte waren of
behoorden te zijn en is steeds van belang of de commanditaire vennoot tegen wie de sanctie van
art. 21 K wordt ingeroepen, van zijn handelen een verwijt valt te maken. In Distriport is deze regel
bevestigd en hieraan toegevoegd dat, behoudens tegenbewijs, een persoon die zowel een
beherend als commanditaire vennoot kan vertegenwoordigen bij het verrichten van een
beheershandeling heeft gehandeld namens de beherend vennoot. Hiervan kan bijvoorbeeld
sprake zijn als de beherend en de commanditaire vennoot beide BV’s zijn en zij beide dezelfde
bestuurder(s) hebben.
HR 3 februari 1984, NJ 1984/386 (Damen Geho)
Damen is eigenaar van café 't Brouwertje dat hij in oktober 1979 verkoopt. Hij laat zich echter pas
in augustus 1980 bij het Handelsregister als eigenaar uitschrijven. Groothandel Geho ontvangt in
3
