Aantekeningen Pedagogiek Blok 4
Hoorcollege 4.1
Opvoedvragen….
Wat wil je als pedagoog weten?
Welke belangrijke factoren spelen een rol bij het kind en in de
gezinssituatie? Wat gaat er goed? Waar liggen risico’s?
Met welke overheidskaders en wetgeving dien je rekening te
houden?
Welke theorieën en modellen kunnen helpen een goede inschatting
te maken van de gezinssituatie?
Hoe kun je het beste afstemmen met de verschillende betrokkenen
(ouders, kinderen, relevant netwerk)?
Inleiding op opvoedondersteuning
Definitie opvoedondersteuning (thema ped) = “ondersteuning aan
ouders, gericht op het herkennen en verhelpen van problemen bij het kind
en/of in het opvoedsysteem”
o Welke taken liggen hier voor professionals?
o Welke kennis is nodig om “het goede” te doen?
o Waar moet je allemaal rekening mee houden?
Maar eerst: wat kunnen burgers onderling voor elkaar betekenen?
De pedagogische “civil society” (PCS)
Definitie: vrijwillige verbanden en onderlinge betrokkenheid die bijdragen
aan opvoeden en opgroeien, juist door het gewone opvoeden te
versterken. Stabiele basis waar ouders op kunnen steunen. PCS is een idee
hoe we opvoeden vorm zou willen geven, bij sommige gezinnen mist de
PCS een beetje.
Maatschappelijk opvoeden anno 2025: de PCS
, Waarom de PCS?
o Steun bij onzekerheden, vragen of problemen in de opvoeding;
o Praktische hulp bieden aan ouders die daar behoefte aan hebben;
o Vanzelfsprekende bron van (ervaring)kennis en kunde;
o Zorg voor sociale steun en zelfvertrouwen bij ouders
- Positieve invloed kinderen
- Positieve invloed ouders
o Bijdrage aan preventie en vroegsignalering minder snel
inschakelen instanties of zwaardere vormen van jeugdhulp
- Beter voor kind (en op lange termijn goedkoper)
Inrichting PCS: ondersteuning van mede-opvoeders
Nabij
2. Nabije formele
medeopvoeders
Vrijwilligers en begeleiders van
1. Nabije medeopvoeders vrijetijdsbesteding en
Bv. Partner, familieleden en welzijnsorganisaties bv. Sportcoach,
vrienden buurthuis
Professionals uit welzijnsorganisaties
en pedagogische basisvoorzieningen
info bv. Speelplaatsmedewerkers Formeel
rme
el
2. Informele medeopvoeders 4. Formele medeopvoeders op
op afstand afstand
Bv. Buren, ouders van klasgenoten, Bv. Basiszorg zoals huisarts,
collega’s jeugdhulp en professionals
Op afstand
Het belang van mede-opvoeders: direct en indirect
Praktische invulling PCS
, Mede-opvoeders, zoals familie, buren, leerkrachten en voetbaltrainers:
o Emotionele steun = begrip en erkenning
o Instrumentele steun = praktische hulp bij opvoeding of verzorging.
o Informationele steun = adviezen, tips of informatie geven die kan
helpen bij opvoeding.
o Normatieve steun = duidelijkheid over wat normaal, wenselijk of
gepast is in opvoeding; sociale normen delen
Maatschappelijke initiatieven (betrokkenheid gemeentes):
o Toegankelijkheid bevorderen, mogelijkheden faciliteren
o Nieuwe initiatieven ondersteunen
o Bestaande activiteiten onder de aandacht brengen
Maatschappelijk opvoeden hoe modern is de PCS?
Definitie van maatschappelijk opvoeden = opvoeden niet alleen gericht
op optimale ontwikkeling kind, maar kind en opvoeding ook zien als
onderdeel samenleving wisselwerking:
o Samenleving ondersteunt het opvoeden
o Goede opvoeding ondersteunt de samenleving
Opvoedadviezen in Nederland van 1600-2000
Waarom “geschiedenis van opvoedondersteuning”?
o Ideeën over wat goede opvoeding is tijds- en cultuurgebonden
(normen, waarden, praktische aspecten)
o “Vraag” om bepaald type burgers
o Kennis over de geschiedenis van opvoeden helpt daarmee om
adviezen over opvoeding
- … te zien
- … te relativeren
- … te bekritiseren
- … of juist te verstevigen en onderbouwen
‘Kort gezegd maakt kennis over opvoedopvattingen van vroeger het
mogelijk ideeën van onze eigen tijd van een afstandje te bekijken, en een
eigen visie op deze ideeën te ontwikkelen’
Wat weten we over het verleden (<1600)?
o Kennis over opvoeding vanaf de late middeleeuwen
o Genegenheid: een gevoel van warme, liefdevolle betrokkenheid of
sympathie voor iemand. Het is een vorm van emotionele
verbondenheid, vaak zonder dat het romantisch hoeft te zijn.
o Bewust opvoeden van alle tijden
o Opvattingen over “goed” opvoeden verschillen per tijdperk
Na middeleeuwen:
o Kennis via div. media
o Meningen en adviezen (bijv. opvoedboeken)
Basis voor informatie over opvoeding in die tijd
Hoorcollege 4.1
Opvoedvragen….
Wat wil je als pedagoog weten?
Welke belangrijke factoren spelen een rol bij het kind en in de
gezinssituatie? Wat gaat er goed? Waar liggen risico’s?
Met welke overheidskaders en wetgeving dien je rekening te
houden?
Welke theorieën en modellen kunnen helpen een goede inschatting
te maken van de gezinssituatie?
Hoe kun je het beste afstemmen met de verschillende betrokkenen
(ouders, kinderen, relevant netwerk)?
Inleiding op opvoedondersteuning
Definitie opvoedondersteuning (thema ped) = “ondersteuning aan
ouders, gericht op het herkennen en verhelpen van problemen bij het kind
en/of in het opvoedsysteem”
o Welke taken liggen hier voor professionals?
o Welke kennis is nodig om “het goede” te doen?
o Waar moet je allemaal rekening mee houden?
Maar eerst: wat kunnen burgers onderling voor elkaar betekenen?
De pedagogische “civil society” (PCS)
Definitie: vrijwillige verbanden en onderlinge betrokkenheid die bijdragen
aan opvoeden en opgroeien, juist door het gewone opvoeden te
versterken. Stabiele basis waar ouders op kunnen steunen. PCS is een idee
hoe we opvoeden vorm zou willen geven, bij sommige gezinnen mist de
PCS een beetje.
Maatschappelijk opvoeden anno 2025: de PCS
, Waarom de PCS?
o Steun bij onzekerheden, vragen of problemen in de opvoeding;
o Praktische hulp bieden aan ouders die daar behoefte aan hebben;
o Vanzelfsprekende bron van (ervaring)kennis en kunde;
o Zorg voor sociale steun en zelfvertrouwen bij ouders
- Positieve invloed kinderen
- Positieve invloed ouders
o Bijdrage aan preventie en vroegsignalering minder snel
inschakelen instanties of zwaardere vormen van jeugdhulp
- Beter voor kind (en op lange termijn goedkoper)
Inrichting PCS: ondersteuning van mede-opvoeders
Nabij
2. Nabije formele
medeopvoeders
Vrijwilligers en begeleiders van
1. Nabije medeopvoeders vrijetijdsbesteding en
Bv. Partner, familieleden en welzijnsorganisaties bv. Sportcoach,
vrienden buurthuis
Professionals uit welzijnsorganisaties
en pedagogische basisvoorzieningen
info bv. Speelplaatsmedewerkers Formeel
rme
el
2. Informele medeopvoeders 4. Formele medeopvoeders op
op afstand afstand
Bv. Buren, ouders van klasgenoten, Bv. Basiszorg zoals huisarts,
collega’s jeugdhulp en professionals
Op afstand
Het belang van mede-opvoeders: direct en indirect
Praktische invulling PCS
, Mede-opvoeders, zoals familie, buren, leerkrachten en voetbaltrainers:
o Emotionele steun = begrip en erkenning
o Instrumentele steun = praktische hulp bij opvoeding of verzorging.
o Informationele steun = adviezen, tips of informatie geven die kan
helpen bij opvoeding.
o Normatieve steun = duidelijkheid over wat normaal, wenselijk of
gepast is in opvoeding; sociale normen delen
Maatschappelijke initiatieven (betrokkenheid gemeentes):
o Toegankelijkheid bevorderen, mogelijkheden faciliteren
o Nieuwe initiatieven ondersteunen
o Bestaande activiteiten onder de aandacht brengen
Maatschappelijk opvoeden hoe modern is de PCS?
Definitie van maatschappelijk opvoeden = opvoeden niet alleen gericht
op optimale ontwikkeling kind, maar kind en opvoeding ook zien als
onderdeel samenleving wisselwerking:
o Samenleving ondersteunt het opvoeden
o Goede opvoeding ondersteunt de samenleving
Opvoedadviezen in Nederland van 1600-2000
Waarom “geschiedenis van opvoedondersteuning”?
o Ideeën over wat goede opvoeding is tijds- en cultuurgebonden
(normen, waarden, praktische aspecten)
o “Vraag” om bepaald type burgers
o Kennis over de geschiedenis van opvoeden helpt daarmee om
adviezen over opvoeding
- … te zien
- … te relativeren
- … te bekritiseren
- … of juist te verstevigen en onderbouwen
‘Kort gezegd maakt kennis over opvoedopvattingen van vroeger het
mogelijk ideeën van onze eigen tijd van een afstandje te bekijken, en een
eigen visie op deze ideeën te ontwikkelen’
Wat weten we over het verleden (<1600)?
o Kennis over opvoeding vanaf de late middeleeuwen
o Genegenheid: een gevoel van warme, liefdevolle betrokkenheid of
sympathie voor iemand. Het is een vorm van emotionele
verbondenheid, vaak zonder dat het romantisch hoeft te zijn.
o Bewust opvoeden van alle tijden
o Opvattingen over “goed” opvoeden verschillen per tijdperk
Na middeleeuwen:
o Kennis via div. media
o Meningen en adviezen (bijv. opvoedboeken)
Basis voor informatie over opvoeding in die tijd
