7 EXPERIMENTAL RESEACH STRATEGY/DE EXPERIMENTELE
ONDERZOEKSSTRATEGIE
INHOUD HOOFDSTUK
7.1 Oorzaak-gevolgrelaties
7.2 Elementen van een experiment onderscheiden
7.3 Externe variabelen beheersen
7.4 Controleomstandigheden en manipulatiecontroles
7.5 Externe validiteit vergroten: simulatie en veldstudies
LEERDOELEN HOOFDSTUK
L01 Het algemene doel van een experimenteel onderzoek beschrijven, experimenten
onderscheiden van andere soorten onderzoek en voorbeelden van experimenten
identificeren. 21000
LO2 Onafhankelijke, afhankelijke en externe variabelen definiëren en voorbeelden van
elk in een experiment identificeren.
LO3 Het probleem van de derde variabele en het directionaliteitsprobleem beschrijven,
deze problemen identificeren wanneer ze in een onderzoek voorkomen en uitleggen
waarom ze moeten worden geëlimineerd voordat een experiment een oorzaak-
gevolgrelatie kan aantonen.
LO4 Uitleggen waarom manipulatie van een onafhankelijke variabele een cruciaal
onderdeel is van een experiment
LO5 Leg uit waarom controle van externe variabelen een cruciaal onderdeel is van een
experiment.
LO6 Leg uit hoe een externe variabele een verstorende variabele kan worden en
identificeer verstorende variabelen wanneer ze in een onderzoek voorkomen.
L07 Beschrijf de drie primaire technieken voor het controleren van externe variabelen
(constant houden, matching en randomisatie), leg uit hoe elk werkt en identificeer deze
technieken wanneer ze in een onderzoeksrapport voorkomen.
LO8 Beschrijf het doel van controlecondities in experimenteel onderzoek, definieer de
twee basistypen controlecondities (geen behandeling en placebo) en identificeer
controlecondities wanneer ze in onderzoeksrapporten voorkomen.
LO9 Leg uit wanneer een manipulatiecontrole nodig is, beschrijf wat ermee beoogd wordt
en identificeer een manipulatiecontrole wanneer deze in een onderzoeksrapport
voorkomt.
LO10 Definieer veldstudies en simulatie, leg uit waarom ze worden gebruikt als
alternatieven voor laboratoriumexperimenten en identificeer deze technieken wanneer ze
in een onderzoeksrapport voorkomen.
HOOFDSTUKOVERZICHT
In dit hoofdstuk bespreken we details van de experimentele onderzoeksstrategie. Het
doel van experimenteel onderzoek is het vaststellen en aantonen van een oorzaak-
gevolgrelatie tussen twee variabelen. Om dit doel te bereiken, moet een experiment een
van de twee variabelen manipuleren en de twee onderzochte variabelen isoleren van de
invloed van andere variabelen. Beschouw het volgende voorbeeld
In de afgelopen jaren hebben een aantal onderzoeken de relatie tussen gewelddadige
videogames en agressief gedrag onderzocht. Gentile, Lynch, Linder en Walsh (2004)
ondervroegen bijvoorbeeld meer dan 600 leerlingen uit groep 8 en 9 over hun
gamegewoonten en ander gedrag. Hun resultaten toonden duidelijk aan dat adolescenten
die werden blootgesteld aan meer geweld in videogames vijandiger waren, vaker ruzie
hadden met leraren, vaker fysieke gevechten hadden en slechtere schoolprestaties
leverden dan hun leeftijdsgenoten die minder werden blootgesteld aan geweld in
videogames. Hoewel deze studie een sterk verband aantoonde tussen gewelddadige
videogames en negatief gedrag, konden de auteurs niet concluderen dat de games
verantwoordelijk waren voor het gedrag. Het is bijvoorbeeld mogelijk dat leerlingen die
al agressiever en verstorender waren, ervoor kiezen om games met meer geweld te
spelen en dat hun meer passieve leeftijdsgenoten de voorkeur geven aan minder geweld
1
, in hun videogames. Met andere woorden, het is mogelijk dat de gewelddadige games er
niet voor zorgen dat leerlingen agressief worden; in plaats daarvan is het het reeds
bestaande niveau van agressiviteit dat ervoor zorgt dat leerlingen bepaalde games
spelen
Andere onderzoekers hanteerden een andere benadering om de relatie tussen
videogamegeweld en agressief gedrag te onderzoeken. Zo verdeelden Polman, de Castro
en van Aken (2008) willekeurig een steekproef van 18 jongens, allemaal rond de 10 jaar
oud, tussen twee behandelingscondities: het spelen van een gewelddadige videogame of
het kijken naar de gewelddadige game op televisie. Na de gamesessie gingen de
kinderen naar een vrije speelperiode en werden ze gemonitord op agressief gedrag, dat
werd gedefinieerd als slaan, schoppen, duwen, bang maken, schelden, vechten, ruzie
maken of een ander kind plagen. De resultaten toonden aan dat de jongens in de
gewelddadige gameconditie significant meer agressie vertoonden dan de jongens in de
passieve observatieconditie. Op basis van dit resultaat concludeerden de auteurs dat het
spelen van de videogame verantwoordelijk was voor de toename van agressief gedrag
Merk op dat de studie van Polman et al. een oorzaak-gevolgconclusie trekt, maar de
studie van Gentile et al. niet. Hoe is dit mogelijk? Het antwoord ligt in de details van de
twee studies. Meer specifiek gebruikte de studie van Polman et al. de experimentele
onderzoeksstrategie en de studie van Gentile niet. In dit hoofdstuk bespreken we
experimenteel onderzoek en identificeren we de kenmerken die echte experimenten
definiëren en deze studies onderscheiden van andere soorten onderzoek.
2
ONDERZOEKSSTRATEGIE
INHOUD HOOFDSTUK
7.1 Oorzaak-gevolgrelaties
7.2 Elementen van een experiment onderscheiden
7.3 Externe variabelen beheersen
7.4 Controleomstandigheden en manipulatiecontroles
7.5 Externe validiteit vergroten: simulatie en veldstudies
LEERDOELEN HOOFDSTUK
L01 Het algemene doel van een experimenteel onderzoek beschrijven, experimenten
onderscheiden van andere soorten onderzoek en voorbeelden van experimenten
identificeren. 21000
LO2 Onafhankelijke, afhankelijke en externe variabelen definiëren en voorbeelden van
elk in een experiment identificeren.
LO3 Het probleem van de derde variabele en het directionaliteitsprobleem beschrijven,
deze problemen identificeren wanneer ze in een onderzoek voorkomen en uitleggen
waarom ze moeten worden geëlimineerd voordat een experiment een oorzaak-
gevolgrelatie kan aantonen.
LO4 Uitleggen waarom manipulatie van een onafhankelijke variabele een cruciaal
onderdeel is van een experiment
LO5 Leg uit waarom controle van externe variabelen een cruciaal onderdeel is van een
experiment.
LO6 Leg uit hoe een externe variabele een verstorende variabele kan worden en
identificeer verstorende variabelen wanneer ze in een onderzoek voorkomen.
L07 Beschrijf de drie primaire technieken voor het controleren van externe variabelen
(constant houden, matching en randomisatie), leg uit hoe elk werkt en identificeer deze
technieken wanneer ze in een onderzoeksrapport voorkomen.
LO8 Beschrijf het doel van controlecondities in experimenteel onderzoek, definieer de
twee basistypen controlecondities (geen behandeling en placebo) en identificeer
controlecondities wanneer ze in onderzoeksrapporten voorkomen.
LO9 Leg uit wanneer een manipulatiecontrole nodig is, beschrijf wat ermee beoogd wordt
en identificeer een manipulatiecontrole wanneer deze in een onderzoeksrapport
voorkomt.
LO10 Definieer veldstudies en simulatie, leg uit waarom ze worden gebruikt als
alternatieven voor laboratoriumexperimenten en identificeer deze technieken wanneer ze
in een onderzoeksrapport voorkomen.
HOOFDSTUKOVERZICHT
In dit hoofdstuk bespreken we details van de experimentele onderzoeksstrategie. Het
doel van experimenteel onderzoek is het vaststellen en aantonen van een oorzaak-
gevolgrelatie tussen twee variabelen. Om dit doel te bereiken, moet een experiment een
van de twee variabelen manipuleren en de twee onderzochte variabelen isoleren van de
invloed van andere variabelen. Beschouw het volgende voorbeeld
In de afgelopen jaren hebben een aantal onderzoeken de relatie tussen gewelddadige
videogames en agressief gedrag onderzocht. Gentile, Lynch, Linder en Walsh (2004)
ondervroegen bijvoorbeeld meer dan 600 leerlingen uit groep 8 en 9 over hun
gamegewoonten en ander gedrag. Hun resultaten toonden duidelijk aan dat adolescenten
die werden blootgesteld aan meer geweld in videogames vijandiger waren, vaker ruzie
hadden met leraren, vaker fysieke gevechten hadden en slechtere schoolprestaties
leverden dan hun leeftijdsgenoten die minder werden blootgesteld aan geweld in
videogames. Hoewel deze studie een sterk verband aantoonde tussen gewelddadige
videogames en negatief gedrag, konden de auteurs niet concluderen dat de games
verantwoordelijk waren voor het gedrag. Het is bijvoorbeeld mogelijk dat leerlingen die
al agressiever en verstorender waren, ervoor kiezen om games met meer geweld te
spelen en dat hun meer passieve leeftijdsgenoten de voorkeur geven aan minder geweld
1
, in hun videogames. Met andere woorden, het is mogelijk dat de gewelddadige games er
niet voor zorgen dat leerlingen agressief worden; in plaats daarvan is het het reeds
bestaande niveau van agressiviteit dat ervoor zorgt dat leerlingen bepaalde games
spelen
Andere onderzoekers hanteerden een andere benadering om de relatie tussen
videogamegeweld en agressief gedrag te onderzoeken. Zo verdeelden Polman, de Castro
en van Aken (2008) willekeurig een steekproef van 18 jongens, allemaal rond de 10 jaar
oud, tussen twee behandelingscondities: het spelen van een gewelddadige videogame of
het kijken naar de gewelddadige game op televisie. Na de gamesessie gingen de
kinderen naar een vrije speelperiode en werden ze gemonitord op agressief gedrag, dat
werd gedefinieerd als slaan, schoppen, duwen, bang maken, schelden, vechten, ruzie
maken of een ander kind plagen. De resultaten toonden aan dat de jongens in de
gewelddadige gameconditie significant meer agressie vertoonden dan de jongens in de
passieve observatieconditie. Op basis van dit resultaat concludeerden de auteurs dat het
spelen van de videogame verantwoordelijk was voor de toename van agressief gedrag
Merk op dat de studie van Polman et al. een oorzaak-gevolgconclusie trekt, maar de
studie van Gentile et al. niet. Hoe is dit mogelijk? Het antwoord ligt in de details van de
twee studies. Meer specifiek gebruikte de studie van Polman et al. de experimentele
onderzoeksstrategie en de studie van Gentile niet. In dit hoofdstuk bespreken we
experimenteel onderzoek en identificeren we de kenmerken die echte experimenten
definiëren en deze studies onderscheiden van andere soorten onderzoek.
2
