Inhoudsopgave
Thema 1 Psychologie en coachen ........................................................................................ 2
Studietaak 1.1 Coaching en coachingspsychologie ................................................................. 2
Studietaak 1.2 Evidence-based practice en coachingspsychologie .......................................... 5
Thema 2 Aandachtspunten binnen coaching ................................................................. 10
Studietaak 2.1 Doelgericht coachen ...................................................................................... 10
Studietaak 2.2 Coach-coachee-relatie .................................................................................... 17
Studietaak 2.3 Coaching versus therapie .............................................................................. 22
Studietaak 2.4 Professionele ontwikkeling ............................................................................ 27
Thema 3 Coachingsmethodieken ...................................................................................... 36
Studietaak 3.1 (Cognitief-) Gedragsmatige benadering ....................................................... 36
Studietaak 3.2 Persoonsgerichte benadering en motiverende gespreksvoering .................... 43
Studietaak 3.3 Mindfulness en compassie ............................................................................ 46
Studietaak 3.4 Narratief en oplossingsgericht ...................................................................... 53
Thema 4 Positieve coachingspsychologie........................................................................ 60
Studietaak 4.1 Positieve coachingspsychologie ..................................................................... 60
Studietaak 4.2 Levensloopbenadering ................................................................................... 64
Studietaak 4.3 Toepassingen positieve psychologiecoaching ................................................ 75
Studietaak 4.4 Coachingperspectieven tegen elkaar afgezet ................................................. 86
1
,Thema 1 Psychologie en coachen
Studietaak 1.1 Coaching en coachingspsychologie
Wybrow, A., & Palmer, S. (2019). Past, present and future. In S. Palmer, & A. Whybrow (Eds.), Handbook of Coaching Psychology:
A guide for practitioners (2nd ed.) (hoofdstuk 1, pp. 5-13). Routledge
〜 Beschrijf en benoem de belangrijkste kenmerken van coaching
Er is onderscheid tussen coaching en coachingspsychologie. De ontwikkeling van
coachingspsychologie wordt beïnvloed door de regulering v.d. psychologie op internationaal niveau.
Coach is geen gereguleerd beroep.
Coaching is een containerbegrip voor een proces dat niet gebaseerd hoeft te zijn op wetenschap:
o Het coachingproces is afhankelijk van mensen, interpersoonlijke interacties en samenwerking.
Coaching tracht te zorgen voor positieve gedragsverandering
o Coaching is een op relaties gebaseerd leer- en ontwikkelproces.
Dit relationele aspect onderscheidt coaching van andere interventies.
*Bright Space opdracht 1.1.1
In het artikel van Passmore en Lai (2019) wordt gesteld dat het belangrijk is om een
gestandaardiseerde definitie van coaching te hanteren om drie redenen:
1. Een definitie is van belang om duidelijke verwachtingen tussen coach en coachee te creëren
2. Een definitie is van belang om de constructen binnen onderzoek naar coaching beter te
begrijpen: Omdat onderzoek naar coaching nog steeds in opkomst is, is het van cruciaal
belang om de belangrijkste componenten te definiëren die coaching onderscheiden van
soortgelijke interventies (zoals counseling) en om van daaruit theoretische kaders te
ontwikkelen.
3. Een definitie is van belang in de opleiding en kwalificatie als coach.
〜 Benoem wat coachingspsychologie is
Coachingspsychologie is voor het verbeteren van welbevinden en presteren in zowel het professionele
als het persoonlijke domein, beïnvloedt door modellen van coaching en gebaseerd op psychologische
benaderingen.
Bright space opdracht 1.1.2
Grant (2011): Hoewel verschillende psychologische groepen en beoefenaars verschillende
perspectieven hebben op coachingspsychologie, is een gemeenschappelijk kenmerk de link naar
psychologische theorie en een gemeenschappelijk doel om ‘evidence-based practice’ te bevorderen.
à De positieve psychologie is de stroming die invloed heeft gehad op coachingspsychologie
Coachingspsychologie houdt dus een expliciet gebruik van evidentie en wetenschappelijke theorie in,
terwijl coaching een containerbegrip is voor een proces dat niet per se gebaseerd hoeft te zijn op
evidentie of wetenschap.
**International Congress of Coaching Psychology
In 2009 werd er een voorstel uitgewerkt om coachingspsychologie verder internationaal te
ontwikkelen:
o Theorie, onderzoek en praktijk van coaching en coachingspsychologie te delen binnen de
psychologische gemeenschap.
o De ontwikkeling van coachingspsychologie over de hele wereld te promoten.
o De coachingspsychologie-gemeenschap bij elkaar te brengen.
o Professionals samenbrengen die een interesse hebben voor coachingspsychologie
2
, 〜 Beschrijf het ontstaan van coachingspsychologie en de rol van positieve
psychologie daarbij
Coachingspsychologie is een toegepaste vorm van positieve psychologie. In de meeste definities van
coaching die Grant (2019) beschrijft wordt niet gesteld dat coachingspsychologie een toegepaste vorm
is van positieve psychologie. Dit in tegenstelling tot de definitie van de ‘Interest Group in Coaching
Psychology’ van de ‘Australian Psychological Society’ waarin dit wel expliciet gesteld wordt.
Hieronder worden voor- en tegen argumenten beschreven m.b.t. tot de stelling dat
coachingspsychologie een toegepaste vorm is van positieve psychologie:
**Bright Space opdracht 1.1.3
Hieronder stellingen vanuit Interest Group in Coaching Psychology.
Argumenten voor:
o Bij coachingspsychologie wordt het holistisch perspectief overgenomen waarbij bovendien
een context gecreëerd wordt waarbinnen de persoon tot maximale zelfactualisatie of
zelfontplooiing kan komen.
o Binnen de positieve psychologie worden ook theoretische kaders geformuleerd zoals the
broaden-and-build theory of positive emotions van Fredrickson, die ook als kaders voor het
coachingstraject gebruikt kunnen worden.
o Vanuit de positieve psychologie worden specifieke meetinstrumenten ontwikkeld en
empirisch gevalideerd die binnen een coachingstraject ingezet kunnen worden.
Argumenten tegen deze stelling:
De vraag is of coachingspsychologie enkel vanuit positieve psychologie bekeken moet
worden of vanuit een breder en zelfs multidisciplinair perspectief. Doordat
coachingspsychologie positieve psychologie en andere stromingen (filosofie,
management) integreert kan het als een zelfstandige tak van psychologische wetenschap
gezien worden.
〜 Beschrijf het belang van psychologie voor coaching
Bright Space opdracht 1.1.1.4
Ondanks dat de definities van coachingspsychologie aangeven dat er geen sprake hoeft te zijn van
klinische relevante problematiek, kan een vooropleiding in de psychologie wel van toegevoegde
waarde zijn voor de coachingspraktijk:
o Een deel van de coachees kunnen in enige mate geestelijke problematiek vertonen. Kennis op
dit gebied voor een coach is essentieel om tijdens een klinische relevant probleem te
herkennen, en indien nodig de coachee te verwijzen naar een passende plek.
o De psycholoog-coach dient bekend te zijn met diverse psychologische veranderingsprocessen
die een coachee kan doormaken. Dit kan bijvoorbeeld zijn op het gebied van
gedragsverandering of levenslooppsychologie.
o Omdat de psycholoog leert om zo veel mogelijk ‘evidence-based’ te werken en gefundeerde
theorie te gebruiken, is die wetenschappelijke vooropleiding zeer nuttig voor de
coachingspraktijk.
〜 Geef aan hoe een coach zijn vakinhoudelijke kwaliteit kan bewaken
Hieronder worden een aantal aandachtspunten beschreven hoe een coach de kwaliteit van zijn vak
kan bewaken:
o De relatie coach – coachee moet professioneel blijven.
o Er mag geen misbruik gemaakt worden van de coachee
o Men mag geen ongepast voordeel verkrijgen (financieel of niet-financieel) uit de relatie
o De coach moet een onderscheid maken tussen beroepsmatige relaties en andere soorten
relaties
o Geen belangenverstrengeling
o Dubbele rollen moeten vermeden worden
3
, 〜 Benoem de overeenkomsten tussen de basisprincipes van de ethische code van de
NIP en de principes van de internationale ethische code gehanteerd door de
Nederlandse Orde van Beroepscoaches (NOBCO)
*NIP
De NIP kent 4 beroepscodes:
1. Verantwoordelijkheid à psychologen onderkennen hun professionele en wetenschappelijke
verantwoordelijkheid ten opzichte van de betrokken, hun omgeving en de maatschappij, en
zijn verantwoordelijk voor hun beroepsmatige handelen. Voor zover dat in hun vermogen ligt
zorgen zij ervoor dat hun diensten en resultaten van hun handelen niet mislukt. Daarnaast
bewaren psychologen alle informatie in het dossier en zorgen zij zorgvuldig voor de
volledigheid, zodat bij onvoorziene abstinentie een andere professional de behandeling en de
relatie kan overnemen.
2. Integriteit à psychologen streven naar integriteit in de wetenschapsbeoefening, het onderwijs
en de toepassing van de psychologie. In hun handelen betonen psychologen eerlijkheid,
gelijkwaardige behandeling en openheid tegenover betrokkenen. Zij scheppen tegenover alle
betrokken duidelijkheid over de rollen die zij vervullen en handelen in overeenstemming
daarmee.
3. Vertrouwelijkheid à psychologen tonen respect voor de fundamentele rechten en
waardigheid van betrokkenen. Zij respecteren het recht van betrokkenen op privacy en
vertrouwelijkheid. Zij respecteren en bevorderen diens zelfbeschikking en autonomie, voor
zover dat te verenigen is met andere professionele verplichtingen van de psychologen en met
de wet.
4. Professionaliteit à psychologen streven naar het verwerven en handhaven van een hoog
niveau van deskundigheid in hun beroepsuitoefening. Zij nemen de grenzen van hun
deskundigheid in acht en de beperkingen van hun ervaring. Zij bieden alleen diensten aan
waardoor zij door de opleiding en ervaring gekwalificeerd zijn. Datzelfde geldt ook voor de
methoden en technieken die zij gebruiken.
NOBCO-code (Nederlandse Orde Beroepscoaches)
1. De coach dient te werken binnen de grenzen van de eigen competentie en verwijst door
wanneer de competentie overschreden wordt
2. Heeft de coach een opleiding tot therapeut gehad met voldoende expertise van psychische
problematiek dan dient er wel duidelijk te zijn wanneer er sprake is van coaching en wanneer
van therapie
3. Bij klinisch relevante problematiek dient een coach door te verwijzen naar een professionele
clinicus als hij/ zij geen vooropleiding in de klinische diagnostiek heeft gehad
4. De coach mag geen vorm van belangenverstrengeling laten zien
***Wanneer zondigt de coach niet?
o Als hij geen dossier van zijn cliënten bij houdt, aangezien in de ethische code geen concrete
richtlijnen over het bijhouden van een dossier zijn opgenomen.
o Als hij geen prijsafspraak maakt met zijn cliënten, aangezien in de ethische code geen concrete
richtlijnen over het contractueel vastleggen van een prijsafspraak zijn opgenomen.
Bright Space opdracht 1.1.2.3
Internationale ethische code
Uitgangspunt àDe coachee weet zelf het beste wat goed voor hem/ haar is en kan zowel
professioneel als privé zelf beslissen wat hij/ zij wel of niet wil:
o De coach helpt bij het vinden van oplossingen, maar respecteert de autonomie van de coachee.
NIP-code: nadruk op autonomie en zelfbeschikking
o De coach houdt professionele deskundigheid in stand door op de hoogte te blijven van
ontwikkelingen, volgen van bij- en nascholingen en gebruik te maken van supervisie à weet
de coach weinig over een onderwerp dan is het belangrijk zich te richten tot
wetenschappelijke literatuur, supervisie of doorverwijzing
4
Thema 1 Psychologie en coachen ........................................................................................ 2
Studietaak 1.1 Coaching en coachingspsychologie ................................................................. 2
Studietaak 1.2 Evidence-based practice en coachingspsychologie .......................................... 5
Thema 2 Aandachtspunten binnen coaching ................................................................. 10
Studietaak 2.1 Doelgericht coachen ...................................................................................... 10
Studietaak 2.2 Coach-coachee-relatie .................................................................................... 17
Studietaak 2.3 Coaching versus therapie .............................................................................. 22
Studietaak 2.4 Professionele ontwikkeling ............................................................................ 27
Thema 3 Coachingsmethodieken ...................................................................................... 36
Studietaak 3.1 (Cognitief-) Gedragsmatige benadering ....................................................... 36
Studietaak 3.2 Persoonsgerichte benadering en motiverende gespreksvoering .................... 43
Studietaak 3.3 Mindfulness en compassie ............................................................................ 46
Studietaak 3.4 Narratief en oplossingsgericht ...................................................................... 53
Thema 4 Positieve coachingspsychologie........................................................................ 60
Studietaak 4.1 Positieve coachingspsychologie ..................................................................... 60
Studietaak 4.2 Levensloopbenadering ................................................................................... 64
Studietaak 4.3 Toepassingen positieve psychologiecoaching ................................................ 75
Studietaak 4.4 Coachingperspectieven tegen elkaar afgezet ................................................. 86
1
,Thema 1 Psychologie en coachen
Studietaak 1.1 Coaching en coachingspsychologie
Wybrow, A., & Palmer, S. (2019). Past, present and future. In S. Palmer, & A. Whybrow (Eds.), Handbook of Coaching Psychology:
A guide for practitioners (2nd ed.) (hoofdstuk 1, pp. 5-13). Routledge
〜 Beschrijf en benoem de belangrijkste kenmerken van coaching
Er is onderscheid tussen coaching en coachingspsychologie. De ontwikkeling van
coachingspsychologie wordt beïnvloed door de regulering v.d. psychologie op internationaal niveau.
Coach is geen gereguleerd beroep.
Coaching is een containerbegrip voor een proces dat niet gebaseerd hoeft te zijn op wetenschap:
o Het coachingproces is afhankelijk van mensen, interpersoonlijke interacties en samenwerking.
Coaching tracht te zorgen voor positieve gedragsverandering
o Coaching is een op relaties gebaseerd leer- en ontwikkelproces.
Dit relationele aspect onderscheidt coaching van andere interventies.
*Bright Space opdracht 1.1.1
In het artikel van Passmore en Lai (2019) wordt gesteld dat het belangrijk is om een
gestandaardiseerde definitie van coaching te hanteren om drie redenen:
1. Een definitie is van belang om duidelijke verwachtingen tussen coach en coachee te creëren
2. Een definitie is van belang om de constructen binnen onderzoek naar coaching beter te
begrijpen: Omdat onderzoek naar coaching nog steeds in opkomst is, is het van cruciaal
belang om de belangrijkste componenten te definiëren die coaching onderscheiden van
soortgelijke interventies (zoals counseling) en om van daaruit theoretische kaders te
ontwikkelen.
3. Een definitie is van belang in de opleiding en kwalificatie als coach.
〜 Benoem wat coachingspsychologie is
Coachingspsychologie is voor het verbeteren van welbevinden en presteren in zowel het professionele
als het persoonlijke domein, beïnvloedt door modellen van coaching en gebaseerd op psychologische
benaderingen.
Bright space opdracht 1.1.2
Grant (2011): Hoewel verschillende psychologische groepen en beoefenaars verschillende
perspectieven hebben op coachingspsychologie, is een gemeenschappelijk kenmerk de link naar
psychologische theorie en een gemeenschappelijk doel om ‘evidence-based practice’ te bevorderen.
à De positieve psychologie is de stroming die invloed heeft gehad op coachingspsychologie
Coachingspsychologie houdt dus een expliciet gebruik van evidentie en wetenschappelijke theorie in,
terwijl coaching een containerbegrip is voor een proces dat niet per se gebaseerd hoeft te zijn op
evidentie of wetenschap.
**International Congress of Coaching Psychology
In 2009 werd er een voorstel uitgewerkt om coachingspsychologie verder internationaal te
ontwikkelen:
o Theorie, onderzoek en praktijk van coaching en coachingspsychologie te delen binnen de
psychologische gemeenschap.
o De ontwikkeling van coachingspsychologie over de hele wereld te promoten.
o De coachingspsychologie-gemeenschap bij elkaar te brengen.
o Professionals samenbrengen die een interesse hebben voor coachingspsychologie
2
, 〜 Beschrijf het ontstaan van coachingspsychologie en de rol van positieve
psychologie daarbij
Coachingspsychologie is een toegepaste vorm van positieve psychologie. In de meeste definities van
coaching die Grant (2019) beschrijft wordt niet gesteld dat coachingspsychologie een toegepaste vorm
is van positieve psychologie. Dit in tegenstelling tot de definitie van de ‘Interest Group in Coaching
Psychology’ van de ‘Australian Psychological Society’ waarin dit wel expliciet gesteld wordt.
Hieronder worden voor- en tegen argumenten beschreven m.b.t. tot de stelling dat
coachingspsychologie een toegepaste vorm is van positieve psychologie:
**Bright Space opdracht 1.1.3
Hieronder stellingen vanuit Interest Group in Coaching Psychology.
Argumenten voor:
o Bij coachingspsychologie wordt het holistisch perspectief overgenomen waarbij bovendien
een context gecreëerd wordt waarbinnen de persoon tot maximale zelfactualisatie of
zelfontplooiing kan komen.
o Binnen de positieve psychologie worden ook theoretische kaders geformuleerd zoals the
broaden-and-build theory of positive emotions van Fredrickson, die ook als kaders voor het
coachingstraject gebruikt kunnen worden.
o Vanuit de positieve psychologie worden specifieke meetinstrumenten ontwikkeld en
empirisch gevalideerd die binnen een coachingstraject ingezet kunnen worden.
Argumenten tegen deze stelling:
De vraag is of coachingspsychologie enkel vanuit positieve psychologie bekeken moet
worden of vanuit een breder en zelfs multidisciplinair perspectief. Doordat
coachingspsychologie positieve psychologie en andere stromingen (filosofie,
management) integreert kan het als een zelfstandige tak van psychologische wetenschap
gezien worden.
〜 Beschrijf het belang van psychologie voor coaching
Bright Space opdracht 1.1.1.4
Ondanks dat de definities van coachingspsychologie aangeven dat er geen sprake hoeft te zijn van
klinische relevante problematiek, kan een vooropleiding in de psychologie wel van toegevoegde
waarde zijn voor de coachingspraktijk:
o Een deel van de coachees kunnen in enige mate geestelijke problematiek vertonen. Kennis op
dit gebied voor een coach is essentieel om tijdens een klinische relevant probleem te
herkennen, en indien nodig de coachee te verwijzen naar een passende plek.
o De psycholoog-coach dient bekend te zijn met diverse psychologische veranderingsprocessen
die een coachee kan doormaken. Dit kan bijvoorbeeld zijn op het gebied van
gedragsverandering of levenslooppsychologie.
o Omdat de psycholoog leert om zo veel mogelijk ‘evidence-based’ te werken en gefundeerde
theorie te gebruiken, is die wetenschappelijke vooropleiding zeer nuttig voor de
coachingspraktijk.
〜 Geef aan hoe een coach zijn vakinhoudelijke kwaliteit kan bewaken
Hieronder worden een aantal aandachtspunten beschreven hoe een coach de kwaliteit van zijn vak
kan bewaken:
o De relatie coach – coachee moet professioneel blijven.
o Er mag geen misbruik gemaakt worden van de coachee
o Men mag geen ongepast voordeel verkrijgen (financieel of niet-financieel) uit de relatie
o De coach moet een onderscheid maken tussen beroepsmatige relaties en andere soorten
relaties
o Geen belangenverstrengeling
o Dubbele rollen moeten vermeden worden
3
, 〜 Benoem de overeenkomsten tussen de basisprincipes van de ethische code van de
NIP en de principes van de internationale ethische code gehanteerd door de
Nederlandse Orde van Beroepscoaches (NOBCO)
*NIP
De NIP kent 4 beroepscodes:
1. Verantwoordelijkheid à psychologen onderkennen hun professionele en wetenschappelijke
verantwoordelijkheid ten opzichte van de betrokken, hun omgeving en de maatschappij, en
zijn verantwoordelijk voor hun beroepsmatige handelen. Voor zover dat in hun vermogen ligt
zorgen zij ervoor dat hun diensten en resultaten van hun handelen niet mislukt. Daarnaast
bewaren psychologen alle informatie in het dossier en zorgen zij zorgvuldig voor de
volledigheid, zodat bij onvoorziene abstinentie een andere professional de behandeling en de
relatie kan overnemen.
2. Integriteit à psychologen streven naar integriteit in de wetenschapsbeoefening, het onderwijs
en de toepassing van de psychologie. In hun handelen betonen psychologen eerlijkheid,
gelijkwaardige behandeling en openheid tegenover betrokkenen. Zij scheppen tegenover alle
betrokken duidelijkheid over de rollen die zij vervullen en handelen in overeenstemming
daarmee.
3. Vertrouwelijkheid à psychologen tonen respect voor de fundamentele rechten en
waardigheid van betrokkenen. Zij respecteren het recht van betrokkenen op privacy en
vertrouwelijkheid. Zij respecteren en bevorderen diens zelfbeschikking en autonomie, voor
zover dat te verenigen is met andere professionele verplichtingen van de psychologen en met
de wet.
4. Professionaliteit à psychologen streven naar het verwerven en handhaven van een hoog
niveau van deskundigheid in hun beroepsuitoefening. Zij nemen de grenzen van hun
deskundigheid in acht en de beperkingen van hun ervaring. Zij bieden alleen diensten aan
waardoor zij door de opleiding en ervaring gekwalificeerd zijn. Datzelfde geldt ook voor de
methoden en technieken die zij gebruiken.
NOBCO-code (Nederlandse Orde Beroepscoaches)
1. De coach dient te werken binnen de grenzen van de eigen competentie en verwijst door
wanneer de competentie overschreden wordt
2. Heeft de coach een opleiding tot therapeut gehad met voldoende expertise van psychische
problematiek dan dient er wel duidelijk te zijn wanneer er sprake is van coaching en wanneer
van therapie
3. Bij klinisch relevante problematiek dient een coach door te verwijzen naar een professionele
clinicus als hij/ zij geen vooropleiding in de klinische diagnostiek heeft gehad
4. De coach mag geen vorm van belangenverstrengeling laten zien
***Wanneer zondigt de coach niet?
o Als hij geen dossier van zijn cliënten bij houdt, aangezien in de ethische code geen concrete
richtlijnen over het bijhouden van een dossier zijn opgenomen.
o Als hij geen prijsafspraak maakt met zijn cliënten, aangezien in de ethische code geen concrete
richtlijnen over het contractueel vastleggen van een prijsafspraak zijn opgenomen.
Bright Space opdracht 1.1.2.3
Internationale ethische code
Uitgangspunt àDe coachee weet zelf het beste wat goed voor hem/ haar is en kan zowel
professioneel als privé zelf beslissen wat hij/ zij wel of niet wil:
o De coach helpt bij het vinden van oplossingen, maar respecteert de autonomie van de coachee.
NIP-code: nadruk op autonomie en zelfbeschikking
o De coach houdt professionele deskundigheid in stand door op de hoogte te blijven van
ontwikkelingen, volgen van bij- en nascholingen en gebruik te maken van supervisie à weet
de coach weinig over een onderwerp dan is het belangrijk zich te richten tot
wetenschappelijke literatuur, supervisie of doorverwijzing
4
