Social Work Blok 2 - Samenvatting
Inhoudsopgave
Blok 1 ................................................................................................................................. 6
Thema 01 – Sociale vraagstukken ................................................................................... 6
Sociaal vraagstuk ......................................................................................................... 6
Sociaal-maatschappelijk probleem ............................................................................... 6
Maatschappelijk bewustzijn .......................................................................................... 7
Thema 06 – Beroepshouding ........................................................................................... 8
De algemene beroepshouding ....................................................................................... 8
De beroepshouding in de praktijk ................................................................................... 8
De beroepscode ........................................................................................................... 9
Thema 17 – Professionele ontwikkeling......................................................................... 10
Professionele ontwikkeling en professionalisering......................................................... 10
Manieren van professionaliseren ................................................................................. 10
Keuzes maken ............................................................................................................ 11
Thema 18 – Overleggen ................................................................................................. 12
Vergaderen ................................................................................................................ 13
Besluitvorming ........................................................................................................... 14
Overleg met externen .................................................................................................. 14
Thema 19 – Feedback ................................................................................................... 15
Het begrip feedback ................................................................................................... 15
Feedbackregels .......................................................................................................... 15
Feedback ontvangen .................................................................................................. 15
De Johari-matrix ......................................................................................................... 16
Ik-ik-jij ....................................................................................................................... 17
360 graden feedback .................................................................................................. 17
Verdieping.................................................................................................................. 17
Blok 2 ............................................................................................................................... 19
Thema 01 – Mensen met een migratieachtergrond ........................................................ 19
Migrantengroeperingen ............................................................................................... 19
Vluchtelingen en asielzoekers ..................................................................................... 19
Integratie en inburgering.............................................................................................. 20
Migrantenouderen ...................................................................................................... 21
1
, Jongeren met een migratieachtergrond ........................................................................ 21
Thema 02 – Mensen met een verstandelijke beperking, ASS of neurocognitieve stoornis
..................................................................................................................................... 22
Verstandelijke beperking ............................................................................................. 22
Autismespectrumstoornis .......................................................................................... 23
Neurocognitieve stoornissen ....................................................................................... 24
Thema 03 – Mensen met een lichamelijke of zintuiglijke beperking ............................... 25
Lichamelijke beperking ............................................................................................... 25
Zintuiglijke beperking .................................................................................................. 25
Ernstig meervoudige beperking .................................................................................... 26
Gevolgen lichamelijke of zintuiglijke beperking ............................................................. 26
Rol sociaal werker ...................................................................................................... 26
Thema 04 – Mensen met een stemmingsstoornis, angststoornis of trauma ................... 27
Psychopathologie ....................................................................................................... 27
Stemmingsstoornissen ............................................................................................... 27
Angststoornissen ....................................................................................................... 28
Obsessieve-compulsieve en verwante stoornissen ....................................................... 29
Psychotrauma en stressorgerelateerde stoornissen ...................................................... 30
Thema 05 – Huishoudelijk en seksueel geweld .............................................................. 32
Huiselijk geweld ......................................................................................................... 32
Seksueel geweld ........................................................................................................ 32
Risicofactoren huiselijk en seksueel geweld ................................................................. 33
Signaleren huiselijk en seksueel geweld ....................................................................... 33
De gevolgen van huiselijk en seksueel geweld ............................................................... 34
De rol van de sociaal werker ........................................................................................ 34
Thema 06 – Gedragsproblematiek en criminaliteit ........................................................ 36
Gedragsproblemen..................................................................................................... 36
Criminaliteit ............................................................................................................... 36
Gedetineerden en ex-gedetineerden (Gedwongen Kader) .............................................. 37
Thema 07 – Laaggeletterdheid ...................................................................................... 39
Laaggeletterdheid signaleren ...................................................................................... 39
Rol sociaal werker ...................................................................................................... 40
Laaggeletterdheid verminderen ................................................................................... 41
Motiveren van laaggeletterden ..................................................................................... 42
Thema 08 – Slachtoffers van mensenhandel ................................................................. 43
Loverboys/Lovergirls ................................................................................................... 43
2
, Verantwoordelijkheid van de sociaal werker ................................................................. 44
Thema 09 – Samenwerken in een team ......................................................................... 45
Soorten teams ........................................................................................................... 45
Samenwerken in een team .......................................................................................... 45
Sociaal wijkteam ........................................................................................................ 45
Integraal samenwerken ............................................................................................... 46
Thema 10 – Ketensamenwerking ................................................................................... 47
Ontstaan en Kenmerken ............................................................................................. 47
Soorten ketens in het sociaal werk ............................................................................... 47
Ketenpartners in het sociaal werk ................................................................................ 47
Problemen bij ketensamenwerking .............................................................................. 47
Afstemming bij ketensamenwerking ............................................................................. 48
Thema 12 – Wet- en regelgeving binnen SOW ................................................................ 49
Welzijn en gezondheid ................................................................................................ 49
Vreemdelingen ........................................................................................................... 50
Jeugd ......................................................................................................................... 50
Arbeid ....................................................................................................................... 50
Familie en relaties ...................................................................................................... 51
Thema 14 – Communicatie ........................................................................................... 52
Communicatieprocessen............................................................................................ 52
(Non-)verbale communicatie....................................................................................... 52
Aspecten van communicatie ....................................................................................... 53
Ruis ........................................................................................................................... 53
Inhouds- en betrekkingsniveau .................................................................................... 53
Thema 15 – Een gesprek voeren .................................................................................... 55
Actief luisteren ........................................................................................................... 55
Gespreksdoelen ......................................................................................................... 55
Vraagsoorten.............................................................................................................. 56
Valkuilen tijdens een gesprek ...................................................................................... 56
Verschillende gesprekstechnieken ............................................................................... 57
Verdieping.................................................................................................................. 58
Kernkwadrant ............................................................................................................. 59
Thema 16 – Specifieke gesprekken ............................................................................... 60
Gesprekken voorbereiden ........................................................................................... 60
Gespreksstructuur ..................................................................................................... 60
Soort gesprekken ....................................................................................................... 60
3
, Thema 17 – Methodisch werken .................................................................................... 61
Methodisch werken .................................................................................................... 61
Methodisch werken is cyclisch werken ......................................................................... 61
Thema 18 – Beginsituatie vaststellen ............................................................................ 63
Methodisch gegevens verzamelen ............................................................................... 64
Gegevens verzamelen door te observeren .................................................................... 64
Gegevens verwerken en analyseren ............................................................................. 65
Thema 19 – Plannen maken en uitvoeren ...................................................................... 67
De betekenis van (verschillende) plannen..................................................................... 67
Het maken van een plan van aanpak ............................................................................ 67
Het uitvoeren van een plan van aanpak ........................................................................ 68
Thema 20 – Evalueren ................................................................................................... 69
Het belang van evalueren ............................................................................................ 69
Stappen bij het evalueren ............................................................................................ 69
Een evaluatieplan maken ............................................................................................ 69
Informatie verzamelen ................................................................................................ 69
Informatie analyseren en conclusies trekken ................................................................ 70
Conclusies toepassen in de praktijk ............................................................................. 70
Thema 21 – Reflecteren ................................................................................................ 71
Betekenis en functies van reflecteren........................................................................... 71
Voorwaarden voor reflectie ......................................................................................... 71
Reflectiemodellen ...................................................................................................... 72
Verdieping.................................................................................................................. 75
Thema 22 – Stoornis in lichaamsbeleving of regulatie ................................................... 76
Voedings- en eetstoornissen ....................................................................................... 76
Slaap-waakstoornissen .............................................................................................. 76
Stoornissen in de relatie tussen lichaam en geest ......................................................... 77
Dissociatieve stoornissen ........................................................................................... 77
Parafiele stoornissen .................................................................................................. 77
Blok 3 ............................................................................................................................... 79
Thema 01 – Ondersteuningsvraag en doelen formuleren ............................................... 79
Formuleer de doelen SMART of RUMBA ........................................................................ 80
Thema 14 – Interculturele communicatie ...................................................................... 81
Omgaan met cultuurverschillen .................................................................................. 82
Aandachtspunten en valkuilen .................................................................................... 82
TOPOI-model ............................................................................................................. 83
4
Inhoudsopgave
Blok 1 ................................................................................................................................. 6
Thema 01 – Sociale vraagstukken ................................................................................... 6
Sociaal vraagstuk ......................................................................................................... 6
Sociaal-maatschappelijk probleem ............................................................................... 6
Maatschappelijk bewustzijn .......................................................................................... 7
Thema 06 – Beroepshouding ........................................................................................... 8
De algemene beroepshouding ....................................................................................... 8
De beroepshouding in de praktijk ................................................................................... 8
De beroepscode ........................................................................................................... 9
Thema 17 – Professionele ontwikkeling......................................................................... 10
Professionele ontwikkeling en professionalisering......................................................... 10
Manieren van professionaliseren ................................................................................. 10
Keuzes maken ............................................................................................................ 11
Thema 18 – Overleggen ................................................................................................. 12
Vergaderen ................................................................................................................ 13
Besluitvorming ........................................................................................................... 14
Overleg met externen .................................................................................................. 14
Thema 19 – Feedback ................................................................................................... 15
Het begrip feedback ................................................................................................... 15
Feedbackregels .......................................................................................................... 15
Feedback ontvangen .................................................................................................. 15
De Johari-matrix ......................................................................................................... 16
Ik-ik-jij ....................................................................................................................... 17
360 graden feedback .................................................................................................. 17
Verdieping.................................................................................................................. 17
Blok 2 ............................................................................................................................... 19
Thema 01 – Mensen met een migratieachtergrond ........................................................ 19
Migrantengroeperingen ............................................................................................... 19
Vluchtelingen en asielzoekers ..................................................................................... 19
Integratie en inburgering.............................................................................................. 20
Migrantenouderen ...................................................................................................... 21
1
, Jongeren met een migratieachtergrond ........................................................................ 21
Thema 02 – Mensen met een verstandelijke beperking, ASS of neurocognitieve stoornis
..................................................................................................................................... 22
Verstandelijke beperking ............................................................................................. 22
Autismespectrumstoornis .......................................................................................... 23
Neurocognitieve stoornissen ....................................................................................... 24
Thema 03 – Mensen met een lichamelijke of zintuiglijke beperking ............................... 25
Lichamelijke beperking ............................................................................................... 25
Zintuiglijke beperking .................................................................................................. 25
Ernstig meervoudige beperking .................................................................................... 26
Gevolgen lichamelijke of zintuiglijke beperking ............................................................. 26
Rol sociaal werker ...................................................................................................... 26
Thema 04 – Mensen met een stemmingsstoornis, angststoornis of trauma ................... 27
Psychopathologie ....................................................................................................... 27
Stemmingsstoornissen ............................................................................................... 27
Angststoornissen ....................................................................................................... 28
Obsessieve-compulsieve en verwante stoornissen ....................................................... 29
Psychotrauma en stressorgerelateerde stoornissen ...................................................... 30
Thema 05 – Huishoudelijk en seksueel geweld .............................................................. 32
Huiselijk geweld ......................................................................................................... 32
Seksueel geweld ........................................................................................................ 32
Risicofactoren huiselijk en seksueel geweld ................................................................. 33
Signaleren huiselijk en seksueel geweld ....................................................................... 33
De gevolgen van huiselijk en seksueel geweld ............................................................... 34
De rol van de sociaal werker ........................................................................................ 34
Thema 06 – Gedragsproblematiek en criminaliteit ........................................................ 36
Gedragsproblemen..................................................................................................... 36
Criminaliteit ............................................................................................................... 36
Gedetineerden en ex-gedetineerden (Gedwongen Kader) .............................................. 37
Thema 07 – Laaggeletterdheid ...................................................................................... 39
Laaggeletterdheid signaleren ...................................................................................... 39
Rol sociaal werker ...................................................................................................... 40
Laaggeletterdheid verminderen ................................................................................... 41
Motiveren van laaggeletterden ..................................................................................... 42
Thema 08 – Slachtoffers van mensenhandel ................................................................. 43
Loverboys/Lovergirls ................................................................................................... 43
2
, Verantwoordelijkheid van de sociaal werker ................................................................. 44
Thema 09 – Samenwerken in een team ......................................................................... 45
Soorten teams ........................................................................................................... 45
Samenwerken in een team .......................................................................................... 45
Sociaal wijkteam ........................................................................................................ 45
Integraal samenwerken ............................................................................................... 46
Thema 10 – Ketensamenwerking ................................................................................... 47
Ontstaan en Kenmerken ............................................................................................. 47
Soorten ketens in het sociaal werk ............................................................................... 47
Ketenpartners in het sociaal werk ................................................................................ 47
Problemen bij ketensamenwerking .............................................................................. 47
Afstemming bij ketensamenwerking ............................................................................. 48
Thema 12 – Wet- en regelgeving binnen SOW ................................................................ 49
Welzijn en gezondheid ................................................................................................ 49
Vreemdelingen ........................................................................................................... 50
Jeugd ......................................................................................................................... 50
Arbeid ....................................................................................................................... 50
Familie en relaties ...................................................................................................... 51
Thema 14 – Communicatie ........................................................................................... 52
Communicatieprocessen............................................................................................ 52
(Non-)verbale communicatie....................................................................................... 52
Aspecten van communicatie ....................................................................................... 53
Ruis ........................................................................................................................... 53
Inhouds- en betrekkingsniveau .................................................................................... 53
Thema 15 – Een gesprek voeren .................................................................................... 55
Actief luisteren ........................................................................................................... 55
Gespreksdoelen ......................................................................................................... 55
Vraagsoorten.............................................................................................................. 56
Valkuilen tijdens een gesprek ...................................................................................... 56
Verschillende gesprekstechnieken ............................................................................... 57
Verdieping.................................................................................................................. 58
Kernkwadrant ............................................................................................................. 59
Thema 16 – Specifieke gesprekken ............................................................................... 60
Gesprekken voorbereiden ........................................................................................... 60
Gespreksstructuur ..................................................................................................... 60
Soort gesprekken ....................................................................................................... 60
3
, Thema 17 – Methodisch werken .................................................................................... 61
Methodisch werken .................................................................................................... 61
Methodisch werken is cyclisch werken ......................................................................... 61
Thema 18 – Beginsituatie vaststellen ............................................................................ 63
Methodisch gegevens verzamelen ............................................................................... 64
Gegevens verzamelen door te observeren .................................................................... 64
Gegevens verwerken en analyseren ............................................................................. 65
Thema 19 – Plannen maken en uitvoeren ...................................................................... 67
De betekenis van (verschillende) plannen..................................................................... 67
Het maken van een plan van aanpak ............................................................................ 67
Het uitvoeren van een plan van aanpak ........................................................................ 68
Thema 20 – Evalueren ................................................................................................... 69
Het belang van evalueren ............................................................................................ 69
Stappen bij het evalueren ............................................................................................ 69
Een evaluatieplan maken ............................................................................................ 69
Informatie verzamelen ................................................................................................ 69
Informatie analyseren en conclusies trekken ................................................................ 70
Conclusies toepassen in de praktijk ............................................................................. 70
Thema 21 – Reflecteren ................................................................................................ 71
Betekenis en functies van reflecteren........................................................................... 71
Voorwaarden voor reflectie ......................................................................................... 71
Reflectiemodellen ...................................................................................................... 72
Verdieping.................................................................................................................. 75
Thema 22 – Stoornis in lichaamsbeleving of regulatie ................................................... 76
Voedings- en eetstoornissen ....................................................................................... 76
Slaap-waakstoornissen .............................................................................................. 76
Stoornissen in de relatie tussen lichaam en geest ......................................................... 77
Dissociatieve stoornissen ........................................................................................... 77
Parafiele stoornissen .................................................................................................. 77
Blok 3 ............................................................................................................................... 79
Thema 01 – Ondersteuningsvraag en doelen formuleren ............................................... 79
Formuleer de doelen SMART of RUMBA ........................................................................ 80
Thema 14 – Interculturele communicatie ...................................................................... 81
Omgaan met cultuurverschillen .................................................................................. 82
Aandachtspunten en valkuilen .................................................................................... 82
TOPOI-model ............................................................................................................. 83
4