Inhoudsopgave (Chronologische volgorde)
Deelmodule 01-KEN gezondheidszorg & marktordening..........................3
C01-KEN: Introductie................................................................................4
Deelmodule 02-KEN Agency-problemen & aanbodgeïnduceerde vraag
economie..................................................................................................5
Deelmodule 03-KEN Volkomen concurrentie & monopolie.....................10
Deelmodule 04-KEN Imperfecte concurrentie........................................16
WG02-KEN: Perfecte marktwerking & monopolie...................................21
Deelmodule 05-KEN Inkoopmacht..........................................................21
Deelmodule 06-KEN Zorginkoopproces..................................................24
Deelmodule 07-KEN Inkoopmodellen & aanbestedingsrecht.................28
C05-KEN: Inkoopmacht...........................................................................38
C06-KEN: Zorginkoopproces...................................................................38
C07-KEN: Inkoopmodellen & aanbestedingsrecht..................................38
Deelmodule 9-KEN Duurzaamheid in de zorg.........................................39
Deelmodule 10-KEN Mededingingstoezicht Mw & Wmg - juridisch........41
Deelmodule 11-KEN Mededingingstoezicht Mw & Wmg - economisch...51
C09-KEN: Duurzaamheid in de zorg.......................................................58
Deelmodule 12-KEN Het nut en de vraag naar verzekeringen...............61
C12-KEN: Het nut van en de vraag naar verzekeringen.........................65
Deelmodule 13-KEN Het aanbod van verzekeringen op een
ongereguleerde markt............................................................................67
C11-KEN: Mededingingstoezicht Mw & Wmg - economisch....................72
C13-KEN: Het aanbod van verzekeringen op een ongereguleerde markt
...............................................................................................................73
Deelmodule 14-KEN Regulering voor het organiseren van
risicosolidariteit......................................................................................73
Deelmodule 15-KEN Risicoafhankelijke subsidies...................................77
C14-KEN: Regulering voor het organiseren van risicosolidariteit...........82
C15-KEN: Risicoafhankelijke subsidies...................................................83
Deelmodule 16-KEN Geschilbeslechting & fraudebestrijding in de zorg 83
C16-KEN: Geschilbeslechting & fraudebestrijding in de zorg.................93
Deelmodule 17-KEN Onverzekerden, zorgplicht & hinderpaalcriterium. 93
,C17-KEN: Onverzekerden, zorgplicht & hinderpaalcriterium................104
Deelmodule 18-KEN Moreel risicogedrag door verzekerden & eigen
betalingen............................................................................................104
C18-KEN: Moreel risicogedrag door verzekerden & eigen betalingen. .107
Deelmodule 19-KEN Ervaringen met zorginkoop in de VS....................108
UITWERKINGEN WERKGROEPEN EN COLLEGE MENTI/QUIZ..................112
WG01-KEN: Principaal-agent problemen & perfecte marktwerking......112
WG02-KEN: Perfecte marktwerking & monopolie.................................117
WG03-KEN: Monopolie & monopsonie..................................................120
WG06-KEN: Samenwerking & fusies in de zorg....................................123
WG07-KEN: De betalingsbereidheid voor een verzekering...................125
WG08-KEN: Grote zorgen om aanvullende zorgverzekering................129
WG09-KEN: Trammelant in zorgverzekeraarsland................................131
WG10-KEN: Zorgfraude & onverzekerden............................................133
, Deelmodule 01-KEN gezondheidszorg & marktordening
Frank & Cartwright:
Elasticiteit varieert langs de curve: Op een
lineaire vraagcurve verandert de prijselasticiteit op
elk punt. Bovenin (bij een hoge prijs) is de vraag
elastisch (bijv. -3), in het midden is deze unitair
elastisch (-1) en onderin (bij een lage prijs) is de
vraag inelastisch (bijv. -1/3).
Verband prijs en hoeveelheid: De elasticiteit op
elk punt wordt direct bepaald door de verhouding
tussen prijs en hoeveelheid (P/Q), terwijl de helling
van de curve constant blijft.
Segmentenmethode: Met de 'segment-ratio'-
methode kun je eenvoudig de elasticiteit op elk punt
van een rechte vraagcurve berekenen zonder ingewikkelde formules.
Varkevisser hand in hand 2019:
Waarom geen vrije markt? De gezondheidszorg voldoet niet aan de
voorwaarden voor perfecte marktwerking:
1. Heterogene producten: Grote kwaliteitsverschillen tussen zorgaanbieders.
2. Marktmacht: Zorgaanbieders en -verzekeraars zijn geen machteloze
prijsnemers.
3. Beperkte toetreding: Strenge voorwaarden en hoge investeringen
beperken nieuwe concurrentie.
4. Gebrek aan transparantie: Ongelijke informatieverdeling arts-patiënt ->
marktverstoring.
De zorg is geen gewone markt. Zowel vrije marktwerking als volledige
overheidsregulering falen. De oplossing is een gereguleerde
marktwerking (sinds 2006 in Nederland).
Drie pijlers van het Nederlandse model:
1. Mededingingstoezicht: Strenger toezicht op ziekenhuisfusies is nodig om
concurrentie en keuzevrijheid te behouden.
2. Keuzegedrag patiënten: Patiënten kiezen vooral op reisafstand.
Verzekeraars moeten hen beter kunnen sturen naar betere/zuinigere
aanbieders, maar dat wordt nu beperkt door regels zoals
het hinderpaalcriterium.
3. Financiering ziekenhuizen: Ziekenhuizen moeten failliet kunnen gaan. Om
investeringen mogelijk te maken, moet het verbod op winstuitkering onder
strikte voorwaarden worden afgeschaft.
Conclusie: Marktwerking en overheidsregulering sluiten elkaar niet uit, maar
vullen elkaar aan. Het vinden van de juiste balans is een continue zoektocht.
Ministerie VWS 2016
Vier pijlers van het Nederlandse zorgstelsel: Het stelsel rust op vier
kernwetten:
1) Zorgverzekeringswet (Zvw): Voor curatieve (geneeskundige) zorg. Uitgevoerd
door private zorgverzekeraars in een systeem van gereguleerde
marktwerking.
2) Wet langdurige zorg (Wlz): Voor intensieve, langdurige zorg (bv. permanent
toezicht of 24-uurszorg). Uitgevoerd via landelijke zorgkantoren.
3) Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo): Voor ondersteuning om mee te
doen in de maatschappij en thuis te wonen. Uitgevoerd door gemeenten.
4) Jeugdwet: Voor hulp en zorg aan jeugdigen en gezinnen. Uitgevoerd door
gemeenten.
Deelmodule 01-KEN gezondheidszorg & marktordening..........................3
C01-KEN: Introductie................................................................................4
Deelmodule 02-KEN Agency-problemen & aanbodgeïnduceerde vraag
economie..................................................................................................5
Deelmodule 03-KEN Volkomen concurrentie & monopolie.....................10
Deelmodule 04-KEN Imperfecte concurrentie........................................16
WG02-KEN: Perfecte marktwerking & monopolie...................................21
Deelmodule 05-KEN Inkoopmacht..........................................................21
Deelmodule 06-KEN Zorginkoopproces..................................................24
Deelmodule 07-KEN Inkoopmodellen & aanbestedingsrecht.................28
C05-KEN: Inkoopmacht...........................................................................38
C06-KEN: Zorginkoopproces...................................................................38
C07-KEN: Inkoopmodellen & aanbestedingsrecht..................................38
Deelmodule 9-KEN Duurzaamheid in de zorg.........................................39
Deelmodule 10-KEN Mededingingstoezicht Mw & Wmg - juridisch........41
Deelmodule 11-KEN Mededingingstoezicht Mw & Wmg - economisch...51
C09-KEN: Duurzaamheid in de zorg.......................................................58
Deelmodule 12-KEN Het nut en de vraag naar verzekeringen...............61
C12-KEN: Het nut van en de vraag naar verzekeringen.........................65
Deelmodule 13-KEN Het aanbod van verzekeringen op een
ongereguleerde markt............................................................................67
C11-KEN: Mededingingstoezicht Mw & Wmg - economisch....................72
C13-KEN: Het aanbod van verzekeringen op een ongereguleerde markt
...............................................................................................................73
Deelmodule 14-KEN Regulering voor het organiseren van
risicosolidariteit......................................................................................73
Deelmodule 15-KEN Risicoafhankelijke subsidies...................................77
C14-KEN: Regulering voor het organiseren van risicosolidariteit...........82
C15-KEN: Risicoafhankelijke subsidies...................................................83
Deelmodule 16-KEN Geschilbeslechting & fraudebestrijding in de zorg 83
C16-KEN: Geschilbeslechting & fraudebestrijding in de zorg.................93
Deelmodule 17-KEN Onverzekerden, zorgplicht & hinderpaalcriterium. 93
,C17-KEN: Onverzekerden, zorgplicht & hinderpaalcriterium................104
Deelmodule 18-KEN Moreel risicogedrag door verzekerden & eigen
betalingen............................................................................................104
C18-KEN: Moreel risicogedrag door verzekerden & eigen betalingen. .107
Deelmodule 19-KEN Ervaringen met zorginkoop in de VS....................108
UITWERKINGEN WERKGROEPEN EN COLLEGE MENTI/QUIZ..................112
WG01-KEN: Principaal-agent problemen & perfecte marktwerking......112
WG02-KEN: Perfecte marktwerking & monopolie.................................117
WG03-KEN: Monopolie & monopsonie..................................................120
WG06-KEN: Samenwerking & fusies in de zorg....................................123
WG07-KEN: De betalingsbereidheid voor een verzekering...................125
WG08-KEN: Grote zorgen om aanvullende zorgverzekering................129
WG09-KEN: Trammelant in zorgverzekeraarsland................................131
WG10-KEN: Zorgfraude & onverzekerden............................................133
, Deelmodule 01-KEN gezondheidszorg & marktordening
Frank & Cartwright:
Elasticiteit varieert langs de curve: Op een
lineaire vraagcurve verandert de prijselasticiteit op
elk punt. Bovenin (bij een hoge prijs) is de vraag
elastisch (bijv. -3), in het midden is deze unitair
elastisch (-1) en onderin (bij een lage prijs) is de
vraag inelastisch (bijv. -1/3).
Verband prijs en hoeveelheid: De elasticiteit op
elk punt wordt direct bepaald door de verhouding
tussen prijs en hoeveelheid (P/Q), terwijl de helling
van de curve constant blijft.
Segmentenmethode: Met de 'segment-ratio'-
methode kun je eenvoudig de elasticiteit op elk punt
van een rechte vraagcurve berekenen zonder ingewikkelde formules.
Varkevisser hand in hand 2019:
Waarom geen vrije markt? De gezondheidszorg voldoet niet aan de
voorwaarden voor perfecte marktwerking:
1. Heterogene producten: Grote kwaliteitsverschillen tussen zorgaanbieders.
2. Marktmacht: Zorgaanbieders en -verzekeraars zijn geen machteloze
prijsnemers.
3. Beperkte toetreding: Strenge voorwaarden en hoge investeringen
beperken nieuwe concurrentie.
4. Gebrek aan transparantie: Ongelijke informatieverdeling arts-patiënt ->
marktverstoring.
De zorg is geen gewone markt. Zowel vrije marktwerking als volledige
overheidsregulering falen. De oplossing is een gereguleerde
marktwerking (sinds 2006 in Nederland).
Drie pijlers van het Nederlandse model:
1. Mededingingstoezicht: Strenger toezicht op ziekenhuisfusies is nodig om
concurrentie en keuzevrijheid te behouden.
2. Keuzegedrag patiënten: Patiënten kiezen vooral op reisafstand.
Verzekeraars moeten hen beter kunnen sturen naar betere/zuinigere
aanbieders, maar dat wordt nu beperkt door regels zoals
het hinderpaalcriterium.
3. Financiering ziekenhuizen: Ziekenhuizen moeten failliet kunnen gaan. Om
investeringen mogelijk te maken, moet het verbod op winstuitkering onder
strikte voorwaarden worden afgeschaft.
Conclusie: Marktwerking en overheidsregulering sluiten elkaar niet uit, maar
vullen elkaar aan. Het vinden van de juiste balans is een continue zoektocht.
Ministerie VWS 2016
Vier pijlers van het Nederlandse zorgstelsel: Het stelsel rust op vier
kernwetten:
1) Zorgverzekeringswet (Zvw): Voor curatieve (geneeskundige) zorg. Uitgevoerd
door private zorgverzekeraars in een systeem van gereguleerde
marktwerking.
2) Wet langdurige zorg (Wlz): Voor intensieve, langdurige zorg (bv. permanent
toezicht of 24-uurszorg). Uitgevoerd via landelijke zorgkantoren.
3) Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo): Voor ondersteuning om mee te
doen in de maatschappij en thuis te wonen. Uitgevoerd door gemeenten.
4) Jeugdwet: Voor hulp en zorg aan jeugdigen en gezinnen. Uitgevoerd door
gemeenten.
