B I O L O G I E
H2 SOORTEN EN POPULATIES
2.1 Een soort zijn organismen met min of meer hetzelfde uiterlijk
die zich onderling kunnen voortplanten en vruchtbare
nakomelingen kunnen krijgen. Een soort beschrijven aan de
hand van uiterlijke kenmerken is
niet voldoende; het kan ook dat
twee dieren qua uiterlijk op elkaar
lijken, maar elkaar niet als
soortgenoot herkennen. Bij het
indelen van soorten wordt vooral
gelet op overeenkomstige kenmerken zoals gedrag, geluid,
voedsel en leefgebied.
Als een soort beschreven is krijgt de soort een binominale
naamgeving. De binominale naamgeving is de wetenschappelijke
naamgeving die bestaat uit twee delen; de geslachtsnaam en
de soortnaam. Zo is de passer domesticus een andere soort dan
de passer montanus; ze hebben wel dezelfde geslachtsnaam,
maar een andere soortnaam.
De taxonomie is de wetenschappelijke indeling van soorten. Bij de
taxonomie worden organismen ingedeeld via overeenkomstige
kenmerken. De indeling van de taxonomie werd gedaan door
Linnaeus. Zijn indeling plaats organismen in steeds grotere
groepen; organismen → soorten → geslachten → families →
orden → klassen → rijken.
RIJK. KLASSE. ORDE. FAMILIE. GESLACHT.
Soorten die
Dieren, Vogels, Roofdieren, Meerdere heel nauw
schimmels, zoogdieren, knaagdieren, geslachten bij aan elkaar
planten. reptielen, buideldieren. elkaar. verwant zijn;
amfibie, dezelfde
vissen. geslachtsnaa
m.
Biologen gebruiken DNA-onderzoek om tot een betrouwbare
indeling van soorten te komen. De grens tussen soorten is
vaag; de natuur houdt zich niet aan menselijke regels. Twee
soorten kunnen alleen jongen krijgen als het DNA voor een
groot deel gelijk is. Soms kruisen verschillende soorten met
elkaar en krijgen ze levensvatbare nakomelingen; hybriden.
Hybriden helpen om familierelaties tussen soorten vast te
, stellen; leeuw en tijger kunnen bv. samen jongen krijgen, wat
betekent dat ze nauw verwant zijn. Meestal zijn hybriden
onvruchtbaar, zo dat een grotere vermenging van soorten niet
optreedt. Sommige insecten planten zich vooral ongeslachtelijk
voort; vrouwtjes kunnen dan jongen krijgen zonder een paring.
Het kenmerk dat soortgenoten samen vruchtbare nakomelingen
kunnen krijgen, vervalt bij deze soorten.
2.2 Een populatie is een groep individuen van dezelfde soort in
een bepaald gebied die zich onderling voortplanten. Binnen een
populatie paren de dieren vaker onderling dan met
soortgenoten uit andere populaties. Daardoor zijn individuen in
een populatie vaak directe familie van elkaar. Dit maakt een
populatie kwetsbaar voor bv. ziekte. De populatie kan hierdoor
ineens verdwijnen. Zijn de omstandigheden echter gunstig en is
er veel uitwisseling van erfelijk materiaal, dan kan een
populatie ook snel groeien.
Een beperkende factor is een factor die het aantal individuen in
een populatie laag houdt, wanneer deze ontbreekt. Een
voorbeeld van een beperkende factor is voedsel. In een jong
bos is nestgelegenheid de beperkende factor. Als voedsel de
beperkende factor is, is er op een bepaald moment te weinig
voedsel voor alle nieuwe dieren. Er kunnen dan drie situaties
optreden;
De jongen kunnen wegtrekken uit het leefgebied van hun
ouders en kunnen een nieuw gebied koloniseren en daar
een nieuwe populatie vormen.
De jongen kunnen zich aansluiten bij een andere
bestaande populatie waar ze meedragen aan de
genetische diversiteit.
De jongen kunnen in het leefgebied van hun ouders blijven
en kunnen proberen hun eigen territorium te bemachtigen
en op die manier hun oorspronkelijke populatie versterken.
Het is soms moeilijk te achterhalen hoe een soort op een
bepaalde plek gekomen is.
De meeste plaatsen waar populaties leven veranderen door de
mens. De groei van de bevolking leidt bijvoorbeeld tot het
verdwijnen van landelijke gebieden en een toename van huizen
en wegen. Een aantal soorten profiteert hiervan, maar de
H2 SOORTEN EN POPULATIES
2.1 Een soort zijn organismen met min of meer hetzelfde uiterlijk
die zich onderling kunnen voortplanten en vruchtbare
nakomelingen kunnen krijgen. Een soort beschrijven aan de
hand van uiterlijke kenmerken is
niet voldoende; het kan ook dat
twee dieren qua uiterlijk op elkaar
lijken, maar elkaar niet als
soortgenoot herkennen. Bij het
indelen van soorten wordt vooral
gelet op overeenkomstige kenmerken zoals gedrag, geluid,
voedsel en leefgebied.
Als een soort beschreven is krijgt de soort een binominale
naamgeving. De binominale naamgeving is de wetenschappelijke
naamgeving die bestaat uit twee delen; de geslachtsnaam en
de soortnaam. Zo is de passer domesticus een andere soort dan
de passer montanus; ze hebben wel dezelfde geslachtsnaam,
maar een andere soortnaam.
De taxonomie is de wetenschappelijke indeling van soorten. Bij de
taxonomie worden organismen ingedeeld via overeenkomstige
kenmerken. De indeling van de taxonomie werd gedaan door
Linnaeus. Zijn indeling plaats organismen in steeds grotere
groepen; organismen → soorten → geslachten → families →
orden → klassen → rijken.
RIJK. KLASSE. ORDE. FAMILIE. GESLACHT.
Soorten die
Dieren, Vogels, Roofdieren, Meerdere heel nauw
schimmels, zoogdieren, knaagdieren, geslachten bij aan elkaar
planten. reptielen, buideldieren. elkaar. verwant zijn;
amfibie, dezelfde
vissen. geslachtsnaa
m.
Biologen gebruiken DNA-onderzoek om tot een betrouwbare
indeling van soorten te komen. De grens tussen soorten is
vaag; de natuur houdt zich niet aan menselijke regels. Twee
soorten kunnen alleen jongen krijgen als het DNA voor een
groot deel gelijk is. Soms kruisen verschillende soorten met
elkaar en krijgen ze levensvatbare nakomelingen; hybriden.
Hybriden helpen om familierelaties tussen soorten vast te
, stellen; leeuw en tijger kunnen bv. samen jongen krijgen, wat
betekent dat ze nauw verwant zijn. Meestal zijn hybriden
onvruchtbaar, zo dat een grotere vermenging van soorten niet
optreedt. Sommige insecten planten zich vooral ongeslachtelijk
voort; vrouwtjes kunnen dan jongen krijgen zonder een paring.
Het kenmerk dat soortgenoten samen vruchtbare nakomelingen
kunnen krijgen, vervalt bij deze soorten.
2.2 Een populatie is een groep individuen van dezelfde soort in
een bepaald gebied die zich onderling voortplanten. Binnen een
populatie paren de dieren vaker onderling dan met
soortgenoten uit andere populaties. Daardoor zijn individuen in
een populatie vaak directe familie van elkaar. Dit maakt een
populatie kwetsbaar voor bv. ziekte. De populatie kan hierdoor
ineens verdwijnen. Zijn de omstandigheden echter gunstig en is
er veel uitwisseling van erfelijk materiaal, dan kan een
populatie ook snel groeien.
Een beperkende factor is een factor die het aantal individuen in
een populatie laag houdt, wanneer deze ontbreekt. Een
voorbeeld van een beperkende factor is voedsel. In een jong
bos is nestgelegenheid de beperkende factor. Als voedsel de
beperkende factor is, is er op een bepaald moment te weinig
voedsel voor alle nieuwe dieren. Er kunnen dan drie situaties
optreden;
De jongen kunnen wegtrekken uit het leefgebied van hun
ouders en kunnen een nieuw gebied koloniseren en daar
een nieuwe populatie vormen.
De jongen kunnen zich aansluiten bij een andere
bestaande populatie waar ze meedragen aan de
genetische diversiteit.
De jongen kunnen in het leefgebied van hun ouders blijven
en kunnen proberen hun eigen territorium te bemachtigen
en op die manier hun oorspronkelijke populatie versterken.
Het is soms moeilijk te achterhalen hoe een soort op een
bepaalde plek gekomen is.
De meeste plaatsen waar populaties leven veranderen door de
mens. De groei van de bevolking leidt bijvoorbeeld tot het
verdwijnen van landelijke gebieden en een toename van huizen
en wegen. Een aantal soorten profiteert hiervan, maar de
