Samenvatting kennistoets, leerjaar 1 semester 2
Lesweek 1, Gezond en ziek
Kan benoemen wat hij/zij onder ‘gezondheid’ verstaan:
De epidemiologie is de wetenschappelijke studie van het voorkomen en de
verspreiding van ziekten binnen en tussen populaties
Gezondheid wordt vaak gezien als meer dan alleen de afwezigheid van ziekte.
Het omvat een algemene staat van welbevinden, zowel fysiek, mentaal als
sociaal. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) definieert gezondheid als "een
staat van compleet fysiek, mentaal en sociaal welzijn en niet alleen de
afwezigheid van ziekte of gebrek." Het is dus belangrijk om gezondheid breed te
beschouwen, waarbij naast lichamelijke aspecten ook psychische en sociale
factoren een rol spelen.
2. Kent de diversiteit van het begrip ‘gezondheid’ m.b.v. disease -
illness – sickness:
Er zijn verschillende manieren om gezondheid en ziekte te benaderen, en drie
termen die vaak gebruikt worden om de ervaring van ziekte te beschrijven, zijn:
Disease (ziekte): ziek zijn met een duidelijke oorzaak, een officieel
erkende ziekte. Door een arts vastgesteld
Illness (ziekte-ervaring): Dit is de persoonlijke ervaring van ziek zijn.
Het verwijst naar hoe een persoon zich voelt en hoe ze de symptomen van
een ziekte ervaren. Het is subjectief en kan sterk variëren tussen
individuen. Iemand met de ziekte "diabetes" kan bijvoorbeeld
verschillende gevoelens en ervaringen hebben van de aandoening.
Sickness (sociale rol van ziek zijn): ziek zijn zonder in te gaan op de
oorzaak of de ernst ervan, algemene benaming, hoe de maatschappij er
mee omgaat
3. Kan benoemen welke factoren van invloed zijn op gezondheid van
mensen in het algemeen en dit toepassen op haar/zijn eigen situatie:
Gezondheid wordt beïnvloed door verschillende factoren, die vaak onderverdeeld
kunnen worden in de volgende categorieën:
Biologische factoren: Genetische aanleg, erfelijke ziekten, geslacht en
leeftijd.
Leefstijl en gedrag: Eten, beweging, roken, alcoholgebruik, stress en
slaappatronen.
Omgevingsfactoren: De fysieke en sociale omgeving, zoals
woonomstandigheden, luchtkwaliteit, werkdruk, toegang tot zorg, en de
sociale netwerken die een persoon heeft.
Voorzieningen in gezondheidszorg: Toegang tot en kwaliteit van de
zorg die iemand ontvangt, preventie, behandeling en
gezondheidsvoorlichting.
, Sociaaleconomische status: Het inkomen, onderwijsniveau en
werkstatus van een persoon kunnen ook een grote invloed hebben op
gezondheid, doordat deze factoren vaak de toegang tot zorg, gezonde
voeding en andere gezondheid bevorderende mogelijkheden bepalen.
Je kunt deze factoren toepassen op je eigen situatie door na te denken over hoe
bijvoorbeeld je leefstijl (gezonde voeding, beweging, stress) of sociale omgeving
(steun van familie, werkdruk) jouw gezondheid beïnvloedt. Dit kan helpen om
gezondere keuzes te maken en bewust te worden van verbeterpunten in je
dagelijkse leven.
Kan m.b.t. gezondheid en gezond gedrag de norm benoemen waaraan
voldaan moet worden:
Gezond gedrag wordt vaak gemeten aan de hand van bepaalde normen en
richtlijnen die door gezondheidsorganisaties zoals de
Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) of nationale gezondheidsinstellingen
worden vastgesteld. Enkele belangrijke normen zijn:
- Lichamelijke activiteit: Volgens de WHO wordt geadviseerd om minstens
150 minuten matige fysieke activiteit per week te doen, of 75 minuten
intensieve activiteit.
- Gezonde voeding: De norm is om een gevarieerd dieet te eten dat rijk is
aan groenten, fruit, volle granen, eiwitten en gezonde vetten, terwijl de
inname van suiker, zout en verzadigde vetten beperkt wordt.
- Roken: Roken wordt als ongezond beschouwd, en de norm is om rookvrije
leefomstandigheden te behouden.
- Alcoholgebruik: Matiging is belangrijk. De aanbevolen grens is maximaal 1
tot 2 standaardglazen per dag, met enkele dagen per week zonder alcohol.
- Mentale gezondheid: Stressmanagement, voldoende slaap en sociaal
contact zijn belangrijk voor een goede mentale gezondheid.
Deze normen helpen bij het bevorderen van een gezonde levensstijl en
verminderen het risico op chronische ziekten zoals diabetes, hart- en vaatziekten
en mentale gezondheidsproblemen. Het is belangrijk om jezelf af te vragen of je
deze normen in je dagelijks leven probeert na te leven en waar je verbeteringen
kunt aanbrengen.
1. Lichaamsfuncties – "Ik voel me gezond en fit"
Dit gaat over je fysieke gezondheid. Denk aan hoe goed je lichaam functioneert,
of je genoeg energie hebt, of je pijnvrij bent, goed slaapt en voldoende beweegt.
Voorbeeld: kun je zonder moeite een trap oplopen of een dag doorbrengen
zonder lichamelijke klachten?
2. Mentaal welbevinden – "Ik voel me vrolijk"
Dit gaat over je psychische gezondheid. Hoe je je voelt, of je stemming stabiel is,
of je goed kunt omgaan met stress, en of je je gelukkig of tevreden voelt.
Voorbeeld: heb je vaak last van somberheid of voel je je meestal positief?
3. Zingeving – "Ik heb vertrouwen in mijn eigen toekomst"
,Zingeving draait om het gevoel dat je leven betekenis heeft. Denk aan idealen,
doelen, of het gevoel dat je bijdraagt aan iets groters.
Voorbeeld: weet je waarvoor je 's ochtends je bed uit komt? Voel je dat je leven
een doel heeft?
4. Kwaliteit van leven – "Ik geniet van mijn leven"
Dit gaat over hoe tevreden je bent met je leven als geheel. Het gaat om plezier,
ontspanning, comfort, en vrijheid om de dingen te doen die je leuk vindt.
Voorbeeld: kun je genieten van kleine dingen zoals een wandeling of een gesprek
met een vriend?
5. Meedoen – "Ik heb goed contact met andere mensen"
Deze dimensie gaat over sociale relaties en deelname aan de maatschappij. Heb
je mensen om je heen die je steunen? Voel je je geaccepteerd en betrokken?
Voorbeeld: heb je vrienden of familie waarmee je kunt praten? Doe je mee aan
activiteiten in je buurt?
6. Dagelijks functioneren – "Ik kan goed voor mezelf zorgen"
Dit gaat over hoe goed je de dagelijkse dingen kunt regelen. Denk aan zelfzorg,
je huishouden doen, werk of school aan kunnen, of zelfstandig kunnen wonen.
Voorbeeld: kun je zelf boodschappen doen, je geld beheren en plannen maken?
Lesweek 2/3, GVO- cyclus
Heeft kennisgemaakt met de GVO cyclus, het Health Field Concept van
Lalonde en het ASE model.
De GVO-cyclus staat voor Gezondheid Voorlichting en opvoeding en is een proces
dat helpt bij het verbeteren van de gezondheid van individuen of groepen. Het is
een cyclus, dus het gaat steeds in herhaling om de gezondheid continu te
monitoren en verbeteren. De GVO-cyclus bestaat uit de volgende stappen:
1. Definiëring gezondheidsprobleem
2. Analyse gezondheidsprobleem
3. Analyse gedragsdeterminanten
4. Interventie
5. Evaluatie
2. Het Health Field Concept van Lalonde:
Het Health Field Concept werd ontwikkeld door de Canadese gezondheidsminister
Marc Lalonde in 1974. Hij stelde dat gezondheid niet alleen afhankelijk is van
medische zorg, maar ook van andere factoren. Het concept bestaat uit 4
hoofdcomponenten die de gezondheid van mensen beïnvloeden:
1. Biologische factoren: Dit zijn genetische eigenschappen (zoals erfelijke
ziektes of aanleg voor bepaalde aandoeningen) die van invloed zijn op je
gezondheid.
, 2. Omgevingsfactoren: Alles wat buiten ons ligt, zoals de luchtkwaliteit,
waterkwaliteit, klimaat, en de buurt waarin we wonen. Een gezonde
omgeving heeft een positieve invloed op je gezondheid.
3. Leefstijl: Gedrag zoals wat je eet, hoeveel je beweegt, of je rookt of drinkt,
en hoe je omgaat met stress. Jouw keuzes hebben grote invloed op je
gezondheid.
4. Zorg en gezondheidszorg: De medische zorg die beschikbaar is, zoals
artsen, ziekenhuizen, medicijnen, en preventieve zorg. Dit is uiteraard ook
belangrijk, maar het is slechts één factor van de vier.
Lalonde benadrukte dat gezondheid meer is dan alleen medische zorg: levensstijl
en omgeving spelen ook een grote rol.
3. Het ASE-model:
Het ASE-model staat voor Attitude, Sociale Invloeden, en Eigen Regie. Dit model
wordt vaak gebruikt om gedragsveranderingen te begrijpen en te bevorderen,
bijvoorbeeld om mensen aan te moedigen om gezonder te leven. De drie
componenten zijn:
1. Attitude: Hoe je over iets denkt of voelt van het gedrag. Bijvoorbeeld,
als iemand denkt dat roken slecht voor de gezondheid is, is de kans groter
dat deze persoon stopt met roken.
2. Sociale Invloeden: Wat anderen (vrienden, familie, collega's) van je
verwachten of hoe zij zich gedragen. Als je vrienden gezond eten, is de
kans groter dat je zelf ook gezonde keuzes maakt.
3. Eigen Regie: Hoeveel controle iemand heeft over zijn of haar eigen gedrag.
Mensen die zich zelfverzekerd voelen in hun vermogen om gezond te
leven, zullen meer geneigd zijn om gezonde keuzes te maken. Hoeveel
vertrouwen iemand heeft
In dit model wordt aangenomen dat al deze factoren samen het gedrag van
mensen beïnvloeden. Als je bijvoorbeeld je attitude ten opzichte van gezond eten
verandert, maar ook je sociale omgeving je steunt en je zelfvertrouwen hebt, is
de kans groter dat je je gedrag zult aanpassen.
4. Gezondheidsindicatoren:
Er zijn verschillende manieren om te meten hoe gezond een populatie is. De
volgende gezondheidsindicatoren worden vaak gebruikt:
Incidentie: Het aantal nieuwe gevallen van een ziekte of
aandoening binnen een bepaald tijdsbestek (bijv. per jaar). Dit helpt
te begrijpen hoe snel een ziekte zich verspreidt in een bepaalde populatie.
Voorbeeld: Als er 100 nieuwe gevallen van griep zijn in een dorp van 1000
mensen, dan is de incidentie 10% in dat jaar.
Prevalentie: Het totale aantal gevallen van een ziekte of
aandoening op een bepaald moment in de tijd. Dit laat zien hoe
wijdverspreid een ziekte is in de bevolking.
Voorbeeld: Als op een bepaald moment 200 mensen van de 1000 inwoners
van een dorp griep hebben, is de prevalentie 20% op dat moment.
Mortaliteit: Het aantal sterfgevallen door een bepaalde ziekte of
aandoening in een bepaalde periode, vaak per 1000 of 100.000
mensen. Dit geeft aan hoe dodelijk een ziekte is.
Lesweek 1, Gezond en ziek
Kan benoemen wat hij/zij onder ‘gezondheid’ verstaan:
De epidemiologie is de wetenschappelijke studie van het voorkomen en de
verspreiding van ziekten binnen en tussen populaties
Gezondheid wordt vaak gezien als meer dan alleen de afwezigheid van ziekte.
Het omvat een algemene staat van welbevinden, zowel fysiek, mentaal als
sociaal. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) definieert gezondheid als "een
staat van compleet fysiek, mentaal en sociaal welzijn en niet alleen de
afwezigheid van ziekte of gebrek." Het is dus belangrijk om gezondheid breed te
beschouwen, waarbij naast lichamelijke aspecten ook psychische en sociale
factoren een rol spelen.
2. Kent de diversiteit van het begrip ‘gezondheid’ m.b.v. disease -
illness – sickness:
Er zijn verschillende manieren om gezondheid en ziekte te benaderen, en drie
termen die vaak gebruikt worden om de ervaring van ziekte te beschrijven, zijn:
Disease (ziekte): ziek zijn met een duidelijke oorzaak, een officieel
erkende ziekte. Door een arts vastgesteld
Illness (ziekte-ervaring): Dit is de persoonlijke ervaring van ziek zijn.
Het verwijst naar hoe een persoon zich voelt en hoe ze de symptomen van
een ziekte ervaren. Het is subjectief en kan sterk variëren tussen
individuen. Iemand met de ziekte "diabetes" kan bijvoorbeeld
verschillende gevoelens en ervaringen hebben van de aandoening.
Sickness (sociale rol van ziek zijn): ziek zijn zonder in te gaan op de
oorzaak of de ernst ervan, algemene benaming, hoe de maatschappij er
mee omgaat
3. Kan benoemen welke factoren van invloed zijn op gezondheid van
mensen in het algemeen en dit toepassen op haar/zijn eigen situatie:
Gezondheid wordt beïnvloed door verschillende factoren, die vaak onderverdeeld
kunnen worden in de volgende categorieën:
Biologische factoren: Genetische aanleg, erfelijke ziekten, geslacht en
leeftijd.
Leefstijl en gedrag: Eten, beweging, roken, alcoholgebruik, stress en
slaappatronen.
Omgevingsfactoren: De fysieke en sociale omgeving, zoals
woonomstandigheden, luchtkwaliteit, werkdruk, toegang tot zorg, en de
sociale netwerken die een persoon heeft.
Voorzieningen in gezondheidszorg: Toegang tot en kwaliteit van de
zorg die iemand ontvangt, preventie, behandeling en
gezondheidsvoorlichting.
, Sociaaleconomische status: Het inkomen, onderwijsniveau en
werkstatus van een persoon kunnen ook een grote invloed hebben op
gezondheid, doordat deze factoren vaak de toegang tot zorg, gezonde
voeding en andere gezondheid bevorderende mogelijkheden bepalen.
Je kunt deze factoren toepassen op je eigen situatie door na te denken over hoe
bijvoorbeeld je leefstijl (gezonde voeding, beweging, stress) of sociale omgeving
(steun van familie, werkdruk) jouw gezondheid beïnvloedt. Dit kan helpen om
gezondere keuzes te maken en bewust te worden van verbeterpunten in je
dagelijkse leven.
Kan m.b.t. gezondheid en gezond gedrag de norm benoemen waaraan
voldaan moet worden:
Gezond gedrag wordt vaak gemeten aan de hand van bepaalde normen en
richtlijnen die door gezondheidsorganisaties zoals de
Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) of nationale gezondheidsinstellingen
worden vastgesteld. Enkele belangrijke normen zijn:
- Lichamelijke activiteit: Volgens de WHO wordt geadviseerd om minstens
150 minuten matige fysieke activiteit per week te doen, of 75 minuten
intensieve activiteit.
- Gezonde voeding: De norm is om een gevarieerd dieet te eten dat rijk is
aan groenten, fruit, volle granen, eiwitten en gezonde vetten, terwijl de
inname van suiker, zout en verzadigde vetten beperkt wordt.
- Roken: Roken wordt als ongezond beschouwd, en de norm is om rookvrije
leefomstandigheden te behouden.
- Alcoholgebruik: Matiging is belangrijk. De aanbevolen grens is maximaal 1
tot 2 standaardglazen per dag, met enkele dagen per week zonder alcohol.
- Mentale gezondheid: Stressmanagement, voldoende slaap en sociaal
contact zijn belangrijk voor een goede mentale gezondheid.
Deze normen helpen bij het bevorderen van een gezonde levensstijl en
verminderen het risico op chronische ziekten zoals diabetes, hart- en vaatziekten
en mentale gezondheidsproblemen. Het is belangrijk om jezelf af te vragen of je
deze normen in je dagelijks leven probeert na te leven en waar je verbeteringen
kunt aanbrengen.
1. Lichaamsfuncties – "Ik voel me gezond en fit"
Dit gaat over je fysieke gezondheid. Denk aan hoe goed je lichaam functioneert,
of je genoeg energie hebt, of je pijnvrij bent, goed slaapt en voldoende beweegt.
Voorbeeld: kun je zonder moeite een trap oplopen of een dag doorbrengen
zonder lichamelijke klachten?
2. Mentaal welbevinden – "Ik voel me vrolijk"
Dit gaat over je psychische gezondheid. Hoe je je voelt, of je stemming stabiel is,
of je goed kunt omgaan met stress, en of je je gelukkig of tevreden voelt.
Voorbeeld: heb je vaak last van somberheid of voel je je meestal positief?
3. Zingeving – "Ik heb vertrouwen in mijn eigen toekomst"
,Zingeving draait om het gevoel dat je leven betekenis heeft. Denk aan idealen,
doelen, of het gevoel dat je bijdraagt aan iets groters.
Voorbeeld: weet je waarvoor je 's ochtends je bed uit komt? Voel je dat je leven
een doel heeft?
4. Kwaliteit van leven – "Ik geniet van mijn leven"
Dit gaat over hoe tevreden je bent met je leven als geheel. Het gaat om plezier,
ontspanning, comfort, en vrijheid om de dingen te doen die je leuk vindt.
Voorbeeld: kun je genieten van kleine dingen zoals een wandeling of een gesprek
met een vriend?
5. Meedoen – "Ik heb goed contact met andere mensen"
Deze dimensie gaat over sociale relaties en deelname aan de maatschappij. Heb
je mensen om je heen die je steunen? Voel je je geaccepteerd en betrokken?
Voorbeeld: heb je vrienden of familie waarmee je kunt praten? Doe je mee aan
activiteiten in je buurt?
6. Dagelijks functioneren – "Ik kan goed voor mezelf zorgen"
Dit gaat over hoe goed je de dagelijkse dingen kunt regelen. Denk aan zelfzorg,
je huishouden doen, werk of school aan kunnen, of zelfstandig kunnen wonen.
Voorbeeld: kun je zelf boodschappen doen, je geld beheren en plannen maken?
Lesweek 2/3, GVO- cyclus
Heeft kennisgemaakt met de GVO cyclus, het Health Field Concept van
Lalonde en het ASE model.
De GVO-cyclus staat voor Gezondheid Voorlichting en opvoeding en is een proces
dat helpt bij het verbeteren van de gezondheid van individuen of groepen. Het is
een cyclus, dus het gaat steeds in herhaling om de gezondheid continu te
monitoren en verbeteren. De GVO-cyclus bestaat uit de volgende stappen:
1. Definiëring gezondheidsprobleem
2. Analyse gezondheidsprobleem
3. Analyse gedragsdeterminanten
4. Interventie
5. Evaluatie
2. Het Health Field Concept van Lalonde:
Het Health Field Concept werd ontwikkeld door de Canadese gezondheidsminister
Marc Lalonde in 1974. Hij stelde dat gezondheid niet alleen afhankelijk is van
medische zorg, maar ook van andere factoren. Het concept bestaat uit 4
hoofdcomponenten die de gezondheid van mensen beïnvloeden:
1. Biologische factoren: Dit zijn genetische eigenschappen (zoals erfelijke
ziektes of aanleg voor bepaalde aandoeningen) die van invloed zijn op je
gezondheid.
, 2. Omgevingsfactoren: Alles wat buiten ons ligt, zoals de luchtkwaliteit,
waterkwaliteit, klimaat, en de buurt waarin we wonen. Een gezonde
omgeving heeft een positieve invloed op je gezondheid.
3. Leefstijl: Gedrag zoals wat je eet, hoeveel je beweegt, of je rookt of drinkt,
en hoe je omgaat met stress. Jouw keuzes hebben grote invloed op je
gezondheid.
4. Zorg en gezondheidszorg: De medische zorg die beschikbaar is, zoals
artsen, ziekenhuizen, medicijnen, en preventieve zorg. Dit is uiteraard ook
belangrijk, maar het is slechts één factor van de vier.
Lalonde benadrukte dat gezondheid meer is dan alleen medische zorg: levensstijl
en omgeving spelen ook een grote rol.
3. Het ASE-model:
Het ASE-model staat voor Attitude, Sociale Invloeden, en Eigen Regie. Dit model
wordt vaak gebruikt om gedragsveranderingen te begrijpen en te bevorderen,
bijvoorbeeld om mensen aan te moedigen om gezonder te leven. De drie
componenten zijn:
1. Attitude: Hoe je over iets denkt of voelt van het gedrag. Bijvoorbeeld,
als iemand denkt dat roken slecht voor de gezondheid is, is de kans groter
dat deze persoon stopt met roken.
2. Sociale Invloeden: Wat anderen (vrienden, familie, collega's) van je
verwachten of hoe zij zich gedragen. Als je vrienden gezond eten, is de
kans groter dat je zelf ook gezonde keuzes maakt.
3. Eigen Regie: Hoeveel controle iemand heeft over zijn of haar eigen gedrag.
Mensen die zich zelfverzekerd voelen in hun vermogen om gezond te
leven, zullen meer geneigd zijn om gezonde keuzes te maken. Hoeveel
vertrouwen iemand heeft
In dit model wordt aangenomen dat al deze factoren samen het gedrag van
mensen beïnvloeden. Als je bijvoorbeeld je attitude ten opzichte van gezond eten
verandert, maar ook je sociale omgeving je steunt en je zelfvertrouwen hebt, is
de kans groter dat je je gedrag zult aanpassen.
4. Gezondheidsindicatoren:
Er zijn verschillende manieren om te meten hoe gezond een populatie is. De
volgende gezondheidsindicatoren worden vaak gebruikt:
Incidentie: Het aantal nieuwe gevallen van een ziekte of
aandoening binnen een bepaald tijdsbestek (bijv. per jaar). Dit helpt
te begrijpen hoe snel een ziekte zich verspreidt in een bepaalde populatie.
Voorbeeld: Als er 100 nieuwe gevallen van griep zijn in een dorp van 1000
mensen, dan is de incidentie 10% in dat jaar.
Prevalentie: Het totale aantal gevallen van een ziekte of
aandoening op een bepaald moment in de tijd. Dit laat zien hoe
wijdverspreid een ziekte is in de bevolking.
Voorbeeld: Als op een bepaald moment 200 mensen van de 1000 inwoners
van een dorp griep hebben, is de prevalentie 20% op dat moment.
Mortaliteit: Het aantal sterfgevallen door een bepaalde ziekte of
aandoening in een bepaalde periode, vaak per 1000 of 100.000
mensen. Dit geeft aan hoe dodelijk een ziekte is.
