Artikelen Werkgroep Inleiding Forensische Psychiatrie en Psychologie
Werkgroep 1
Mužinić et al. (2016): Person-Oriented Forensic Psychiatry.
Werkgroep 2
Bonta & Andrews (2007): Risk-Need-Responsivity Model for Offender Assessment and
Rehabilitation
Noom et al. (2021): Risico-versus herstelgericht werken met delinquenten: duivels dilemma
of verrijking van de behandeling
Werkgroep 3
Veling et al. (2021): Zijn complotdenkers psychotisch? Een vergelijking tussen
complottheorieën en paranoïde wanen.
Den Boer & Harte (draft): Het recidiverisico in beeld en cijfers. De plaats en waarde van
risicotaxatie-instrumenten in de weging van het recidiverisico.
, Artikelen Werkgroep Inleiding Forensische Psychiatrie en Psychologie
WERKGROEP 1
Artikel: Person-Oriented Forensic Psychiatry
De definitie en doelen van forensische psychiatrie
Forensische psychiatrie richt zich op de beoordeling en behandeling van mensen met een psychische
stoornis die misdrijven plegen en antisociaal of gewelddadig gedrag vertonen.
Een forensisch psychiater heeft meerdere rollen:
1. Het beoordelen en diagnosticeren van psychiatrische stoornissen bij mensen die een
strafbaar feit hebben gepleegd, wanneer er een vermoeden bestaat van het bestaan van zo’n
stoornis.
2. Het beoordelen van de geestelijke toestand van de onderzochte persoon.
3. In de rechtbank een deskundig oordeel geven over vragen met betrekking tot strafrechtelijke
verantwoordelijkheid, d.w.z. of de verantwoordelijkheid behouden blijft, verminderd is of dat
de verdachte niet verantwoordelijk is voor zijn daden.
4. Vragen beantwoorden over het vermogen van de persoon om terecht te staan.
5. Het bieden van risico-/gevaarlijkheidsbeoordelingen.
6. Het geven van aanbevelingen voor behandeling.
7. De behandeling en rehabilitatie van geesteszieke delinquenten, om herhaling van
criminaliteit in de toekomst te verminderen.
Forensische psychiatrie heeft verschillende doelstellingen:
De ontwikkeling en implementatie van behandelingsmethoden voor personen met
psychiatrische stoornissen die strafbare feiten hebben gepleegd
De rehabilitatie en het voorkomen van terugval van geesteszieke delinquenten.
Verbetering en ontwikkeling van de samenwerking tussen de psychiatrie en de rechtspraak.
Samenwerking met andere deskundigen op forensisch gebied.
Het geven van deskundig advies in de rechtbank voor personen met psychische stoornissen.
Het biopsychosociale model in de forensische psychiatrie
Het biopsychosociale model benadrukt het belang van meerdere factoren voor de gezondheid en
richt zich op de complexiteit die voortkomt uit de interactie tussen alle drie de invloedsgebieden:
biologisch, sociaal en psychologisch. Het onderzoeken van deze interacties kan helpen bij de diagnose
en behandeling. Persoonsgerichte psychiatrie omvat alle aspecten van het biopsychosociale model
voor de beoordeling en behandeling van de patiënt als geheel.
Persoonsgerichte diagnostische procedure en beoordeling van gevaarlijkheid
Persoonsgerichte diagnostiek is gericht op een uitgebreide beoordeling van de gezondheidstoestand
(van ziekte tot welzijn), bijdragende risico- en beschermende factoren, en gezondheidservaringen,
voorkeuren en waarden.
, Het beoordelen van gevaarlijkheid, met name in verband met psychische stoornissen, is een
belangrijke taak van de forensisch psychiater. Forensisch psychiaters moeten elke persoon zorgvuldig
evalueren en advies geven aan gevangenisautoriteiten en rechtbanken. Hiervoor moet een
biopsychosociale benadering worden gebruikt. De risicofactoren voor geweld die moeten worden
beoordeeld, kunnen worden onderverdeeld in:
1. Patiëntgerelateerde risicofactoren: leeftijd, geslacht, sociaaleconomische status,
intelligentie, opleiding, specifieke psychiatrische stoornissen en specifieke neurologische
stoornissen.
2. Historische risicofactoren: gewelddadig verleden (de sterkste voorspeller voor toekomstig
geweld), geschiedenis van kindermishandeling of verwaarlozing, instabiele werk- en
woonsituatie.
3. Omgevingsrisicofactoren: eerdere verblijfplaatsen die verband houden met geweld en
slachtofferschap, toegenomen sociale druk, beperkte sociale ondersteuning en
beschikbaarheid van verdovende middelen en wapens.
De beoordeling van de gevaarlijkheid, volgens de principes van de psychiatrie voor de persoon, moet
worden verrijkt door te kijken naar de positieve aspecten van elke persoon en niet alleen naar de
tekortkomingen.
Persoonsgerichte behandeling
Net als bij andere psychiatrische patiënten moet de behandeling van forensische patiënten
persoonsgericht zijn – gericht op de specifieke behoeften en mogelijkheden van de persoon – en
gebaseerd zijn op de principes van het biopsychosociale model.
Een zorgvuldige en multidisciplinaire beoordeling van de persoon moet een beoordeling van
de gevaarlijkheid en het risico op verdere criminele activiteiten omvatten.
De behandeling bestaat meestal uit een combinatie van psychotrope geneesmiddelen, bepaalde
vormen van psychotherapie (individueel of in groepsverband), en sociotherapeutische technieken,
waaronder psychosociale rehabilitatie. De meest voorkomende psychotherapeutische methoden die
in de forensische psychiatrie worden gebruikt, zijn psychodynamische, cognitieve en systemische
methoden.
Forensisch-psychiatrische behandeling van opgenomen patiënten kan vanwege bedreigingen voor de
omgeving in een speciale afdeling plaatsvinden. Opgenomen behandeling wordt meestal toegepast
bij patiënten met psychoses: bij hen is mogelijk verminderde toerekeningsvatbaarheid vastgesteld, ze
hebben een risico op agressief gedrag en ze houden zich vaak niet aan behandelplannen (een
belangrijke voorspeller voor het plegen van nieuwe misdrijven).
Het risico op geweld bij mensen met psychotische stoornissen (schizofrenie, bipolaire stoornis,
waanstoornis) is extra verhoogd als zij ook drugs en alcohol gebruiken.
Alcohol- en drugsverslaafden vormen een aanzienlijk deel van de gevangenispopulatie, wat
ook zorgvuldig voorbereide en geïmplementeerde behandelingsprogramma's vereist.
Voortdurend gebruik van drugs en alcohol kan ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken en kan
leiden tot extreem gewelddadig gedrag en het plegen van ernstige misdrijven. Het moment waarop
Werkgroep 1
Mužinić et al. (2016): Person-Oriented Forensic Psychiatry.
Werkgroep 2
Bonta & Andrews (2007): Risk-Need-Responsivity Model for Offender Assessment and
Rehabilitation
Noom et al. (2021): Risico-versus herstelgericht werken met delinquenten: duivels dilemma
of verrijking van de behandeling
Werkgroep 3
Veling et al. (2021): Zijn complotdenkers psychotisch? Een vergelijking tussen
complottheorieën en paranoïde wanen.
Den Boer & Harte (draft): Het recidiverisico in beeld en cijfers. De plaats en waarde van
risicotaxatie-instrumenten in de weging van het recidiverisico.
, Artikelen Werkgroep Inleiding Forensische Psychiatrie en Psychologie
WERKGROEP 1
Artikel: Person-Oriented Forensic Psychiatry
De definitie en doelen van forensische psychiatrie
Forensische psychiatrie richt zich op de beoordeling en behandeling van mensen met een psychische
stoornis die misdrijven plegen en antisociaal of gewelddadig gedrag vertonen.
Een forensisch psychiater heeft meerdere rollen:
1. Het beoordelen en diagnosticeren van psychiatrische stoornissen bij mensen die een
strafbaar feit hebben gepleegd, wanneer er een vermoeden bestaat van het bestaan van zo’n
stoornis.
2. Het beoordelen van de geestelijke toestand van de onderzochte persoon.
3. In de rechtbank een deskundig oordeel geven over vragen met betrekking tot strafrechtelijke
verantwoordelijkheid, d.w.z. of de verantwoordelijkheid behouden blijft, verminderd is of dat
de verdachte niet verantwoordelijk is voor zijn daden.
4. Vragen beantwoorden over het vermogen van de persoon om terecht te staan.
5. Het bieden van risico-/gevaarlijkheidsbeoordelingen.
6. Het geven van aanbevelingen voor behandeling.
7. De behandeling en rehabilitatie van geesteszieke delinquenten, om herhaling van
criminaliteit in de toekomst te verminderen.
Forensische psychiatrie heeft verschillende doelstellingen:
De ontwikkeling en implementatie van behandelingsmethoden voor personen met
psychiatrische stoornissen die strafbare feiten hebben gepleegd
De rehabilitatie en het voorkomen van terugval van geesteszieke delinquenten.
Verbetering en ontwikkeling van de samenwerking tussen de psychiatrie en de rechtspraak.
Samenwerking met andere deskundigen op forensisch gebied.
Het geven van deskundig advies in de rechtbank voor personen met psychische stoornissen.
Het biopsychosociale model in de forensische psychiatrie
Het biopsychosociale model benadrukt het belang van meerdere factoren voor de gezondheid en
richt zich op de complexiteit die voortkomt uit de interactie tussen alle drie de invloedsgebieden:
biologisch, sociaal en psychologisch. Het onderzoeken van deze interacties kan helpen bij de diagnose
en behandeling. Persoonsgerichte psychiatrie omvat alle aspecten van het biopsychosociale model
voor de beoordeling en behandeling van de patiënt als geheel.
Persoonsgerichte diagnostische procedure en beoordeling van gevaarlijkheid
Persoonsgerichte diagnostiek is gericht op een uitgebreide beoordeling van de gezondheidstoestand
(van ziekte tot welzijn), bijdragende risico- en beschermende factoren, en gezondheidservaringen,
voorkeuren en waarden.
, Het beoordelen van gevaarlijkheid, met name in verband met psychische stoornissen, is een
belangrijke taak van de forensisch psychiater. Forensisch psychiaters moeten elke persoon zorgvuldig
evalueren en advies geven aan gevangenisautoriteiten en rechtbanken. Hiervoor moet een
biopsychosociale benadering worden gebruikt. De risicofactoren voor geweld die moeten worden
beoordeeld, kunnen worden onderverdeeld in:
1. Patiëntgerelateerde risicofactoren: leeftijd, geslacht, sociaaleconomische status,
intelligentie, opleiding, specifieke psychiatrische stoornissen en specifieke neurologische
stoornissen.
2. Historische risicofactoren: gewelddadig verleden (de sterkste voorspeller voor toekomstig
geweld), geschiedenis van kindermishandeling of verwaarlozing, instabiele werk- en
woonsituatie.
3. Omgevingsrisicofactoren: eerdere verblijfplaatsen die verband houden met geweld en
slachtofferschap, toegenomen sociale druk, beperkte sociale ondersteuning en
beschikbaarheid van verdovende middelen en wapens.
De beoordeling van de gevaarlijkheid, volgens de principes van de psychiatrie voor de persoon, moet
worden verrijkt door te kijken naar de positieve aspecten van elke persoon en niet alleen naar de
tekortkomingen.
Persoonsgerichte behandeling
Net als bij andere psychiatrische patiënten moet de behandeling van forensische patiënten
persoonsgericht zijn – gericht op de specifieke behoeften en mogelijkheden van de persoon – en
gebaseerd zijn op de principes van het biopsychosociale model.
Een zorgvuldige en multidisciplinaire beoordeling van de persoon moet een beoordeling van
de gevaarlijkheid en het risico op verdere criminele activiteiten omvatten.
De behandeling bestaat meestal uit een combinatie van psychotrope geneesmiddelen, bepaalde
vormen van psychotherapie (individueel of in groepsverband), en sociotherapeutische technieken,
waaronder psychosociale rehabilitatie. De meest voorkomende psychotherapeutische methoden die
in de forensische psychiatrie worden gebruikt, zijn psychodynamische, cognitieve en systemische
methoden.
Forensisch-psychiatrische behandeling van opgenomen patiënten kan vanwege bedreigingen voor de
omgeving in een speciale afdeling plaatsvinden. Opgenomen behandeling wordt meestal toegepast
bij patiënten met psychoses: bij hen is mogelijk verminderde toerekeningsvatbaarheid vastgesteld, ze
hebben een risico op agressief gedrag en ze houden zich vaak niet aan behandelplannen (een
belangrijke voorspeller voor het plegen van nieuwe misdrijven).
Het risico op geweld bij mensen met psychotische stoornissen (schizofrenie, bipolaire stoornis,
waanstoornis) is extra verhoogd als zij ook drugs en alcohol gebruiken.
Alcohol- en drugsverslaafden vormen een aanzienlijk deel van de gevangenispopulatie, wat
ook zorgvuldig voorbereide en geïmplementeerde behandelingsprogramma's vereist.
Voortdurend gebruik van drugs en alcohol kan ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken en kan
leiden tot extreem gewelddadig gedrag en het plegen van ernstige misdrijven. Het moment waarop
